Łuszczyca od A do Z. Wszystko, co musisz wiedzieć o tej chorobie skóry

Dodano: 18-11-2019 | Aktualizacja: 12-04-2022
Autor: Marta Chruścińska / artykuł konsultowany z dr Justyną Milewską
Problemy z łuszczycą? Konsultacja z e-receptą 24/7!

Łuszczyca to niestety choroba nieuleczalna.

I co tu dużo mówić... wyjątkowo nieprzyjemna.

Istnieje wiele jej typów (od pospolitej po stawową), które po prostu trzeba zaakceptować.

Pamiętaj jednak, że od Ciebie w dużej mierze zależy to, jak choroba będzie przebiegała.

I czy wystarczą maści i codzienna profilaktyka, czy może jednak także... leczenie farmakologiczne.

Poza regularnymi wizytami u dermatologa, ogromne znaczenie ma Twój styl życia oraz unikanie stresowych sytuacji.

Ktoś z Twoich bliskich choruje na łuszczycę i chcesz dowiedzieć się, jak postępować z tą chorobą?

A może to Ty masz problem z pojawianiem się problematycznych zmian na skórze?

 

Co to jest łuszczyca?

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną skóry o niezakaźnym i niezłośliwym charakterze.

To istotne, ponieważ niektóre osoby boją się kontaktu z osobami chorującymi na łuszczycę.

Łuszczycę powoduje nadmierna proliferacja (namnażanie się) i nieprawidłowe różnicowanie komórek naskórka, tak zwanych keratynocytów, co w połączeniu z występującym stanem zapalnym, jest przyczyną powstawania tej dermatozy.

Osoby cierpiące na łuszczycę mają zaburzony proces dojrzewania i obumierania skóry.

Do tego jest on przyspieszony.

U osoby zdrowej taki proces trwa około 28 dni, natomiast jeśli cierpisz na łuszczycę, to całość trwa o 4 dni krócej.

Niestety to wpływa na nadmierne złuszczanie się naskórka i jednocześnie jego szybkie narastanie, co w niektórych miejscach na ciele może tworzyć zmiany skórne pokryte łuskami.

Łokcie, kolana, skóra głowy... pewnie to znasz?

Niestety, pomimo licznych, zaawansowanych badań powody pojawienia się łuszczycy do dziś nie zostało bezsprzecznie wyjaśnione.

Wedle najbardziej uprawdopodobnionych hipotez, część przypadków łuszczycy może mieć podłoże genetyczne (związek z antygenami zgodności tkankowej HLA: Cw2, Cw6, B13, Bw57, DR7, A30, B27), część zaś immunologiczne (kluczowa rola zlokalizowanych w naskórku tzw. komórek Langerhansa, a także limfocytów T).

Istotne są też czynniki środowiskowe (np. stres) oraz infekcyjne, wyzwalające chorobę.

Dostępne dane epidemiologiczne wskazują, że łuszczyca na różnych etapach życia dotyka 2-4 procent populacji Europy (w Polsce cierpi na nią około 2 procent osób).

Na szczęście mniej więcej w 2/3 przypadków choroba ma względnie łagodny przebieg, w pozostałych jednak przybiera jedną z ciężkich postaci.

U około 10-30 procent pacjentów może przerodzić się w łuszczycowe zapalenie stawów, którego potencjalną konsekwencją jest niepełnosprawność ruchowa.

Między innymi dlatego nie należy bagatelizować tej choroby.

Potrafi być bardzo dokuczliwa, a jak widzisz... może mieć też poważny wpływ na ogólny stan Twojego organizmu, a nie tylko skóry.

 

Jakie są rodzaje łuszczycy?

Łuszczyca jest chorobą niejednorodną w wielu aspektach, zarówno pod kątem tego, co ją wywołuje, jak też przebiegu oraz ulokowania ognisk zmian skórnych.

Jeśli chodzi o pochodzenie, to wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje łuszczycy:

  • typ I łuszczycy – choroba występująca u osób przed 40. rokiem życia, w dużej mierze warunkowana genetycznie (w przypadku osób, których oboje rodzice cierpią na schorzenie tego typu, ryzyko zachorowania wynosi nawet 60-70 procent, podczas gdy dla ogółu populacji nie jest większe niż 2 procent). Udowodniony jest silny związek z antygenem Cw6, a wśród czynników zapalnych wyróżnić należy przede wszystkim determinanty infekcyjne. Łuszczyca typu I charakteryzuje się ciężkim przebiegiem, znacznym uogólnieniem objawów, słabą podatnością na leczenie oraz skłonnością do nawrotów;
  • typ II łuszczycy – choroba rozpoczyna się zazwyczaj między 40., a 60. rokiem życia. Nie wykazuje się silnych uwarunkowań rodzinnych, nie ma związku z antygenem Cw6, istnieje natomiast związek z Cw2 i B27. Łuszczyca typu II ma lżejszy i stabilniejszy przebieg, jej ogniska zazwyczaj są ograniczone, choroba stosunkowo często atakuje paznokcie, a także stawy. Wśród czynników wywołujących należy wymienić przede wszystkim determinanty środowiskowe, takie jak alkohol, papierosy, leki (m.in. kortykosteroidy, beta-blokery i NLPZ) oraz dietę bogatą w tłuszcze.

 

Miejsca na ciele, które łuszczyca wyjątkowo lubi

Przede wszystkim musisz wiedzieć, że łuszczyca to choroba skóry.

Najczęściej atakuje ona miejsca, tj.:

 

Charakterystyczną cechą łuszczycy są zmiany skórne objawiające się grudkami o zabarwieniu czerwonym z białoszarą łuską.

Dodatkowo skóra może:

  • boleć;
  • pękać;
  • swędzieć;
  • krwawić;
  • piec;
  • ciągle się łuszczyć;
  • być napięta i zaczerwieniona.

 

Niestety... to nie wszystko.

Łuszczyca może występować także, np. na paznokciach (czasem występuje jedynie na paznokciach, nie objawiając się nawet minimalnie na skórze).

Częściej atakuje paznokcie u rąk, niż nóg.

Najbardziej typowym objawem jest powstanie punktowych dołków w płytce paznokciowej, całkiem często widoczne są też prześwitujące plamki w kolorze żółtobrązowym.

Dodatkowo płytki paznokciowe stają się cienkie i podatne na rozwarstwianie oraz łamanie.

W skrajnych przypadkach możliwa jest onycholiza, czyli odklejanie się paznokci od podłoża.

 

Różne typy łuszczycy

Można wyróżnić kilkanaście postaci morfologicznych łuszczycy.

Czym się charakteryzuje każda z nich?

Poznaj różne typy łuszczycy:

  • Łuszczyca zwykła (pospolita) – typ dominujący (około 80-90 procent przypadków). Objawia się w postaci czerwonych grudek pokrytych srebrzystymi łuskami – jest to podstawowy wykwit łuszczycowy.
  • Łuszczyca krostkowa objawia się w postaci ropnych wykwitów, z odczynem zapalnym wokół, może być bolesna. W zależności od lokalizacji zmian skórnych, wyróżnia się dwa jej podtypy: dłoni i stóp, uogólniona.
  • Łuszczyca stawowa, czyli łuszczycowe zapalenie stawów – jedna z najgroźniejszych postaci choroby. W jej przebiegu stany zapalne obejmują stawy, ale też ścięgna, kaletki i tkankę podskórną. Może prowadzić do kalectwa. Objawia się poprzez ból i sztywność stawów, z ograniczeniem ruchomości, z czasem możliwa jest ich deformacja. Łuszczyca stawowa występuje w pięciu odmianach: niesymetryczne zapalenie kilku stawów, symetryczne zapalenie wielu stawów, zapalenie dystalnych stawów międzypaliczkowych, postać osiowa, postać okaleczająca.
  • Łuszczyca kropelkowa (kropelkowata, grudkowa) – jeden z typów łuszczycy pospolitej. Występuje zwłaszcza u dzieci, objawia się w postaci małych, owalnych wykwitów, na dużych powierzchniach – głównie na plecach. Ma podłoże infekcyjne, pojawia się nagle, około 2-3 tygodni po paciorkowcowych zakażeniach gardła i migdałków.
  • Łuszczyca odwrócona (inna nazwa: łuszczyca wysiękowa) typowym objawem są zmiany skórne w miejscach zgięć kończyn (pod łokciami i kolanami). Wykwity są sączące, ale nie pokryte łuskami. Zazwyczaj występuje u osób starszych.
  • Łuszczyca brodawkująca – na powierzchni ciała (zwłaszcza kończynach dolnych) pojawiają się grudki związane z przerostem komórek naskórka.
  • Łuszczyca zadawniona – często systematyzowana jako jedna z postaci łuszczycy zwykłej. Zmiany skórne są pogrubione, w przebiegu choroby występują ogniska nieczynne, ale utrzymujące się latami.

 

Czy to na pewno łuszczyca?

Skóra to największy organ ludzkiego organizmu, nie ma się więc co dziwić, że może ją spotkać naprawdę wiele chorób.

Dermatolodzy, czyli lekarze zajmujący się chorobami skóry są jednak w większości pewni co do tego, że pacjent ma łuszczycę.

Jest to na tyle charakterystyczna choroba, która, mimo wielu odmian, jest w dużej mierze do rozpoznania na pierwszy rzut doświadczonego oka.

Nie bez znaczenia jest także dokładny wywiad lekarski, podczas którego omawia się także występowanie łuszczycy w rodzinie.

Niestety uwarunkowania genetyczne w tym przypadku mają duże znaczenie.

Poza tym lekarz ocenia:

  • wykwity grudkowe i ich charakterystyczne cechy, np. zmiany szerzące się odśrodkowo, pokryte srebrzystymi łuskami;
  • symetryczne rozmieszczenie zmian skórnych;
  • występowanie w konkretnych okolicach, czyli: kolana, łokcie, owłosiona skóra głowy;
  • zmiany, które powracają.

 

Aby jednak bezsprzecznie zdiagnozować łuszczycę, lekarz dermatolog powinien pobrać próbkę ze skóry, która w danym momencie jest zmieniona chorobowo.

Już na podstawie pierwszej oceny pod mikroskopem można stwierdzić, że dany fragment naskórka to zmiana łuszczycowa.

 

Czy maści wystarczą?

Przede wszystkim należy zacząć od tego, że leczenie łuszczycy to nie tylko leczenie zewnętrzne zmian skórnych, ale także wewnętrzne.

Tak naprawdę to diagnoza łuszczycy powinna być dla pacjenta czynnikiem motywującym do ogólnej zmiany stylu życia.

Stresujesz się w pracy i palisz papierosy?

Oczywiście nie wyeliminujesz problematycznych sytuacji, ale już papierosy... możesz rzucić (choć tak, wiadomo, że pożegnanie się z nikotyną jest naprawdę trudne).

Jeśli chodzi o zewnętrzne leczenie, to zazwyczaj polega ono na złuszczaniu łusek i zahamowaniu nadmiernego narastania naskórka.

W tym celu stosuje się maści złuszczające zawierające, np. kwas salicylowy czy mocznik (stężenie zaleca lekarz, ale zazwyczaj 5-10 procentowe).

Złuszczanie przygotowuje także skórę do lepszej absorpcji składników nawilżająych.

Natłuszczenie naskórka to z kolei regularne stosowanie antraliny czy kortykosteroidów (na niewielkie zmiany), a także produktów zawierających pochodne witaminy D (kalcypotriol, takalcytol).

I tutaj bardzo ważna kwestia...

Leczenie miejscowe łuszczycy to zawsze pierwsze zalecenia lekarskie.

Razem z naświetlaniem naskórka, które dla wielu pacjentów przynosi naprawdę dużą ulgę.

Ale jeśli nie przynoszą skutku, to niestety... czeka Cię leczenie farmakologiczne.

Jakie?

 

Farmakologiczne leczenie łuszczycy

Jakie leczenie podjąć w przypadku diagnozy: to jest łuszczyca?

Przede wszystkim musisz pamiętać o tym, aby mądrze podejść do tematu.

I słuchać swojego lekarza dermatologa.

Wprowadzanie wszystkich możliwych form leczenia na raz nie będzie pomocne.

Leczenie należy rozpoczynać na spokojnie, miejscowo i ostrożnie.

Być może okaże się, że nie ma potrzeby stosowania doustnych leków.

Dopiero wtedy, kiedy wskazane leczenie nie przynosi odpowiednich rezultatów, lekarz może zdecydować się na wprowadzenie bardziej radykalnych środków leczenia.

W międzyczasie warto zwrócić uwagę na spożywane posiłki i ogólny styl życia.

Nawet najlepsze leki nie pomogą, jeśli nie będziesz dbać o skórę czy używać wyjątkowo drażniących środków do prania.

Poznaj formy farmakologicznego leczenia łuszczycy:

  • metotreksat, czyli najczęściej stosowany lek cytostatyczny w leczeniu łuszczycy. Przed jego zażyciem należy zrobić szczegółowe badania, w tym podstawowe z krwi (np. morfologia z rozmazem), ale także badanie czynności nerek i wątroby;
  • cyklosporyna, czyli silnie działający lek immunosupresyjny, który stosuje się w przypadkach problemów skórnych wyjątkowo opornych na inne metody leczenia;  
  • retinoidy, stosowane często jako opcję dodatkową, na którą decyduje się osoba chora na łuszczycę. To znaczy? Retinoidy mają działanie teratogenne (działanie toksyczne na zarodek lub płód), które przy leczeniu muszą być wsparte antykoncepcją hormonalną nawet do 2 lat po zaprzestaniu leczenia. Efekty uboczne to brak możliwości zajścia w ciążę nawet przez pewien czas po leczeniu, a także duże problemy z przesuszeniem skóry i błon śluzowych w trakcie leczenia;  
  • leki biologiczne (adalimumab, ustekinumab, etanercept, infiksymab), to leki stosunkowo nowe w leczeniu łuszczycy, które działają na określone cytokiny w procesie immunopatogenezy łuszczycy. Podawane są w zastrzykach (podskórnie lub dożylnie).

 

Czy leczenie łuszczycy światłem jest pomocne?

W przypadku łuszczycy, jak najbardziej!

Ale jedynie wtedy, kiedy wykonywana jest regularnie, około 2-3 razy w tygodniu.

Musisz także odbyć konkretną liczbę zabiegów.

To jest dobierane indywidualnie przez lekarza, jednak zaleca się, aby było to około 15-20 zabiegów, a więc trzeba przyznać, leczenie jest trochę rozciągnięte w czasie.

Fototerapia wykorzystuje działanie promieniowania UVA (metoda PUVA) i UVB.

Jak to działa?

Fale (wiązki światła) po uprzednim podaniu choremu związków fotouczulających działają na skórę zwłaszcza u osób, u których zmiany są większe niż 10 procent powierzchni ciała.

Fototerapia i fotochemioterapia to po prostu ekspozycja ciała na światło ultrafioletowe wytwarzane przez specjalny sprzęt.

Oczywiście leczenie przebiega pod okiem specjalistów lub w wyznaczony przez nich sposób.

Najkrócej rzecz ujmując, połączenie fototerapii z leczeniem farmakologicznym okazuje się często dużo bardziej skuteczne i trwalsze.

Mimo tego, że może trwać nawet parę miesięcy.

Na rynku są już także dostępne specjalne aparaty emitujące światło ultrafioletowe, którymi (w zalecony sposób) możesz w warunkach domowych wspomagać leczenie.

 

Pomoc dla trudnych przypadków

Niestety leczenie łuszczycy to żmudny proces.

Proces, który... trwa całe życie chorego.

Zdarza się niestety tak, że skóra uodparnia się na dane leczenie i jest ono nieskuteczne.

Co wtedy?

Na szczęście naukowcy ciągle pracują nad lekami i formami leczenia łuszczycy, które idą z duchem czasu.

Tak właśnie odkryto stosunkowo nową substancję o nazwie efalizumab.

Stosuje się go tylko u dorosłych, z umiarkowaną, ciężką i przewlekłą łuszczycą plackowatą, która objawia się czerwonymi i wielkimi zmianami na skórze chorego.

Leczenie zalecane jest wtedy, kiedy inne znane formy radzenia sobie z łuszczycą niestety zawodzą.

Lek podaje się podskórnie przez 12 tygodni.

Podskórnie, czyli... podczas zastrzyku.

Ale nie martw się, jest to praktycznie bezbolesne i po wprowadzeniu przez pielęgniarkę czy lekarza, można to wykonywać samemu.

Oczywiście dbając zawsze o możliwie jak najbardziej sterylne warunki i jednorazowe użycie igieł oraz strzykawek.

 

Łuszczyca, a inne choroby

Niestety chorowanie na łuszczycę, biorąc pod uwagę fakt, że jest to choroba autoimmunologiczna, może wiązać się z występowaniem innych schorzeń.

Jeśli jesteś łuszczykiem, to istnieje duże prawdopodobieństwo występowania chorób układu sercowo-naczyniowego oraz innych zaburzeń metabolicznych.

Bardzo ważne jest pozostawanie ze swoim lekarzem dermatologiem oraz lekarzem rodzinnym na bieżąco w kontakcie oraz regularne przeprowadzanie badań, od tych podstawowych, np. morfologii, po badania hormonalne.

Z czego mogą wynikać takie powiązania?

Między innymi z tego, że kwestie przyczyniające się do wywoływania łuszczycy to także czynniki, które wpływają na inne choroby.

Mowa o stresie, nadwadze i... używkach, a zwłaszcza paleniu papierosów.

Niestety choroba łuszczycowa wiąże się często także z problemami o podłożu psychicznym i depresyjnym.

Zły wygląd skóry może prowadzić do spadku samooceny, a to zwiększać poziom stresu, co może powodować nasilenie się objawów, co może prowadzić do…

Warto zwrócić uwagę na swoje samopoczucie i akceptację najbliższych ludzi.

Poza tym przy łuszczycy często obserwuje się zwiększone stężenie cholesterolu czy wzrost stężenia trójglicerydów, które mogą prowadzić do miażdżycy i chorób serca.

Powiązanie między łuszczycą a tego typu chorobami jest dodatkowo wzmożone występowaniem prozapalnych cytokin, które nie mają dobrego wpływu na układ sercowo-naczyniowy czy metabolizm, np. glukozy.

Dlatego chorzy na łuszczycę mogą chorować także na:

 

Nie bój się, nie zarazisz się łuszczycą

Masz w bliskim otoczeniu osoby, które chorują na łuszczycę?

Nie bój się... nie zarazisz się nią.

Oczywiście zmiany w nasilonych momentach choroby mogą wyglądać naprawdę nieprzyjemnie, to pamiętaj o tym, że osoba chora nie zarazi Cię tym, jak np. zmianami grzybiczymi.

Nie zarazisz się także nią podczas wizyty u fryzjera czy kosmetyczki.

To choroba o podłożu autoimmunologicznym i immunometabolicznym, w związku z tym nie jest zakaźna.

 

Ogólna profilaktyka w leczeniu łuszczycy ma ogromne znaczenie

Oczywiście dieta ma znaczenie nie tylko w leczeniu łuszczycy, ale w ogólnie pojętym zachowaniu dobrego zdrowia.

W przypadku zmian skórnych warto wziąć to pod uwagę i wprowadzić w życie, ponieważ jak się okazuje, znaczenie ma nie tylko jakość produktów, ale nawet częstotliwość jedzenia.

Należy zwrócić uwagę na:

  • produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe (omega-3);
  • jedzenie warzyw i owoców,
  • ograniczenie spożywania cholesterolu;
  • wyeliminowanie produktów pochodzenia odzwierzęcego, tj. mięso, jaja.

 

Ważne jest także utrzymywanie prawidłowej wagi, ponieważ niestety otyłość znacznie podnosi ryzyko występowania łuszczycy

Co najważniejsze... warto pamiętać o tym przez cały rok, a nie tylko w okresach wzmożonych problemów ze skórą.

Nie można także zapominać o super ważnej kwestii, czyli... nawodnieniu organizmu.

Ciało składa się w dużej mierze z wody, skóra również.

Aby była w dobrej kondycji, musi być nawilżona także od środka.

Poza tym bardzo ważne jest zachowanie codziennej aktywności fizycznej.

Dlaczego?

Ponieważ przy chorobach metabolicznych i immunologicznych ogromne znaczenie ma regularne pozbywanie się toksyn z organizmu, również poprzez pocenie się.

Unikaj produktów przetworzonych (np. popularnych fast-food'ów), a także czerwonego mięsa i... alkoholu.

Dbaj o regularne posiłki, higienę snu oraz używanie odpowiednich środków do problematycznej skóry.

Mimo wszystko profilaktyka ma duże znaczenie.

Dbając o codzienną higienę warto wybierać produkty delikatne przeznaczone do używania do skór problematycznych, czyli dermokosmetyki.

Kupisz je najczęściej w każdej aptece, dużo rzadziej w drogeriach.

Poza tym...

Regularnie zmieniaj pościel, ubrania pierz w naturalnych środkach i postaraj się nie podrażniać swojej skóry sztucznymi tkaninami.

Bawełniane materiały są dużo bardziej przyjemne (i zdrowe) dla Twojej skóry.

W okresie ustąpienia (remisji) zmian chorobowych zawsze unikaj czynników, które mogą spowodować szybszy nawrót choroby.

Nie popalaj papierosów, nawet imprezowo i okazyjnie, no i unikaj przeziębień.

Wszystkie dodatkowe leki, tj. glikokortykosteroidy podawane doustnie mogą wpłynąć na szybsze pojawienie się zmian skórnych.

 

Łuszczyca, a ozdabianie skóry

Niektórzy pytają czy cierpiąc na łuszczycę można zdecydować się na tatuaż?

Dermatolodzy raczej to odradzają.

Choć w zaleceniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej występowanie łuszczycy jest przeciwwskazaniem do zrobienia tatuażu, to jednak część osób się na to decyduje.

Na przykład wykonując go w miejscach, które do tej pory nigdy nie były objęte chorobą.

Warto jednak zawrócić uwagę na sformułowanie „do tej pory”.

Niestety łuszczyca jest przebiegłą chorobą, która może zaatakować nawet dotychczasowo zdrowe połacie skóry.

Może zdarzyć się tak, że po zabiegu pojawi się stan zapalny, podrażnienie, opuchnięcie.

Tak jak w przypadku każdego tatuażu, lecz... u osób chorujących na łuszczycę może to doprowadzić do pojawienia się grudek i wykwitów, które mogą mieć ogromny wpływ na finalny wygląd tatuażu.



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia do artykułu

  • Krystyna Romańska-Gocka, Farmakoterapia łuszczycy, Farm Pol, 2009, 65(9)
  • Andrzej Kaszuba, Sebastian Uczniak, Aleksandra Kaszuba, Łuszczyca, Dermatologia geriatryczna, Lublin 2016, Wydawnictwo Czelej
  • Anna Pogorzelska-Antkowiak, Diagnostyka łuszczycy za pomocą dermoskopu i mikroskopu konfokalnego, Forum Dermatologicum 2019, tom 5, nr 1
Zobacz więcej
Nasi lekarze pomogą Ci odzyskać Twoją piękną skórę Nie musisz się męczyć z łuszczycą
Rozpocznij konsultację