W dni robocze od godz. 9 do 21 e-recepta nawet w 10 minut!

Hormony tarczycy: za co odpowiadają? Jak wygląda badanie?

Dodano: 16-12-2019 | Aktualizacja: 12-10-2020
Autor: Piotr Brzózka
Problemy z tarczycą? Sprawdź konsultacje chevron-right.svg

Hormony tarczycy regulują pracę niemal każdego układu narządów w ciele człowieka. Wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, płciowego, pokarmowego, a także termogenezę, metabolizm białek, węglowodanów i tłuszczów oraz gospodarkę wodno-elektrolitową i wapniowo-fosforanową. Jak wykryć nadmiar lub niedobór hormonów tarczycy w organizmie?

Hormony tarczycy

Hormony tarczycy odgrywają bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Ten niepozorny gruczoł dokrewny, ważący zaledwie 25 gramów, wytwarza i wydziela hormony, które regulują pracę niemal każdego układu narządów w ciele człowieka.

Od stężenia hormonów tarczycy we krwi zależy funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, płciowego, pokarmowego, a także termogeneza, metabolizm białek, węglowodanów i tłuszczów oraz gospodarka wodno-elektrolitowa i wapniowo-fosforanowa. Odgrywają one kluczową rolę w rozwoju ośrodkowego układu nerwowego oraz wzroście kości już na wczesnym etapie życia płodowego. Jakie hormony mają tak istotne znaczenie w rozwoju i funkcjonowaniu organizmu? Gruczoł tarczowy produkuje i wydziela do krwi trzy hormony:

  • tyroksynę,
  • trójjodotyroninę,
  • kalcytoninę.

Funkcje wydzielnicze tarczycy są regulowanie przez układ podwzgórzowo-przysadkowy. Nadrzędną rolę w tym układzie pełni podwzgórze, które jest centralną częścią ośrodkowego układu nerwowego.

Podwzgórze produkuje hormon o nazwie tyreoliberyna (TRH), który stymuluje przysadkę do produkcji tyreotropiny (TSH), która z kolei pobudza tarczycę do produkcji własnych hormonów. Oś podwzgórze-przysadka-tarczyca działa na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Nadmiar hormonów tarczycy w organizmie jest sygnałem dla podwzgórza i przysadki o wstrzymaniu produkcji TRH i TSH i odwrotnie - niedobór hormonów tarczycy, zwłaszcza tyroksyna pobudza układ podwzgórzowo-przysadkowy do wydzielania hormonów.

Tyroksyna

Tyroksyna (3,3’,5,5’ tetrajodotyronina, T4) jest głównym produktem wydzielniczym tarczycy. Dziennie gruczoł tarczowy wydziela do krwi około 80 μg tyroksyny.

Tyroksyna jest przede wszystkim prohormonem, który ulega konwersji do trójjodotyroniny (T3). Około 40 proc. tyroksyny wytwarzanej przez tarczycę jest przekształcana w T3, pozostałe 40 proc. w rT3 (rewers T3), a 20 proc. w kwas tetrajodotyreooctowy.

Jeżeli chodzi o działanie fizjologiczne, tyroksyna odpowiada przede wszystkim za:

  • absorpcję glukozy z przewodu pokarmowego,
  • procesy utleniania komórkowego,
  • rozpad tłuszczów na glicerol oraz kwasy tłuszczowe,
  • płodność i laktację.

Trójjodotyronina

Trójjodotyronina (3,3’5 trijodotyronina, T3) powstaje w wyniku konwersji tyroksyny za sprawą enzymów nazywanych dejodynazami. Około 20 proc. trójjodotyroniny powstaje w tarczycy, natomiast pozostała ilość w wątrobie, nerkach, mięśniach szkieletowych oraz innych narządach.

Dziennie tarczyca wydziela do krwi około 6 μg trójjodotyroniny. Ilość nie przekłada się jednak na aktywność hormonów. Trójjodotyronina ma 3 do 4 razy większą aktywność biologiczną niż tyroksyna, która jest głównie prohormonem (związkiem, z którego powstają hormony).

Trójjodotyronina odpowiada głównie za:

  • gospodarkę wodno-elektrolitową,
  • przemiany energetyczne,
  • metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów,
  • funkcjonowanie układu nerwowego oraz sercowo-naczyniowego.

Kalcytonina

Kalcytonina jest hormonem produkowanym przez komórki C tarczycy. Komórki neuroendokrynne produkujące kalcytoninę występują także w innych narządach – w ośrodkowym układzie nerwowym, w przysadce mózgowej, płucach, w przewodzie pokarmowym oraz wątrobie.

Wydzielanie kalcytoniny nie jest regulowane przez układ podwzgórzowo-przysadkowy jak ma to miejscu w przypadku pozostałych hormonów tarczycy. Produkcja kalcytoniny jest warunkowana przez glukagon, kilka hormonów przewodu pokarmowego oraz wysokie stężenie jonów wapnia we krwi.

Kalcytonina odgrywa istotną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej.

TSH

Tyreotropina (TSH) nie jest hormonem produkowanym przed tarczycę, lecz wytwarzanym przez przysadkę mózgową i regulującym funkcje wydzielnicze tarczycy. W diagnostyce chorób tarczycy kluczową rolę odgrywa badanie sprawdzające stężenie tyreotropiny w surowicy krwi, gdyż jest ono najczulszym wskaźnikiem zaburzeń czynnościowych gruczołu tarczowego. Współczesne metody oznaczania stężenia TSH w surowicy krwi cechują się czułością wynoszącą do 0,02 mIU/l.

Podwyższone stężenie TSH w surowicy krwi, świadczy o niedoczynności tarczycy (hipotyreozie), gdyż wzrasta w warunkach niedoboru hormonów w organizmie. Stężenie TSH natomiast spada w warunkach nadmiaru hormonów, zatem sugeruje nadczynność tarczycy (hipertyreozę).

Czytaj też:



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia do artykułu

  • Katarzyna Łącka, Adam Czyżyk, Leczenie niedoczynności tarczycy, Farmacja współczesna 2008; 1: 222-230.
  • Małgorzata Gietka-Czernel, Postępy w laboratoryjnej diagnostyce czynności tarczycy, Borgis - Postępy Nauk Medycznych 2/2008, s. 83-91.
Zobacz więcej

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.