Układ rozrodczy żeński: budowa i funkcje narządów kobiety


Żeński układ rozrodczy jest skomplikowanym systemem narządów, z których każdy pełni wyspecjalizowane role. Anatomia kobiety wyróżnia zewnętrzne i wewnętrzne organy płciowe. Zobacz, jak wygląda budowa waginy, macicy, jajników, jajowodów a także elementów tzw. sromu. Sprawdź, jaką rolę odgrywają poszczególne narządy układu rozrodczego kobiety.

Żeński układ rozrodczy

Anatomia kobiety uchodzi za bardziej skomplikowaną od męskiej, przynajmniej jeśli chodzi o budowę narządów płciowych. Żeński układ rozrodczy składa się z części zewnętrznej i jeszcze bardziej rozbudowanej wewnętrznej. Do zewnętrznych narządów płciowych kobiety należą wzgórek łonowy, wargi sromowe większe i mniejsze, tylne i przednie spoidło, wędzidełko warg sromowych, przedsionek pochwy a także trzon, napletek i wędzidełko łechtaczki, gruczoły przedsionkowe oraz opuszka przedsionka. Całość zewnętrznego układu nazywana jest sromem. Jeśli chodzi natomiast o część wewnętrzną, wyróżniamy: pochwę, macicę, jajowody oraz jajniki. Każdy z wymienionych elementów odgrywa kluczowe i ściśle wyspecjalizowane role dla seksualności oraz rozrodczości kobiety.

Czytaj też: Upławy - czego objawem jest wydzielina z pochwy

Zewnętrzny układ rozrodczy kobiet

Położony pomiędzy spojeniem łonowym a brzuchem tzw. wzgórek łonowy, jest wypukłością ciała, wypełnioną tkanką tłuszczową, służącą m.in. ochronie kości łonowej w trakcie stosunku. W dolnej części wzgórek płynnie przechodzi w wargi sromowe większe. Wargi również w większości składają się z tkanki tłuszczowej, a ich rolą jest ochrona tzw. szpary sromowej. Podobnie jak wzgórek, wargi sromowe większe w okresie dojrzewania pokrywają się owłosieniem. Na końcach wargi łączą się za pomocą tzw. spoidła przedniego oraz tylnego. W pobliżu przedniego znajduje się zewnętrzna część łechtaczki, czyli narządu służącego seksualnemu pobudzeniu. Pomiędzy wargami większymi, znajdują się wargi sromowe mniejsze, chroniące z kolei wejście do przedsionka pochwy. Zbudowane są one z cienkiej skóry i pozbawione owłosienia. Łącząc się z przodu przechodzą w tzw. wędzidełko łechtaczki. Znajdujący się pomiędzy wargami przedsionek pochwy jest niezwykle delikatnym miejscem, w którym skóra płynnie przechodzi w błonę śluzową. Tu właśnie swoje ujścia mają cewka moczowa oraz pochwa. Przedsionek pochwy jest ostatnim elementem zewnętrznego układu rozrodczego kobiety.

Czytaj też: Grzybica pochwy - przyczyny, objawy, leczenie

Budowa waginy

Pochwa kobiety stanowi swego rodzaju kanał łączący jej ujście z macicą. Zlokalizowana jest w miednicy mniejszej. Jej ściany mają około 3 mm grubości i składają się z trzech elastycznych warstw: błony zewnętrznej, błony mięśniowej oraz błony śluzowej (ta ostatnia dzieli się jeszcze na blaszkę właściwą i nabłonek).

Przeciętna długość pochwy kobiety wynosi około 8 centymetrów, przy czym jej przednia ścianka ma około 7 cm, zaś tylna – 9 cm. Natomiast średnica pochwy to około 2-3 cm. Nie są to rozmiary duże, biorąc pod uwagę choćby wymiary męskiego członka, którego przyjęcie w trakcie stosunku jest jednym z zadań pochwy. Budowa waginy jest jednak na tyle elastyczna, że po rozciągnięciu może ona zwiększyć swoją długość i szerokość nawet dwukrotnie, zaś w czasie porodu, pod wpływem hormonów, rozszerza się na tyle, by pomieścić mierzącą około 35 cm obwodu główkę dziecka. Pierwotnie wejście do pochwy zasłania tzw. błona dziewicza, która zazwyczaj rozrywana jest w trakcie pierwszego stosunku.

Czytaj też: Zapalenie pochwy - przyczyny, skutki, leczenie

Macica - kluczowy element układu rozrodczego kobiety

Zwieńczeniem pochwy jest sklepienie. Za nim znajduje się macica, położona pośrodku jamy miednicy mniejszej. Narząd ten jest kluczowy w procesie rozmnażania się. To właśnie macica przyjmuje zapłodnioną komórkę jajową, umożliwia jej zagnieżdżenie się, a następnie rozwój płodu przez 9 miesięcy. Co więcej, to właśnie skurcze macicy są mechanizmem wywołującym naturalny poród.

Natomiast wytwarzany przez szyjkę macicy śluz spełnia istotną rolę w pierwszym etapie procesu zapłodnienia, w zależności od fazy cyklu miesięcznego stanowiąc albo zaporę, albo czynnik ułatwiający przedostanie się plemników w głąb dróg rodnych. Anatomia kobiety wyróżnia w obrębie macicy 4 zasadnicze odcinki: szyjkę, cieśń, trzon oraz dno. W trzonie znajduje się jama macicy, czyli miejsce w którym zagnieżdża się zarodek i dojrzewa płód.

Czytaj też: Antykoncepcja niehormonalna

Jajniki, czyli gruczoły rozrodcze kobiety

Jajniki są parzystymi elementami żeńskiego układu rozrodczego, ulokowanymi po dwóch stronach macicy, w okolicach bocznych ścian miednicy. Są to tak zwane gruczoły rozrodcze. To właśnie w jajnikach, w fazie folikularnej cyklu miesięcznego dojrzewa tzw. pęcherzyk Graafa, z którego wykluwa się komórka jajowa. Jajniki pełnią też rolę endokrynną – produkują kluczowe hormony, takie jak estrogen, progesteron czy relaksyna. Jajniki mają kształt migdałów o długości do 5 cm i szerokości do 3 cm. W górnej części jajniki zespolone są z ujściami jajowodów.

Czytaj też: Estrogen w tabletkach - badania i normy

Jajowody – ostatni element żeńskiego układu rozrodczego

Złożona anatomia kobiety wyróżnia jeszcze jeden element wewnętrznego układu rozrodczego. Jajowody są długimi na około 12-15 centymetrów przewodami, łączącymi jajniki z macicą. Również i one mają bardzo ważną funkcję do spełnienia. Jajowody odbierają bowiem z jajników komórkę jajową i transportują ją w stronę macicy. I to właśnie w jajowodach dojść może do połączenia komórki jajowej z plemnikiem, jeśli tylko w układzie rozrodczym kobiety znajduje się akurat męskie nasienie.  Jajowody zbudowane są w przekroju z trzech warstw: otrzewnej oraz błon: mięśniowej i śluzowej. W najwęższym miejscu światło prawidłowo zbudowanych jajowodów wynosi zaledwie 0,5 mm.

Autor: Piotr Brzózka

Źródła:

  • Janina Sokołowska-Pituchowa: Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa 2005, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
  • Zofia Ignasiak, Antoni Janusz, Aniela Jarosińska: Anatomia Człowieka, część II, Wrocław 2002, Wydawnictwo AWF Wrocław

 


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: