Badania na zakrzepicę - jaka diagnostyka laboratoryjna?


Zakrzepica jest chorobą żył głębokich, którą diagnozuje się za pomocą badania ultrasonograficznego, badania radiologicznego z kontrastem, a także laboratoryjnych testów z krwi – typowym badaniem na zakrzepicę jest pomiar stężenia tzw. D-dimerów w osoczu. Dodatkowo z krwi (lub śliny) wykonuje się też badania genetyczne pozwalające określić ryzyko wystąpienia tego typu zaburzeń.

Jakie badania na zakrzepicę warto wykonać?

Zakrzepica jest jedną z postaci choroby zakrzepowo-zatorowej. Istotą schorzenia jest powstawanie skrzepów wewnątrz naczyń krwionośnych (żył i tętnic), do czego dochodzi wskutek zaburzenia procesów krzepliwości. Najczęściej zakrzepica obejmuje żyły głębokie kończyn dolnych, przynosząc uciążliwe objawy, takie jako bolesność przy ucisku i chodzeniu, zaczerwienienie, podwyższona ciepłota.

Zakrzepica żył sama w sobie nie jest chorobą śmiertelną, może jednak sprowadzić na pacjenta ryzyko zgonu w sytuacji, gdy dojdzie do oderwania skrzepu i jego przemieszczenia wraz z krwią w stronę tętnicy płucnej. W takiej sytuacji mówimy o zatorowości płucnej, która stanowi stan zagrożenia dla życia.

Z tego powodu schorzenia nie należy lekceważyć, a obserwując podejrzane objawy – natychmiast poddać się diagnostyce. Badania na zakrzepicę obejmują:

  • USG żył głębokich,
  • flebografię,
  • angiografię,
  • oznaczenie stężenia D-dimerów,
  • testy genetyczne.

Ultrasonograficzna diagnostyka zakrzepicy

Podstawowym badaniem na zakrzepicę jest USG - Doppler żył głębokich. Wykorzystując tak zwany efekt Dopplera, badanie ultrasonograficzne pozwala precyzyjnie zobrazować zmiany w naczyniach krwionośnych, będąc przy tym metodą całkowicie nieinwazyjną, bezbolesną i szybką (całość trwa około 20 minut).

Przeprowadza się je z wykorzystaniem niewielkiej głowicy emitującej fale, które odbijają się od przepływającej krwi, a następnie wracają do urządzenia. Ich rejestracja pozwala określić miejsca, w których krew pływnie wolniej, i w których występują przewężenia.

Zaleca się, by w czasie badania przeprowadzić tzw. ultrasonograficzny test uciskowy, polegający – jak sama nazwa wskazuje - na uciskaniu żył przez głowicę. Zwiększa to czułość i precyzję diagnostyki.

Flebografia – pogłębione badanie na zakrzepicę

W szczególnie trudnych lub nie dających się w precyzyjny sposób sklasyfikować przypadkach, po badaniu USG, pacjent może zostać skierowany na tak zwaną flebografię. Jest to zaawansowana diagnostyka zakrzepicy, polegająca na uwidocznieniu zmian w żyłach głębokich na obrazie rentgenowskim, po uprzednim podaniu środka kontrastującego.

Zastrzyk z kontrastem podaje się w stopę, skąd substancja cieniująca przedostaje się do żył głębokich k0ńczyny. Oprócz standardowo wykorzystywanych promieni rentgenowskich (badanie radiologiczne), badanie zakrzepicy z użyciem kontrastu może być wykonane w ramach tomografii komputerowej (angio-TK) lub rezonansu magnetycznego (angio-MR).

Badanie krwi na zakrzepicę

W przypadku pacjentów, u których istnienie niewielkie tylko ryzyko wystąpienia zakrzepicy, wykonuje się często badanie o charakterze wykluczającym  - test z krwi na obecność tak zwanych D-dimerów.

Są to substancje powstające na skutek rozkładu fibryny – białka stanowiącego szkielet skrzepów, powstającego w procesie krzepnięcia krwi z fibrynogenu, pod wpływem trombiny. D-dimery są tzw. markerami nieswoistymi. Oznacza to, że ich wykrycie w osoczu krwi może świadczyć o wytwarzaniu się skrzepów, ale nie stanowi bezpośredniego dowodu na zakrzepicę i zatorowość płucną.

Nieznaczne przekroczenie normy (500 µg/l) może być zwykłym stanem fizjologicznym, natomiast wynik wielokrotnie wyższy od dopuszczalnego poziomu, oprócz zakrzepicy świadczyć też może m.in. o chorobach nowotworowych, schorzeniach serca, wątroby i tarczycy, a także być następstwem ciąży oraz przebytych urazów i zabiegów operacyjnych.

Genetyczne badania w kierunku zakrzepicy

Co istotne, skłonność do występowania zakrzepicy, często dziedziczona jest genetycznie. Za tak zwaną trombofilię, czyli nadkrzepliwość, odpowiadają liczne mutacje genetyczne, w tym przede wszystkim mutacja Leiden w genie F5 a także mutacja MTHFR.

Zwiększają one od kilku do nawet kilkudziesięciu razy ryzyko zachorowania na zakrzepicę. Aby zminimalizować ryzyko i pozwolić na wczesne wykrycie zagrożenia, przeprowadza się proste genetyczne badanie w kierunku zakrzepicy na próbkach pobranych z krwi żylnej, albo – zupełnie nieinwazyjnie – ze śliny pacjenta. Badanie takie wykonuje się raz w życiu, ale należy się liczyć z tym, że jego koszt wyniesie kilkaset złotych.

Autor: Piotr Brzózka

Czytaj też:


Konsultacja, która może Cię zainteresować:

Antykoncepcja
Konsultacja medyczna dla kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną (tabletki, plastry, krążki dopochowowe).
Wybieram
Menopauza
Konsultacja medyczna dla kobiet w okresie przekwitania stosujących terapię HTZ lub środki łągodzące objawy menopauzy.
Wybieram

Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia:

  • Grzegorz Małek, Andrzej Nowicki, Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie żył kończyn dolnych, Journal of Ultrasonography 2014
  • Paweł Burchardt, Marian Wendland, Trombofilia wrodzona. Przypadek kliniczny młodego pacjenta z zatorowością płucną, Kardiologia Polska 2011; 69, 7
  • Bartłomiej Walczak, Urszula Demkow, Anna Fijałkowska, Metody oznaczania stężenia D-dimerów przydatne w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, Pneumonologia i Alergologia Polska 2009; 77
  • Kinga Rośniak-Bąk, Marek Łobos, Przydatność kliniczna i diagnostyczna oznaczeń D–dimeru w różnych stanach chorobowych, Folia Medica Lodziensia, 2016, 43/1

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty. W mailu powitalnym otrzymasz e-book na temat menopauzy.

Administratorem Twojego adresu e-mail podanego w formularzu jest DIMEDIC Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, Wielka Brytania. Twój adres e-mail będzie przetwarzany przez administratora w celu wysyłania materiałów informacyjnych oraz promocyjnych z zakresu ochrony zdrowia (Newslettera), na podstawie udzielonej przez Ciebie zgody. Dane te będą przetwarzane tak długo, aż zgoda nie zostanie odwołana, a po odwołaniu zgody - przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń związanych z tą usługą. Powyższą zgodę możesz cofnąć w każdym czasie, za pośrednictwem Panelu Pacjenta. Podanie tych danych jest dobrowolne, ale niezbędne dla wykonania umowy; ich niepodanie uniemożliwi wysyłanie Newslettera. Pozostałe informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych przez Administratora zawarte są w Informacji dostępnej TUTAJ.

Partnerzy i regulatorzy serwisu: