Zespół metaboliczny - objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Dodano: 2018-02-22 | Aktualizacja: 2020-08-17
Autor: Marta Roszkowska

Czy współistnienie chorób takich, jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze i otyłość brzuszna to przypadek, czy już zespół metaboliczny? Zespół metaboliczny, zwany również zespołem X, nie jest odrębną jednostką chorobową, ale zbiorem wzajemnie powiązanych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia i rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego na podłożu miażdżycy i rozwoju cukrzycy typu 2. W zależności od przyjętych kryteriów badawczych dotyczy on ok. 20-25% dorosłych w Polsce. 

Zespół metaboliczny

Na przestrzeni lat zespół metaboliczny miał niemalże tyle nazw co definicji. Określany był jako „zespół X”, „zespół polimetaboliczny”, „zespół plurimetaboliczny”, „zespół oporności na insulinę” czy „metaboliczne choroby cywilizacyjne”. Nazwa „zespół metaboliczny” jest oficjalnie obowiązującą i zatwierdzoną przez WHO od 1998 roku.

Zespół metaboliczny – objawy

Zgodnie z kryteriami i zaleceniami określonymi przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (IDF) do rozpoznania zespołu metabolicznego konieczne jest zdiagnozowanie otyłości brzusznej  (obwód w pasie: mężczyźni ≥94 cm, kobiety ≥80 cm) i współistnienie dwóch dodatkowych cech spośród wymienionych przez IDF, do których należą:

  • stężenie triglicerydów we krwi >150 mg/dl,

  • stężenie frakcji HDL (dobrego) cholesterolu we krwi – u mężczyzn ≤40 mg/dl, u kobiet ≤50 mg,
  •  ciśnienie tętnicze >130/85 mm Hg lub leczenie nadciśnienia,
  • stężenie glukozy we krwi na czczo ≥100 mg/dl lub cukrzyca typu 2.

Zobacz artykuł:

Carb blockery - suplementy na odchudzanie blokujące węglowodany

Zespół metaboliczny – przyczyny

Istnieje wiele teorii dotyczących przyczyn występowania zespołu metabolicznego. Badacze są aktualnie zgodni co do tego, że na rozwój zespołu metabolicznego wpływ mają przede wszystkim:

  • czynniki genetyczne,
  • czynniki środowiskowe wynikające w nieodpowiedniego siedzącego trybu życia oraz braku jakiejkolwiek aktywności fizycznej,
  • niezdrowa wysokoenergetyczna dieta - bogata w cukry proste oraz nasycone kwasy tłuszczowe, za to uboga w błonnik pokarmowy.

To wszystko prowadzi do nadwagi i otyłości, które w połączeniu z brakiem aktywności fizycznej stają się bezpośrednią przyczyną intensyfikacji zespołu metabolicznego.

Zobacz: Co jeść, żeby schudnąć? Najlepsze diety odchudzające

Zaburzenia metaboliczne – leczenie

Leczenie występowania i rozwoju zespołu metabolicznego opiera się przede wszystkim na wyeliminowaniu przyczyn, czyli wprowadzeniu odpowiednio zbilansowanej diety i aktywności fizycznej w celu zredukowania nadmiaru tkanki tłuszczowej występującej przy nadwadze i otyłości. Wprowadzenie takiej kuracji ma również na celu zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego.

Wyleczenie chorego z otyłości brzusznej ma za zadanie cofnąć zaburzenia wtórne związane zespołem metabolicznym, czyli zawyżony poziom cholesterolu i triglicerydów we krwi, czy nadciśnienie tętnicze. Powikłania związane z układem sercowo-naczyniowym oraz cukrzycą typu 2, mają się stać mniej dokuczliwe i niebezpieczne.

Podczas kuracji ważne jest również ustabilizowanie pracy jelit, ze względu na to, że osoby długotrwale cierpiące na otyłość brzuszną, mają zazwyczaj zaburzone procesy trawienia i przyswajania pożywienia, co wynika m.in. z dysbiozy jelitowej.

W leczeniu zespołu metabolicznego zaleca się terapię związaną ze zmianą trybu życia:

  • modyfikację nawyków żywieniowych,
  • niskokaloryczną dietę w celu redukcji masy ciała i utrzymania w przyszłości prawidłowej wagi,
  • zwiększenie aktywności fizycznej,
  • włączenie farmakoterapii, najlepiej naturalnymi preparatami roślinnymi oraz probiotykami.

Zobacz artykuł:

Zioła na odchudzanie – poznaj zioła spalające tłuszcz 

Zespół metaboliczny – dieta

Podstawowym i nieodłącznym elementem procesu leczenia zespołu metabolicznego jest odpowiednio zbilansowana dieta. Nie tylko wspomaga ona farmakoterapię, ale pozwala na redukcję dawek leków, bądź całkowite ich odstawienie.

Zalecana jest dieta niskoenergetyczna, w składzie której powinny się znaleźć:

  • pełnoziarniste produkty zbożowe, które pomogą w obniżeniu ciśnienia;
  • warzywa – szczególnie zalecane są nasiona warzyw strączkowych;
  • owoce – przede wszystkim świeże, dobrze wybierać takie o niskim indeksie glikemicznym;
  • ryby – tłuste ryby morskie zawierają dużo kwasów tłuszczowych omega-3, które zmniejszają stężenie triglicerydów we krwi i obniżają ciśnienie tętnicze;
  • oliwa z oliwek i inne zdrowe tłuszcze, które pomogą zwiększyć stężenie frakcji HDL cholesterolu i obniżyć ciśnienie tętnicze;
  • chudy nabiał, jogurty naturalne;
  • orzechy;
  • błonnik – wpływa na zmniejszenie kaloryczności posiłków, oczyszcza organizm, zwiększa wrażliwość na insulinę i poprawia gospodarkę węglowodanową;
  • mięso – zmniejszenie ilości mięsa w pożywieniu, szczególnie czerwonego. Lepiej w diecie odchudzającej sprawdzą się odpowiednio zbilansowane porcje chudego białego mięsa;
  • świeże zioła i przyprawy wpłyną na lepszą przemianę materii. Za to ograniczenie spożycia soli pozwoli obniżyć podwyższone ciśnienie tętnicze.


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Konsultacje, które mogą Cię zainteresować

Redukcja masy ciała
Sprawdź chevron-right.svg
Migrena
Sprawdź chevron-right.svg
Antykoncepcja
Sprawdź chevron-right.svg

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.