Układ rozrodczy żeński: budowa i funkcje narządów kobiety


Żeński układ rozrodczy jest skomplikowanym systemem narządów, z których każdy pełni wyspecjalizowane role. Anatomia kobiety wyróżnia zewnętrzne i wewnętrzne organy płciowe. Zobacz, jak wygląda budowa waginy, macicy, jajników, jajowodów a także elementów tzw. sromu. Sprawdź, jaką rolę odgrywają poszczególne narządy rozrodcze kobiety.

Żeński układ rozrodczy

Anatomia kobiety uchodzi za bardziej skomplikowaną od męskiej, przynajmniej jeśli chodzi o budowę narządów płciowych. Żeński układ rozrodczy składa się z części zewnętrznej i jeszcze bardziej rozbudowanej wewnętrznej. Zewnętrzne narządy płciowe kobiety to także wzgórek łonowy, wargi sromowe większe i mniejsze, tylne i przednie spoidło, wędzidełko warg sromowych, przedsionek pochwy a także trzon, napletek i wędzidełko łechtaczki, gruczoły przedsionkowe oraz opuszka przedsionka. Zewnętrzny układ rozrodczy w całości nazywany jest sromem. Jeśli chodzi natomiast o część wewnętrzną, wyróżniamy: pochwę, macicę, jajowody oraz jajniki. Każdy z wymienionych elementów odgrywa kluczowe i ściśle wyspecjalizowane role dla seksualności oraz rozrodczości kobiety.

Zewnętrzny układ rozrodczy kobiet

Położony pomiędzy spojeniem łonowym a brzuchem tzw. wzgórek łonowy, jest wypukłością ciała, wypełnioną tkanką tłuszczową, służącą m.in. ochronie kości łonowej w trakcie stosunku. W dolnej części wzgórek płynnie przechodzi w wargi sromowe większe. Wargi również w większości składają się z tkanki tłuszczowej, a ich rolą jest ochrona tzw. szpary sromowej. Podobnie jak wzgórek, wargi sromowe większe w okresie dojrzewania pokrywają się owłosieniem. Na końcach wargi łączą się za pomocą tzw. spoidła przedniego oraz tylnego. W pobliżu przedniego znajduje się zewnętrzna część łechtaczki, czyli narządu służącego seksualnemu pobudzeniu. Pomiędzy wargami większymi, znajdują się wargi sromowe mniejsze, chroniące z kolei wejście do przedsionka pochwy. Zbudowane są one z cienkiej skóry i pozbawione owłosienia. Łącząc się z przodu przechodzą w tzw. wędzidełko łechtaczki. Znajdujący się pomiędzy wargami przedsionek pochwy jest niezwykle delikatnym miejscem, w którym skóra płynnie przechodzi w błonę śluzową. Tu właśnie swoje ujścia mają cewka moczowa oraz pochwa. Zewnętrzny układ rozrodczy kobiety zakończony jest przedsionkiem pochwy.

Budowa waginy

Pochwa kobiety stanowi swego rodzaju kanał łączący jej ujście z macicą. Zlokalizowana jest w miednicy mniejszej. Jej ściany mają około 3 mm grubości i składają się z trzech elastycznych warstw: błony zewnętrznej, błony mięśniowej oraz błony śluzowej (ta ostatnia dzieli się jeszcze na blaszkę właściwą i nabłonek).

Przeciętna długość pochwy kobiety wynosi około 8 centymetrów, przy czym jej przednia ścianka ma około 7 cm, zaś tylna – 9 cm. Natomiast średnica pochwy to około 2-3 cm. Nie są to rozmiary duże, biorąc pod uwagę choćby wymiary męskiego członka, którego przyjęcie w trakcie stosunku jest jednym z zadań pochwy. Budowa waginy jest jednak na tyle elastyczna, że po rozciągnięciu może ona zwiększyć swoją długość i szerokość nawet dwukrotnie, zaś w czasie porodu, pod wpływem hormonów, rozszerza się na tyle, by pomieścić mierzącą około 35 cm obwodu główkę dziecka. Pierwotnie wejście do pochwy zasłania tzw. błona dziewicza, która zazwyczaj rozrywana jest w trakcie pierwszego stosunku.

Macica - kluczowy element układu rozrodczego kobiety

Zwieńczeniem pochwy jest sklepienie. Za nim znajduje się macica, położona pośrodku jamy miednicy mniejszej. Narząd ten jest kluczowy w procesie rozmnażania się. To właśnie macica przyjmuje zapłodnioną komórkę jajową, umożliwia jej zagnieżdżenie się, a następnie rozwój płodu przez 9 miesięcy. Co więcej, to właśnie skurcze macicy są mechanizmem wywołującym naturalny poród.

Natomiast wytwarzany przez szyjkę macicy śluz spełnia istotną rolę w pierwszym etapie procesu zapłodnienia, w zależności od fazy cyklu miesięcznego stanowiąc albo zaporę, albo czynnik ułatwiający przedostanie się plemników w głąb dróg rodnych. Anatomia kobiety wyróżnia w obrębie macicy 4 zasadnicze odcinki: szyjkę, cieśń, trzon oraz dno. W trzonie znajduje się jama macicy, czyli miejsce w którym zagnieżdża się zarodek i dojrzewa płód.

Jajniki, czyli gruczoły rozrodcze kobiety

Układ rozrodczy kobiety wyposażony jest również w jajniki, ulokowane po dwóch stronach macicy, w okolicach bocznych ścian miednicy. Są to tak zwane gruczoły rozrodcze. To właśnie w jajnikach, w fazie folikularnej cyklu miesięcznego dojrzewa tzw. pęcherzyk Graafa, z którego wykluwa się komórka jajowa. Jajniki pełnią też rolę endokrynną – produkują kluczowe hormony, takie jak estrogen, progesteron czy relaksyna. Jajniki mają kształt migdałów o długości do 5 cm i szerokości do 3 cm. W górnej części jajniki zespolone są z ujściami jajowodów.

Jajowody – ostatni element żeńskiego układu rozrodczego

Układ rozrodczy kobiety posiada jeszcze jeden zewnętrzny element - jajowody. Są one długimi na około 12-15 centymetrów przewodami, łączącymi jajniki z macicą. Mają także bardzo ważną funkcję do spełnienia. Jajowody odbierają bowiem z jajników komórkę jajową i transportują ją w stronę macicy. I to właśnie w jajowodach dojść może do połączenia komórki jajowej z plemnikiem, jeśli tylko w układzie rozrodczym kobiety znajduje się akurat męskie nasienie.  Jajowody zbudowane są w przekroju z trzech warstw: otrzewnej oraz błon: mięśniowej i śluzowej. W najwęższym miejscu światło prawidłowo zbudowanych jajowodów wynosi zaledwie 0,5 mm.

Czytaj także: 



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia:

  • Janina Sokołowska-Pituchowa: Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa 2005, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
  • Zofia Ignasiak, Antoni Janusz, Aniela Jarosińska: Anatomia Człowieka, część II, Wrocław 2002, Wydawnictwo AWF Wrocław

Oceń artykuł

(liczba ocen 3)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty. W mailu powitalnym otrzymasz e-book na temat menopauzy.

Administratorem Twojego adresu e-mail podanego w formularzu jest DIMEDIC Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, Wielka Brytania. Twój adres e-mail będzie przetwarzany przez administratora w celu wysyłania materiałów informacyjnych oraz promocyjnych z zakresu ochrony zdrowia (Newslettera), na podstawie udzielonej przez Ciebie zgody. Dane te będą przetwarzane tak długo, aż zgoda nie zostanie odwołana, a po odwołaniu zgody - przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń związanych z tą usługą. Powyższą zgodę możesz cofnąć w każdym czasie, za pośrednictwem Panelu Pacjenta. Podanie tych danych jest dobrowolne, ale niezbędne dla wykonania umowy; ich niepodanie uniemożliwi wysyłanie Newslettera. Pozostałe informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych przez Administratora zawarte są w Informacji dostępnej TUTAJ.

Partnerzy i regulatorzy serwisu: