Fazy cyklu miesiączkowego - kalkulator, wykres, hormony


Cykl miesiączkowy składa się z czterech faz, w trakcie których zmiany hormonalne przygotowują organizm kobiety do zapłodnienia i utrzymania ciąży. Nie u wszystkich kobiet fazy przebiegają jednak w ten sam sposób, stąd pojawiające się problemy z niepłodnością i poronieniami.

Kobiety zaczynają dokładnie obserwować fazy cyklu miesiączkowego zazwyczaj wtedy, kiedy planują zajście w ciążę. Precyzyjna wiedza na temat tego, kiedy przypadają  dni płodne jest niezwykle ważna w tym czasie.

Cykl miesiączkowy składa się z czterech etapów związanych ze zmianami hormonalnymi i dojrzewaniem pęcherzyka jajnikowego. Długość cyklu menstruacyjnego liczy się od pierwszego dnia krwawienia do ostatniego dnia przed następną miesiączką.  Dlatego pierwszą fazą cyklu jest faza krwawienia miesięcznego, potem mamy faze pęcherzykowa, fazę owulacyjna i fazę lutealną. Każda z tych faz charakteryzuje się innymi objawami i każda pełni inną funkcję.

Zobacz artykuł:

Menstruacja – kalendarz, cykl, bóle, dni płodne, objawy

Pierwsza faza cyklu - menstruacja

U dorosłej kobiety miesiączka trwa zazwyczaj od 3 do 5 dni. W wyniku złuszczania błony śluzowej macicy następuje krwawienie. Prawidłowa utrata krwi w czasie miesiączki wynosi od 20 do 100 ml, średnio to jednak 50 ml. Kobieta w tej fazie może odczuwać bóle brzucha, ból pleców i ud, a także spadek nastroju. U niektórych kobiet w czasie miesiączki wzrasta jednak popęd seksualny. Zwiększone przekrwienie narządów płciowych powoduje, że kobieta intensywniej reaguje na bodźce seksualne podczas stosunku płciowego.

Szanse na zajście w ciążę podczas krwawienia miesięcznego są bardzo niskie, bliskie zeru. Zdarza się to tylko w przypadku nieregularnych lub bardzo krótkich cykli. Kiedy jednak krwawienie miesiączkowe dobiega końca, następuje okres niepłodności przedowulacyjnej, która nazywana jest dniami niepłodnymi względnymi. W tym czasie szyjka macicy jest ściśle zamknięta, w kolejnych trzech dniach pojawia się śluz, który jest lepki i gęsty, ale jednocześnie jest go stosunkowo mało, żeby zagnieździły się w nim plemniki. Dni te charakteryzują się też niższą temperaturą ciała - około 36 stopni.

Zobacz: Kalkulator miesiączki - jak obliczyć cykl miesiączkowy?

Faza folikularna - druga faza cyklu

Druga faza cyklu to tzw. faza pęcherzykowa lub faza proliferacyjna czy faza folikularna. Trwa ona około 9-11 dni. W tym czasie endometrium odbudowuje się i przygotowuje na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej. 

Jednocześnie w jajniku pod wpływem hormonu folikulotropowego (FSH) dochodzi do wzrostu pęcherzyków Graffa oraz wydzielania estrogenu. Szyjka macicy stopniowo się rozwiera i rozpoczyna się większa produkcja śluzu szyjkowego, który staje się gęsty i rozciągliwy, stwarzając plemnikom idealne warunki, żeby przeczekały do momentu owulacji (plemnik jest w stanie przetrwać w kobiecym organizmie od 48 do 72 godzin). W drugiej części fazy pęcherzykowej, na 2-3 dni przed owulacją pojawia się duża szansa na zajście w ciążę.

W tym czasie najczęściej dojrzewa tylko jeden z pęcherzyków, który pęka i uwalnia komórkę jajową. Kiedy jednocześnie dojrzewają dwa lub więcej pęcherzyków, a dojdzie wtedy do zapłodnienia, mamy do czynienia z ciążą mnogą

Faza owulacyjna

Owulacja to moment, w którym pęcherzyk Graffa pęka  pod wpływem nagłego wzrostu hormonu luteinotropowego przysadki mózgowej (LH) i uwalnia komórkę jajową do jajowodu, która będzie żyła jeszcze przez 24 godziny. To najlepszy moment na zapłodnienie. W przypadku książkowego, 28-dniowego cyklu, owulacja następuje 14. dnia. Przy dłuższych i krótszych cyklach dzieje się to na około 10-16 dni przed zakończeniem cyklu.

Faza owulacyjna charakteryzuje się typowymi objawami, takimi jak:

  • podwyższona temperatura ciała, która wzrasta o około 0,2 stopnie,
  • bólem owulacyjnym (kłucie w podbrzuszu, tkliwość piersi, plamienie, wzrost libido),
  • występowaniem przejrzystego, rozciągliwego i śliskiego śluzu, który przypomina białko jajka kurzego,
  •  wilgotnością w okolicach intymnych.

Żeby wyliczyć dni płodne trzeba bardzo dobrze znać swój organizm i obserwować go regularnie przez dłuższy czas. Codziennie trzeba mierzyć i zapisywać temperaturę (w jamie ustnej, pochwie lub odbytnicy), obserwować śluz oraz wysokości i rozwarcia szyjki macicy. Warto jednak pamiętać, że wyniki mogą ulec zachwianiu, gdy kobieta przeszła infekcję, przyjmuje leki, zmieniła ostatnio miejsce pobytu lub piła alkohol. 

W wyznaczaniu dni płodnych przy regularnych cyklach pomoże także kalkulator dni płodnych, w którym wpisuje się datę swojej ostatniej miesiączki, średni czas trwania menstruacji i długość cyklu miesiączkowego.

Sprawdź: Jak wywołać okres – tabletki, luteina, domowe sposoby

Faza lutealna - faza ciałka żółtego

Kiedy zakończy się faza owulacji pęknięty pęcherzyk Graffa przekształca się w tzw. ciałko żółte. Faza ciałka żółtego trwa 13-15 dni i ulega bardzo niewielkim wahaniom. Pod koniec tej fazy, jeśli nie doszło do zapłodnienia, ciałko żółte zanika. Zanim jednak to się stanie, komórki ciałka żółtego produkuje progesteron, który umożliwia rozrost śluzówki macicy.  Dochodzi do wielu zmian przygotowujących organizm do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej i rozwoju ciąży, nie tylko w macicy, ale także w gruczołach piersiowych i pochwie.

Jeśli jednak nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte zanika, poziom progesteronu spada i zaczyna się kolejny cykl miesiączkowy.

U niektórych kobiet ciałko żółte nie produkuje odpowiedniej ilości progesteronu i dochodzi do tzw. niedomogi lutealnej.  Najczęściej występuje ona u kobiet, które zmagają się z niepłodnością, plamieniami przedmiesiączkowymi, poronieniami, miały przedwczesne porody, zdiagnozowano u nich zespół policystycznych jajników lub hyperprolaktynemię. Problem ten dotyczy najczęściej kobiet po 30. roku życia.  Paniom z niedomoga lutealną, które planującym ciążę, zaleca się stosowanie odpowiednich dawek progesteronu, aby zapobiec ewentualny poronieniom. 

Czytaj także: Tabletki na wywołanie okresu - bez recepty, a ciąża

Grubość endometrium w poszczególnych fazach cyklu

Grubość endometrium, czyli błony śluzowej macicy zmienia się podczas cyklu miesięcznego kobiety, pod wpływem działania estrogenu i progesteronu. Błona śluzowa macicy rozrasta się, gdy dochodzi do dojrzewania pęcherzyków Graafa, endometrium przygotowuje się wtedy do zagnieżdżenia zapłodnionej komórki jajowej. Jeżeli nie dojdzie do zapłodnienia w drugiej fazie cyklu menstruacyjnego progesteron hamuje dalszy rozrost błony śluzowej i doprowadza do jej złuszczenia w trakcie krwawienie miesiączkowego.
Przyjmuje się, że u zdrowej kobiet w różnej fazach jej życia endometrium powinno mieć grubość:

  • od 0,3 do 0,5 mm – u dziewcząt przed okresem dojrzewania,
  • od 7 do 9 mm – u kobiet miesiączkujących w okresie okołoowulacyjnym,
  • do 15 mm – u kobiet w drugiej fazie cyklu,
  • od 5 do 8 mm - u kobiet okresie pomenopauzalnym, gdy stosują hormonalna terapię zastępczą.

Każdy nadmierny rozrost endometrium (tzw. endometrioza) jest wskazaniem do interwencji medycznej. Nie znane są do tej pory przyczyny tego patologicznego stanu, wiadomo jednak, że przerost endometrium może prowadzić do raka trzonu macicy. 

Czytaj również: Opóźnienie okresu - tabletki, sposoby, witamina C, lek


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: