Badania na zakrzepicę - jaka diagnostyka laboratoryjna?

Dodano: 2019-04-19 | Aktualizacja: 2019-04-21
Autor: Piotr Brzózka

Zakrzepica jest chorobą żył głębokich, którą diagnozuje się za pomocą badania ultrasonograficznego, badania radiologicznego z kontrastem, a także laboratoryjnych testów z krwi – typowym badaniem na zakrzepicę jest pomiar stężenia tzw. D-dimerów w osoczu. Dodatkowo z krwi (lub śliny) wykonuje się też badania genetyczne pozwalające określić ryzyko wystąpienia tego typu zaburzeń.

Jakie badania na zakrzepicę warto wykonać?

Zakrzepica jest jedną z postaci choroby zakrzepowo-zatorowej. Istotą schorzenia jest powstawanie skrzepów wewnątrz naczyń krwionośnych (żył i tętnic), do czego dochodzi wskutek zaburzenia procesów krzepliwości. Najczęściej zakrzepica obejmuje żyły głębokie kończyn dolnych, przynosząc uciążliwe objawy, takie jako bolesność przy ucisku i chodzeniu, zaczerwienienie, podwyższona ciepłota.

Zakrzepica żył sama w sobie nie jest chorobą śmiertelną, może jednak sprowadzić na pacjenta ryzyko zgonu w sytuacji, gdy dojdzie do oderwania skrzepu i jego przemieszczenia wraz z krwią w stronę tętnicy płucnej. W takiej sytuacji mówimy o zatorowości płucnej, która stanowi stan zagrożenia dla życia.

Z tego powodu schorzenia nie należy lekceważyć, a obserwując podejrzane objawy – natychmiast poddać się diagnostyce. Badania na zakrzepicę obejmują:

  • USG żył głębokich,
  • flebografię,
  • angiografię,
  • oznaczenie stężenia D-dimerów,
  • testy genetyczne.

Ultrasonograficzna diagnostyka zakrzepicy

Podstawowym badaniem na zakrzepicę jest USG - Doppler żył głębokich. Wykorzystując tak zwany efekt Dopplera, badanie ultrasonograficzne pozwala precyzyjnie zobrazować zmiany w naczyniach krwionośnych, będąc przy tym metodą całkowicie nieinwazyjną, bezbolesną i szybką (całość trwa około 20 minut).

Przeprowadza się je z wykorzystaniem niewielkiej głowicy emitującej fale, które odbijają się od przepływającej krwi, a następnie wracają do urządzenia. Ich rejestracja pozwala określić miejsca, w których krew pływnie wolniej, i w których występują przewężenia.

Zaleca się, by w czasie badania przeprowadzić tzw. ultrasonograficzny test uciskowy, polegający – jak sama nazwa wskazuje - na uciskaniu żył przez głowicę. Zwiększa to czułość i precyzję diagnostyki.

Flebografia – pogłębione badanie na zakrzepicę

W szczególnie trudnych lub nie dających się w precyzyjny sposób sklasyfikować przypadkach, po badaniu USG, pacjent może zostać skierowany na tak zwaną flebografię. Jest to zaawansowana diagnostyka zakrzepicy, polegająca na uwidocznieniu zmian w żyłach głębokich na obrazie rentgenowskim, po uprzednim podaniu środka kontrastującego.

Zastrzyk z kontrastem podaje się w stopę, skąd substancja cieniująca przedostaje się do żył głębokich k0ńczyny. Oprócz standardowo wykorzystywanych promieni rentgenowskich (badanie radiologiczne), badanie zakrzepicy z użyciem kontrastu może być wykonane w ramach tomografii komputerowej (angio-TK) lub rezonansu magnetycznego (angio-MR).

Badanie krwi na zakrzepicę

W przypadku pacjentów, u których istnienie niewielkie tylko ryzyko wystąpienia zakrzepicy, wykonuje się często badanie o charakterze wykluczającym  - test z krwi na obecność tak zwanych D-dimerów.

Są to substancje powstające na skutek rozkładu fibryny – białka stanowiącego szkielet skrzepów, powstającego w procesie krzepnięcia krwi z fibrynogenu, pod wpływem trombiny. D-dimery są tzw. markerami nieswoistymi. Oznacza to, że ich wykrycie w osoczu krwi może świadczyć o wytwarzaniu się skrzepów, ale nie stanowi bezpośredniego dowodu na zakrzepicę i zatorowość płucną.

Nieznaczne przekroczenie normy (500 µg/l) może być zwykłym stanem fizjologicznym, natomiast wynik wielokrotnie wyższy od dopuszczalnego poziomu, oprócz zakrzepicy świadczyć też może m.in. o chorobach nowotworowych, schorzeniach serca, wątroby i tarczycy, a także być następstwem ciąży oraz przebytych urazów i zabiegów operacyjnych.

Genetyczne badania w kierunku zakrzepicy

Co istotne, skłonność do występowania zakrzepicy, często dziedziczona jest genetycznie. Za tak zwaną trombofilię, czyli nadkrzepliwość, odpowiadają liczne mutacje genetyczne, w tym przede wszystkim mutacja Leiden w genie F5 a także mutacja MTHFR.

Zwiększają one od kilku do nawet kilkudziesięciu razy ryzyko zachorowania na zakrzepicę. Aby zminimalizować ryzyko i pozwolić na wczesne wykrycie zagrożenia, przeprowadza się proste genetyczne badanie w kierunku zakrzepicy na próbkach pobranych z krwi żylnej, albo – zupełnie nieinwazyjnie – ze śliny pacjenta. Badanie takie wykonuje się raz w życiu, ale należy się liczyć z tym, że jego koszt wyniesie kilkaset złotych.

Autor: Piotr Brzózka

Czytaj też:



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia do artykułu

  • Grzegorz Małek, Andrzej Nowicki, Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie żył kończyn dolnych, Journal of Ultrasonography 2014
  • Paweł Burchardt, Marian Wendland, Trombofilia wrodzona. Przypadek kliniczny młodego pacjenta z zatorowością płucną, Kardiologia Polska 2011; 69, 7
  • Bartłomiej Walczak, Urszula Demkow, Anna Fijałkowska, Metody oznaczania stężenia D-dimerów przydatne w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, Pneumonologia i Alergologia Polska 2009; 77
  • Kinga Rośniak-Bąk, Marek Łobos, Przydatność kliniczna i diagnostyczna oznaczeń D–dimeru w różnych stanach chorobowych, Folia Medica Lodziensia, 2016, 43/1
Zobacz więcej

Konsultacje, które mogą Cię zainteresować

Antykoncepcja
Sprawdź chevron-right.svg
Hormonalna Terapia Zastępcza
Sprawdź chevron-right.svg
Grzybica pochwy
Sprawdź chevron-right.svg

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.