Morfologia krwi - obwodowej, wyniki, z rozmazem, normy


Morfologia krwi, to badanie które pozwala określić parametry erytrocytów, leukocytów oraz trombocytów, czyli czerwonych i białych krwinek oraz płytek krwi. Wyniki morfologii są podstawowym narzędziem diagnostycznym, od którego zaczyna się rozpoznanie i leczenie większości poważnych chorób. Zobacz, co to jest morfologia, jakie są normy morfologii, jak odczytać wyniki morfologii krwi.

Czym jest morfologia krwi?

Morfologia krwi jest jednym z podstawowych badań diagnostycznych, które może być zlecane zarówno przez lekarza podstawowego kontaktu, jak i specjalistę w danej dziedzinie medycyny. Wyniki morfologii stanową podstawę do wstępnego rozpoznania wielu schorzeń, od stanów zapalnych, po niedokrwistość, białaczkę i nowotwory.

Morfologia krwi obejmuje badanie zróżnicowanych parametrów kilku jej składników: czerwonych krwinek (czyli erytrocytów), białych krwinek (leukocytów) oraz płytek krwi (trombocytów).

Dołącz do programu Polecam Dimedic i korzystaj z naszych promocji.

Dowiedz się więcej

Co to jest morfologia z rozmazem?

W sytuacji, gdy wyniki podstawowej morfologii krwi są nieprawidłowe lub niejednoznaczne lekarz może zlecić pogłębioną diagnostykę. Tak zwana morfologia z rozmazem jest badaniem laboratoryjnym polegającym na mikroskopowej ocenie czerwonych i białych krwinek. Tego typu badanie przeprowadza się między innymi pod kątem potwierdzenia zakażeń, stanów zapalnych, niedokrwistości, zaburzeń odporności, nadczynności i niedoczynności tarczycy, białaczki, zmian nowotworowych i wielu innych.

Pilnie potrzebujesz recepty?

Skorzystaj z konsultacji online.

Jak odczytać wyniki morfologii krwi?

Wyniki morfologii odczytywać powinien lekarz podstawowego kontaktu lub specjalista, on też powinien być autorem diagnozy oraz ewentualnych dalszych zaleceń dotyczących kolejnych badań lub leczenia. Pacjenci mogą oczywiście przed wizytą u lekarza samodzielnie interpretować wyniki, niezbędna do tego jednak jest wiedza odnośnie norm morfologii a także świadomość, że poszczególne laboratoria, z uwagi na zróżnicowany sprzęt i procedury badawcze, mogą nieco inaczej określać zakres prawidłowych parametrów (dlatego tak ważne jest czytanie opisów załączonych do wyników badań).

Normy morfologii

W dalszej części artykułu przyjrzymy się normom morfologii i wyjaśnimy, jak odczytać wyniki morfologii odnośnie następujących parametrów:

  • Krwinki czerwone (erytrocyty):
    • Poziom czerwonych krwinek – RBC,
    • Średnia objętość krwinki – MCV,
    • Średnia masa hemoglobiny – MCH,
    • Średnie stężenie hemoglobiny – MCHC;
  • Krwinki białe (leukocyty):
    • Poziom białych krwinek – WBC,
    • Poziom eozynofilii – EOS,
    • Poziom bazofili – Baso,
    • Poziom limfocytów – LYM;
  • Krwinki płytkowe (trombocyty):
    • Średnia objętość trombocytów – MPV.

Poziom czerwonych krwinek – RBC

Uwzględniony w wynikach morfologii krwi wskaźnik RCB to parametr określający liczbę erytrocytów. Obniżony poziom czerwonych krwinek w morfologii krwi jest jednym z czynników wskazujących na anemię. Z kolei wyniki przekraczające normę mogą być efektem odwodnienia, ale też poważniejszych dolegliwości, jak niedokrwienie, a nawet nowotwór wątroby. Pamiętać należy, że normy RCB są silnie uzależnione są od wieku i płci pacjenta:

  • noworodki (1-3. dzień życia) - 4,0-6,6 mln/mm3,
  • noworodki (1 tydzień) - 3,9-6,3 mln/mm3,
  • noworodki (2. tydzień) - 3,6-6,2 mln/mm3,
  • noworodki (3. tydzień) - 3,6-6,2 mln/mm3,
  • niemowlęta (1. miesiąc) - 3,0-5,4 mln/mm3,
  • niemowlęta (2. miesiąc) - 2,7-4,9 mln/mm3,
  • niemowlęta (3.-6. miesiąc) - 3,1-4,5 mln/mm3,
  • niemowlęta (7.-24. miesiąc) - 3,7-5,3 mln/mm3,
  • dzieci (3.-6. rok) - 3,9-5,3 mln/mm3,
  • dzieci (7.-12. rok) - 4,0-5,2 mln/mm3,
  • dziewczynki (13.-16. rok) - 4,1-5,1 mln/mm3,
  • chłopcy (13.-16. rok) - 4,5-5,9 mln/mm3,
  • kobiety – 4,0-5,5 mln/mm3,
  • mężczyźni - 4,7-6,1 mln/mm3.

Średnia objętość krwinki – MCV

Wyniki morfologii uwzględniają też parametr opisujący średnią objętość czerwonej krwinki. Wskaźnik MCV wykorzystywany jest głównie w diagnozowaniu niedokrwistości. Prawidłowe parametry także uzależnione są od wieku i płci:

  • noworodki (1. dzień życia): 15,2 – 23,5 g/dl,
  • noworodki (2-6 dni): 15,0 – 24,0 g/dl,
  • noworodki (14-23 dni):  12,7 – 18,7 g/dl,
  • niemowlęta (24-37 dni): 10,3 – 17,9 g/dl,
  • niemowlęta (40-50 dni):  9,0 – 16,6 g/dl,
  • niemowlęta (2 – 2,5 miesiąca):  9,2 – 15,0 g/dl,
  • niemowlęta (3-5 miesięcy):  9,6 – 12,8 g/dl,
  • niemowlęta (5-7 miesięcy): 10,1 – 12,9 g/dl,
  • niemowlęta (8-10 miesięcy): 10,5 – 12,5 g/dl,
  • niemowlęta (11 – 13,5 miesiąca): 10,7 – 13,1 g/dl,
  • dzieci (1,5 – 3 lata): 10,8 – 12,8 g/dl,
  • dzieci (5 rok życia): 11,1 – 14,3 g/dl,
  • dzieci (10 rok życia): 11,9 14,7 g/dl,
  • dzieci (15 rok życia): 12,8 – 16,8 g/dl,
  • dorośli (kobiety): 12,0 – 16,0 g/dl,
  • dorośli (mężczyźni): 14,0 – 18,0 g/dl.

Średnia masa hemoglobiny – MCH

Kolejny z uwzględnionych w morfologii krwi parametrów opisujących czerwoną krwinkę, to MCH, czyli średnia masa hemoglobiny. Hemoglobina, to białko zawarte w erytrocytach, odpowiedzialne za transport tlenu. Współczynnik MCH oblicza się dzieląc masę hemoglobiny w danej objętości przez liczbę czerwonych krwinek.

Norma MCH wynosi 24 – 35 pg. Wynik podwyższony wskazywać może na niedokrwistość hemolityczną. Natomiast wartości poniżej normy mogą świadczyć o innych typach niedokrwistości (np. z powodu niedoboru żelaza, albo rozwoju choroby nowotworowej), utracie dużej ilości krwi, czy zaburzeniach gospodarki żelazem. 

Średnie stężenie hemoglobiny – MCHC

Ostatni z parametrów opisujących czerwone krwinki, który znaleźć możemy w wynikach morfologii krwi, to średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie, czyli MCHC. W tym przypadku norma wynosi 32- 36 g/dl. Wyniki plasujące się powyżej tego przedziału mogą wskazywać na niedokrwistość hemolityczną lub zaburzenia hipertoniczne gospodarki wodno-elektrolitowej. Z kolei obniżona wartość MCHC może być świadectwem niedokrwistości wynikającej z niedoboru lub niewłaściwego metabolizmu żelaza.

Poziom białych krwinek – WBC

Morfologia krwi obwodowej pozwala także określić parametry dotyczące białych krwinek, czyli leukocytów, odpowiedzialnych za obronę organizmu przed bakteriami i wirusami. Podstawowym wskaźnikiem jest WBC, czyli poziom leukocytów. Obniżony poziom białych krwinek czyli leukopenia, może być spowodowany białaczką lub innymi chorobami szpiku kostnego. Z kolei wynik powyżej normy wskazywać zarówno na ostrą białaczkę, jak i reakcję organizmu na zakażenie, stan zapalny, a nawet stres. Dlatego odstępstwo od norm w tym zakresie obliguje do skierowania na pogłębione badania. Jeśli chodzi o prawidłowe parametry, są one zależne od wieku:

  • noworodki (1 dzień): 9 400 – 34 000/µl,
  • niemowlęta (1 miesiąc): 5 000 – 19 500/µl,
  • dzieci (1-3 lata): 6 000 – 17 000/µl,
  • dzieci (4-7 lat): 5 500 – 15 500/µl,
  • dzieci (8-13 lat): 4 500 – 13 500/µl,
  • młodzież i dorośli: 4 300 – 10 000/µl.

Poziom eozynofilii – EOS

Białe krwinki dzielą się na kilka podstawowych typów. Jednym z nich są powstające w szpiku kostnym eozynofile, których zadaniem jest niszczenie obcych białek. Prawidłowa wartość EOS w morfologii krwi mieści się w przedziale 35 – 350 na 1 milimetr sześcienny, przy czym liczba eozynofilii nie powinna przekraczać 5 procent liczby wszystkich białych krwinek.  P

odwyższony poziom EOS może kierować podejrzenia w stronę takich chorób, jak białaczka, reumatoidalne zapalenie stawów, atopowe zapalenie skóry, zapalenie płuc, astma. Jeśli wyniki morfologii EOS są niższe od norm, przyczyną może być groźna choroba, jak dur brzuszny lub czerwonka, ale z większym prawdopodobieństwem jest to rezultat przemęczenia lub długotrwałej ekspozycji na stres.

Poziom bazofili – Baso

Bazofile to inne z białych krwinek, również odpowiedzialne za odporność organizmu. Norma Baso wynosi 0 – 0,13 x 109/l, przy czy nie powinny bazofile stanowić więcej niż 1 procent ogólnej liczby leukocytów. Podwyższony poziom Baso w morfologii krwi to przyczynek do rozpoznania takich schorzeń, jak: białaczka szpikowa, niedoczynność tarczycy, stan zapalny jelit i przewodu pokarmowego. Natomiast obniżone Baso wskazywać może między innymi na nadczynność tarczycy czy ostre zapalenie płuc.

Poziom limfocytów – LYM

Wyniki morfologii uwzględniają też współczynnik LYM. Opisuje on poziom tzw. limfocytów, będących kolejnym z rodzajów białych krwinek. Limfocyty wytwarzają przeciwciała oraz niszczą komórki wirusowe i nowotworowe.

Podwyższona ilość limfocytów w morfologii krwi oznaczać może rozwój takich chorób, jak białaczka limfocytowa, szpiczak mnogi, toksoplazmoza czy nadczynność tarczycy. Z kolei obniżone LYM to potencjalne świadectwo zakażeń wirusowych, od tych niegroźnych, przez wirusowe zakażenie wątroby, aż po AIDS. Jeśli chodzi o normy, prawidłowy LYM zależny jest od wieku i wyrażony jako procent wszystkich białych krwinek:

  • niemowlęta: 20 – 70 proc.;
  • dzieci: 25 – 50 proc.;
  • dorośli: 25 – 40 proc..

Średnia objętość trombocytów – MPV

Morfologia krwi pozwala też określić średnią objętość trombocytów, czyli płytek krwi wytwarzanych w szpiku kostnym. Prawidłowy wskaźnik MPV w przybliżeniu mieści się w przedziale 7- 14 fl. W przybliżeniu, dlatego że każde laboratorium stosuje w tym zakresie własne normy, a zatem czytając wynik morfologii, należy się odnieść do informacji zawartych w wydruku, w których powinny być określone widełki stanowiące normę.

Podwyższony wskaźnik MPV wskazywać może m.in. na zapalenie trzustki, reumatoidalne zapalenie stawów czy białaczkę szpikową. Z kolei MPV poniżej normy każe podejrzewać takie schorzenia, jak: niewydolność wątroby, białaczka, przerzuty nowotworowe. Może to też być efekt zatrucia, niedoboru witaminy B lub długotrwałej antybiotykoterapii.

Autor: Piotr Brzózka

Czytaj też:

Źródła:

  • A. Dembińska-Kieć, J. Naskalski - Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. wyd 3 – Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2012

Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: