Leki na rwę kulszową: konsultacja lekarska

  • Konsultacja objawów takich jak ból promieniujący do pośladka, uda lub łydki.
  • Zalecenie leczenia przeciwbólowego i przeciwzapalnego.
  • E-recepta na leki
  • Wsparcie w unikaniu nawrotów i poprawie codziennego funkcjonowania.
jumbo imagejumbo image

Leki na rwę kulszową: konsultacja lekarska

Konsultacja z lekarzem online

Masz ból promieniujący od dolnej części pleców do nogi, mrowienie lub osłabienie? Skonsultuj się z lekarzem online i uzyskaj pomoc.

Konsultacja z lekarzem + e-recepta

1st image
Lekarz przeprowadzi z Tobą wywiad medyczny, na temat Twoich dolegliwości i stanu zdrowia
1st image
Po konsultacji, jeśli lekarz uzna to z zasadne, otrzymasz zalecenia oraz e-receptę

Jak to działa?

2nd image

Wybierz termin konsultacji ze specjalistą

Zarezerwuj dogodną datę i godzinę konsultacji.

2nd image

Wypełnij ankietę medyczną

Odpowiedz na kilka pytań, które pomogą lekarzowi ocenić Twój stan zdrowia. Jeśli kontynuujesz leczenie, załącz wcześniejszą receptę.

2nd image

Poczekaj na kontakt od lekarza

W wybranym terminie lekarz zadzwoni, aby przeprowadzić konsultację.

2nd image

Odbierz dokumentację

Po decyzji lekarza otrzymasz receptę i/lub zalecenia SMS-em i e-mailem – bez wychodzenia z domu.

Pytania i odpowiedzi

Nie znalazłeś tego, czego szukasz? Sprawdź:

Zarezerwuj teleporadę bez wychodzenia z domu w kilka prostych kroków – dzięki platformie Dimedic możesz uzyskać diagnozę, e‑receptę i szczegółowe zalecenia rehabilitacyjne. Ten przewodnik wyjaśni, jakie są przyczyny rwy kulszowej, jak dobrana terapia farmakologiczna łagodzi ból i dlaczego konsultacja lekarska to najbezpieczniejsza droga do powrotu do pełnej sprawności.

 

Jeśli odczuwasz silny ból promieniujący do nogi, nie zwlekaj – skorzystaj z konsultacji online i omów dostępne terapie farmakologiczne z lekarzem bez kolejek i długiego oczekiwania w poczekalni.

 

Rwa kulszowa: przyczyny, objawy

Rwa kulszowa (łac. ischialgia, sciatica) to zespół dolegliwości, którego istotą jest drażnienie lub ucisk korzeni nerwu kulszowego (L4–S3). U 80 % pacjentów problem wynika z degeneracji krążka międzykręgowego i jego przemieszczenia ku kanałowi kręgowemu. Do innych przyczyn należą:

  • zwężenie kanału kręgowego (lumbar spinal stenosis),
  • spondylolisteza,
  • procesy zapalne (np. zakaźne zapalenie kręgosłupa),
  • guzy pierwotne lub przerzutowe,
  • zespół mięśnia gruszkowatego,
  • krwiaki pourazowe albo jatrogennie po punkcji lędźwiowej.

 

Obraz kliniczny jest dość charakterystyczny. Ostry ból lędźwi z promieniowaniem wzdłuż tylno‑bocznej części uda i łydki nasila się przy kaszlu, kichaniu czy dźwiganiu ciężaru. W badaniu przedmiotowym obserwuje się:

Test/objaw

Wynik dodatni

Znaczenie kliniczne

Lasegue’a

ból przy uniesieniu wyprostowanej kończyny < 40°

świadczy o drażnieniu korzenia L5/S1

Napięcie nerwu kulszowego w siadzie

ból przy wyproście kolana w siedzeniu

wysoki LR+ dla rwy kulszowej

Osłabienie odruchu skokowego

jednostronne

uszkodzenie S1

Zaburzenia czucia grzbietu stopy

jednostronne

korzeń L5

Czerwone flagi – nietrzymanie moczu, deficyt czucia w obszarze siodła, niedowład podeszwowego zgięcia stopy – wymagają pilnego skierowania na oddział neurochirurgii.

 

Leki na rwę kulszową: jak działają?

Starannie dobrane leki na rwę kulszową potrafią zadziałać na ból od kilku stron jednocześnie. Najpierw wyciszają stan zapalny wokół uciśniętego korzenia nerwu – meloksykam blokuje enzym COX‑2, ograniczając produkcję „hormonów zapalenia” (prostaglandyn) i zmniejszając obrzęk.

 

Reakcją obronną organizmu jest również sztywność i skurcz mięśni przykręgosłupowych; ośrodkowe miorelaksanty „usypiają” nadmiernie pobudzone neurony ruchowe, dzięki czemu mięśnie się rozluźniają, a ucisk na nerw maleje. 

 

Jeśli w obrazie klinicznym dominuje ból neuropatyczny – uczucie pieczenia, palenia czy przeszywania – pomocna okazuje się pregabalina, która stabilizuje błony komórkowe neuronów i ogranicza wyrzut substancji pobudzających receptory bólowe.

 

Wreszcie, leki miejscowe (żele, maści, plastry) dostarczają substancję czynną dokładnie tam, gdzie trzeba, unikając przy tym typowych skutków ubocznych terapii ogólnej, takich jak podrażnienie żołądka. Tak kompleksowe podejście daje szansę nie tylko na szybką, ale i długotrwałą ulgę w bólu oraz szybszy powrót do codziennych.

 

Leki na rwę kulszową na receptę

Choć rwa kulszowa często kojarzy się z ogólnodostępnymi tabletkami przeciwbólowymi, w gabinecie lekarskim arsenał farmakologiczny jest znacznie szerszy. Lekarz, niczym inżynier składający indywidualny układ terapeutyczny, dobiera leki na receptę do wieku pacjenta, chorób towarzyszących i obrazu bólu. W ostrym epizodzie pierwsze skrzypce grają silne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – podane doustnie lub w formie zastrzyku dostarczają wysoką dawkę przeciwzapalną w krótkim czasie, co u wielu osób pozwala stanąć z łóżka już następnego dnia.

 

Jeżeli obrzęk nerwu jest nasilony, do terapii włącza się glikokortykosteroidy, które potrafią „ugasić” zapalenie niemal tak szybko jak strażak płomienie. Specjalną odmianą tej terapii są blokady nadtwardówkowe – niewielka dawka sterydu z lidokainą wstrzyknięta pod kontrolą aparatu RTG lub USG bezpośrednio przy uciśniętym korzeniu nerwowym, co często przynosi kilkutygodniową ulgę i oddala widmo operacji.

 

Gdy ból przyjmuje charakter neuropatyczny – piekący, przeszywający, towarzyszący mrowieniu – lekarz sięga po gabapentynę lub pregabalinę. Te leki „przeprogramowują” przewodnictwo wapniowe w rdzeniu kręgowym, dzięki czemu komórki nerwowe stają się mniej skłonne do wysyłania sygnałów alarmowych. Uwaga skupia się również na mięśniach: ich odruchowy skurcz może nasilać nacisk na dysk, dlatego do planu leczenia często trafia miorelaksant (np. tizanidyna), który bezpośrednio w ośrodkowym układzie nerwowym „poluzowuje” nadmiernie pobudzone neurony ruchowe.

 

W skrajnie silnym bólu krótkoterminowo stosuje się opioidy – jednak pod ścisłą kontrolą lekarza i z jasno ustalonym planem odstawienia, by zminimalizować ryzyko uzależnienia. Równolegle, przy długotrwałym cierpieniu, sprawdzają się małe dawki leków przeciwdepresyjnych (amitryptylina, duloksetyna). Zwiększają one naturalne, zstępujące drogi hamujące ból i pomagają walczyć z bezsennością oraz stresem towarzyszącym przewlekłej dolegliwości.

 

Tak kompleksowa, „szyta na miarę” terapia wymaga monitorowania – lekarz zleca regularne badania krwi (morfologia, enzymy wątrobowe, parametry nerkowe), aby mieć pewność, że korzyści z leczenia przewyższają ewentualne działania niepożądane. Dzięki temu wielu pacjentów odzyskuje sprawność bez konieczności interwencji chirurgicznej, a ból – z wszechobecnego dyktatora – staje się jedynie epizodycznym gościem.

 

W praktyce klinicznej lekarz sięga po poniższe opcje (wybór jest zawsze personalizowany):

Klasa terapeutyczna

Przykładowe molekuły

Dawka początkowa u osoby dorosłej

Kluczowe przeciwwskazania

Silne NLPZ (p.o./i.m.)

diklofenak, ketoprofen inj., etorykoksyb

diklofenak 75 mg i.m./12 h

czynny wrzód żołądka, NSAID‑astma, III trymestr ciąży

Glikokortykosteroidy systemowe

prednizon, metyloprednizolon

prednizon 40 mg rano przez 5 dni, potem tapering

gruźlica, zakażenia grzybicze układowe

Zastrzyki nadtwardówkowe

triamcynolon + lidokaina

40 mg GC + 5 ml lidokainy jednorazowo

skaza krwotoczna, brak współpracy pacjenta

Opioidy

tramadol SR, oksykodon + nalokson

tramadol 50–100 mg co 6 h

depresja oddechowa, ostra porfiria

Miorelaksanty

tizanidyna, baklofen

tizanidyna 2 mg 2× d., titracja do 8 mg

niewydolność wątroby, hipotonia

Leki przeciwpadaczkowe

gabapentyna, pregabalina

gabapentyna 300 mg 1‑2× d., zwiększanie

niewydolność nerek (korekta dawki)

Leki przeciwdepresyjne

amitryptylina, duloksetyna

amitryptylina 10 mg przed snem

jaskra z zamkniętym kątem, świeży zawał serca

Farmakoterapia „na receptę” jest skuteczna, ale wymaga monitorowania (morfologia, enzymy wątrobowe, eGFR), zwłaszcza przy terapii skojarzonej.

 

Leki na rwę kulszową bez recepty

Preparaty OTC częstokroć stanowią pierwszy krok postępowania i pozwalają skrócić czas absencji chorobowej:

  • Ibuprofen 400–600 mg co 6 h lub naproksen 500 mg co 12 h.
  • Paracetamol dobowo ≤ 4 g – można łączyć z kodeiną (30 mg) dla synergizmu.
  • Diklofenak 1 % żel 3‑4 × dziennie.
  • Hydrożelowe plastry chłodzące na fazę ostrą (do 72 h).
  • Kapsaicynowe plastry rozgrzewające na ból przewlekły.

Część pacjentów sięga po suplementy (wit. B12, kwas alfa‑liponowy), jednak ich skuteczność kliniczna w ostrzejszych stanach jest ograniczona. Wybór preparatów przeciw rwie kulszowej bez recepty należy skonsultować z farmaceutą, a w razie braku poprawy w ciągu 5 dni – z lekarzem.

 

Tabletki na rwę kulszową zmniejszające napięcie mięśni

Skurcz lub wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych może podtrzymywać ucisk dysku na korzeń. Tabletki na rwę kulszową z grupy miorelaksantów – mianseryna, tolperyzon, tizanidyna – działają ośrodkowo, zmniejszając aktywność neuronów presynaptycznych w rogach przednich. Zalecany czas terapii to 7–14 dni, dawkę zwiększa się stopniowo co 3 dni, obserwując sedację. Optymalne łączenie z ćwiczeniami ruchowymi poprawia perfuzję mięśniową i skraca czas rekonwalescencji.

 

Leki przeciwpadaczkowe i przeciwdepresyjne na rwę kulszową

Gdy dominuje ból neuropatyczny (pieczenie, „prądy”), klasyczne analgetyki bywają nieskuteczne. Sięga się wówczas po:

  • Gabapentynoidy (gabapentyna, pregabalina) – wiążą podjednostkę α2δ kanałów wapniowych, zmniejszając uwalnianie substancji P i glutaminianu.
  • Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina) – nasilają hamowanie zstępujące w rdzeniu.
  • SNRI (duloksetyna) – korzystne przy współwystępowaniu lęku/depresji.

Efekt obserwuje się po 7–14 dniach. Dawkę dobową zwiększa się o 30–50 % co tydzień do uzyskania satysfakcjonującej analgezji lub wystąpienia skutków ubocznych (senność, obrzęki obwodowe

 

Maści na rwę kulszową

Gdy ból nie jest bardzo silny, najpierw warto sięgnąć po maści przeciwzapalne. Zawierają one dobrze znane substancje, takie jak diklofenak 2 % lub ketoprofen 2,5 %. Po posmarowaniu blokują one czynniki odpowiedzialne za stan zapalny, dzięki czemu obrzęk nerwu maleje, a ruch staje się łatwiejszy – często już w ciągu pół godziny. Ponieważ lek działa głównie w miejscu aplikacji, prawie w ogóle nie obciąża żołądka ani nie podnosi ciśnienia. Inną opcją jest krem z kapsaicyną 0,025 %, nakładany 3–4 razy dziennie; „uspokaja” on włókna bólowe i zapewnia długotrwałą ulgę. Aby maść zadziałała jak najlepiej, wmasuj ją okrężnymi ruchami przez około 2 minuty, a potem dokładnie umyj ręce i skórę.

 

Zastrzyki na rwę kulszową

Zastrzyki podawane tuż obok uciśniętego nerwu albo do przestrzeni nadtwardówkowej są czymś pośrednim między leczeniem tabletkami a operacją. Pod kontrolą aparatu rentgenowskiego lekarz wprowadza do kanału kręgowego mieszankę – 40 mg sterydu (triamcynolonu) i 2 ml 1 % lidokainy, która natychmiast znieczula okolicę. Czasem dodaje się też kwas hialuronowy, aby ograniczyć powstawanie zrostów wokół nerwu. Zazwyczaj podaje się serię trzech takich zastrzyków co 1–2 tygodnie; u większości pacjentów ból zmniejsza się wtedy średnio o 4 punkty w 10-stopniowej skali. Jeśli przyczyną jest wyraźna przepuklina dysku, blokada może nawet odsunąć konieczność operacji o pół roku.

 

Plastry na rwę kulszową

Plastry z lekiem działają przez całą dobę, uwalniając substancję równomiernie i bez nagłych „pików” stężenia. Najczęściej stosuje się 5 % lidokainę (duży plaster 10 × 14 cm zawierający 700 mg leku) lub plaster z diklofenakiem (140 mg). Po osuszeniu skóry przyklejamy go dokładnie tam, gdzie ból jest najsilniejszy. W ciągu 12 godzin do tkanek przenika około 10 % dawki – to wystarcza, aby zablokować receptory odpowiedzialne za odczuwanie bólu. Przy dolegliwościach przewlekłych można sięgnąć po „mocne” plastry z kapsaicyną 8 %; zakłada się je w gabinecie na około godzinę, a jedna taka aplikacja potrafi przynieść ulgę nawet na trzy miesiące.

 

Żele na rwę kulszową

Żele z ibuprofenem (5 %) lub naproksenem (10 %) działają szybko, bo wodna baza z odrobiną alkoholu pomaga lekowi przeniknąć przez skórę. Jeśli wsmarujesz ok. 4 g (czyli mniej więcej łyżeczkę) na obszar wielkości kartki A4, do tkanek dotrze prawie o połowę więcej leku niż przy użyciu zwykłej emulsji. Produkty z mentolem i kamforą dodatkowo dają efekt "lodowatego" chłodu, chwilowo zagłuszając ból i pozwalając bezpiecznie zacząć ćwiczenia.