D-dimery - czy badanie robi się na czczo? Cena, normy

Dodano: 2019-04-19 | Aktualizacja: 2019-04-21
Autor: Piotr Brzózka

D-dimery są białkami, których zawartość w osoczu krwi stanowi nieswoisty marker zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Zobacz, na czym polega badanie pozwalające określić ich stężenie, jak należy interpretować wyniki i czy mogą się one istotnie różnić w ciąży. Sprawdź też, czy do badania D dimerów trzeba przystąpić na czczo.

Czym są D-dimery?

D-dimery to białka, które powstają w wyniku rozpadu skrzepów. Ich obecność we krwi może świadczyć o rozwoju choroby zatorowo-zakrzepowej, w jej dwóch głównych postaciach:

  • zakrzepicy żył głębokich,
  • zatorowości płucnej.

Badanie stężenia D-dimerów wykonuje się dla potwierdzenia podejrzeń sformułowanych na podstawie objawów oraz wyników innych badań (na przykład USG).

Samo w sobie przekroczenie norm dla D dimerów nie stanowi jednak podstawy do postawienia autorytatywnego rozpoznania, również dobrze bowiem podwyższony poziom może być efektem innych schorzeń, zaburzeń i stanów, takich jak między innymi:

  • zmiany nowotworowe,
  • rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe,
  • choroby układu sercowo-naczyniowego, tarczycy, wątroby,
  • ciąża, podeszły wiek,
  • urazy i stany pooperacyjne.

Z tego powodu D-dimery uznawane są za markery precyzyjne i skuteczne, ale niespecyficzne.

Czy badanie D-dimerów robi się na czczo?

Badanie stężenia D-dimerów jest testem wykonywanym z krwi żylnej, której próbka poddawana jest ocenie w warunkach laboratoryjnych.

Z punktu widzenia pacjenta, pobranie krwi nie różni technicznie od innych, rutynowo wykonywanych badań krwi, takich jak morfologia, poza jednym istotnym szczegółem: w przypadku D-dimerów badanie na czczo nie jest wymagane. Można więc stawić się na nie o dowolnej porze dnia, po spożyciu pokarmów i przyjmowaniu napojów. Nie ma też żadnych innych wskazań, ani ograniczeń, poza koniecznością uzyskania skierowania (jeśli chcemy wykonać test z refundacją NFZ).

D-dimery – cena badania

Badanie D-dimerów można też wykonać prywatnie, z pełną odpłatnością. W większości laboratoriów oznaczenia robi się metodą ilościową, a cena wynosi około 40 złotych. To stawka średnia, zdarza się, że badanie wykonamy nieco taniej, w przedziale 30-35 zł, ale też zdarzają się laboratoria, w których koszt jest nieco wyższy.

Ze względu na specyfikę, w przypadku badania stężenia D-dimerów cena jest wyższa, niż rutynowych badań krwi – przykładowo podstawowa morfologia kosztuje w granicach 7-12 złotych, zaś rozmaz – 6-8 złotych, w zależności od miasta i od laboratorium.

Jakie są normy D-dimerów?

U człowieka zdrowego D-dimery nie powinny występować w ogóle, lub też dopuszczalna jest niewielka ich ilość o charakterze fizjologicznym. Jeśli chodzi o stężenie D-dimerów, norma wynosi 500  µg/l, o ile nie jest ona inaczej definiowana przez dane laboratorium, w którym przeprowadzany jest test.

Pamiętać należy, że u osób z występującą zakrzepicą lub zatorami, norma ta może być przekroczona kilku-, albo nawet kilkudziesięciokrotnie, zatem nie należy się szczególnie przejmować, jeżeli wynik jest nieznacznie powyżej określonego pułapu. Także lekarz interpretujący rezultat testu, powinien w takiej sytuacji sformułować uspokajający komunikat.

Normy D-dimerów w ciąży

Jednym z czynników istotnie zwiększających ryzyko podniesienia poziomu D-dimerów, jest ciąża. Wysokie parametry tego białka stwarzają w tym przypadku jeszcze większe trudności interpretacyjne.

Z jednej bowiem strony, ciąża faktycznie zwiększa ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej, a to na skutek zmian w gospodarce hormonalnej, zmian dotyczących procesów krzepnięcia krwi, a także – ucisku żył przez rozrastającą się macicę. Co więcej, choroba zakrzepowo-zatorowa jest głównym powodem śmiertelności kobiet w ciąży.

Z drugiej jednak strony może też być tak, że podwyższony poziom D-dimerów nie jest związany z żadną poważną dolegliwością. W związku z ogromem zmian zachodzących w organizmie kobiety w czasie ciąży, wspomnianą wyżej normę 500  µg/l traktuje się co najwyżej umownie, nie przywiązując do niej większej uwagi (innej zaś normy, typowo ciążowej, nie sformułowano).

Kiedy bada się stężenie D-dimerów?

Badanie D-dimerów przeprowadza się relatywnie rzadko, na wyraźne wskazanie lekarza, zazwyczaj jedynie w przypadku podejrzenia choroby zakrzepowo-zatorowej. Nie sprawdza się natomiast stężenia D-dimerów rutynowo, w czasie badań kontrolnych. Objawami, które powinny być podstawą do zlecenia badania są:

  • bolesność kończyn (zwłaszcza przy ucisku i chodzeniu i zwłaszcza jeśli dotyczy wyłącznie jednej z dwóch nóg),
  • obrzęk i zaczerwienienie nogi,
  • zwiększona ciepłota kończyny,
  • trudności z oddychaniem, mogące sugerować utworzenie się zatoru płucnego,
  • ból w klatce piersiowej,
  • silne osłabienie,
  • krwotok z jamy ustnej.

Pierwsze trzy symptomy są charakterystyczne dla choroby zakrzepowej, zaś ostatnie cztery – zatorowości płucnej.

Autor: Piotr Brzózka

Czytaj też:



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia do artykułu

  • Bartłomiej Walczak, Urszula Demkow, Anna Fijałkowska, Metody oznaczania stężenia D-dimerów przydatne w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, Pneumonologia i Alergologia Polska 2009; 77
  • Kinga Rośniak-Bąk, Marek Łobos, Przydatność kliniczna i diagnostyczna oznaczeń D–dimeru w różnych stanach chorobowych, Folia Medica Lodziensia, 2016, 43/1
Zobacz więcej

Konsultacje, które mogą Cię zainteresować

Antykoncepcja
Sprawdź chevron-right.svg
Hormonalna Terapia Zastępcza
Sprawdź chevron-right.svg
Grzybica pochwy
Sprawdź chevron-right.svg

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.