Czas protrombinowy - norma wskaźnika PT i cena badania


Czas protrombinowy to parametr pozwalający ocenić krzepliwość krwi z udziałem czynników krzepnięcia wytwarzanych w wątrobie. Badanie PT wykonuje się rutynowo przed operacją, u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną oraz będących w ciąży, a także u pacjentów leczonych środkami zmniejszającymi krzepliwość krwi.

Co to jest czas protrombinowy?

Czas protrombinowy (PT), zwany też czasem tromboplastynowym, jest jednym z kluczowych wskaźników oznaczanych w ramach koagulogramu, czyli badania krzepliwości krwi.

Parametr ten służy do oceny działania tak zwanego zewnątrzpochodnego mechanizmu krzepnięcia, aktywowanego przez czynnik VII, prowadzącego do przekształcenia fibrynogenu w fibrynę, która stanowi szkielet skrzepu (funkcjonowanie szlaku wewnątrzpochodnego bada się za pomocą innego wskaźnika - APTT czyli czasu koalionowo-kefalinowego).

Kiedy należy zmierzyć czas protrombinowy, na czym polega badanie, jak należy się do niego przygotować, jakie są normy i jak interpretować wynik pomiaru?

Kiedy należy oznaczyć wskaźnik protrombinowy?

Wskaźnik protrombinowy bada się przede wszystkim celem monitorowania efektów leczenia środkami zmniejszającymi krzepliwość krwi, w tym antykoagulantami, stosowanymi w leczeniu zakrzepicy żył głębokich.

Do tej grupy leków należą między innymi pochodne kumaryny, która hamuje działanie witaminy K - niezwykle istotnego czynnika w procesie krzepnięcia krwi. Oprócz tego czas protrombinowy bada się też rutynowo (zazwyczaj wraz z innymi parametrami koagulogramu):

  • przed zabiegiem operacyjnym, aby ocenić ryzyko ewentualnego krwotoku,
  • u pacjentów po przebytych operacjach i ciężkich urazach,
  • u kobiet przyjmujących antykoncepcyjne tabletki hormonalne,
  • u kobiet w ciąży,
  • u osób z podejrzeniem niedoboru witaminy K,
  • u osób z zaburzeniami pracy wątroby, która odpowiedzialna jest za wytwarzanie czynników krzepnięcia,
  • u pacjentów z objawami zakrzepicy żył głębokich lub nadkrzepliwości,
  • u pacjentów z niską krzepliwością krwi.

Co to jest badanie PT?

Badanie PT jest testem wykonywanym z krwi żylnej - materiał do analizy (około 2-3 ml) rutynowo pobierany jest ze zgięcia łokciowego. Co niezwykle istotne, przed badaniem PT pacjent powinien powstrzymać się od wzmożonej aktywności fizycznej, nie należy też jeść ani pić przez minimum 8 godzin – krew oddaje się na czczo.

Analiza laboratoryjna trwa krótko, w większości przypadków wyniki powinny być dostępne po 24 godzinach. Pamiętajmy, że interpretacji dokonuje się wyłącznie w nawiązaniu do opisu, który precyzuje normy stosowane przez dane laboratorium. Przy badaniu PT jest to wskazane nawet bardziej niż w innych przypadkach.

Czasu protrombinowy – jaka jest norma?

W przypadku czasu protrombinowego istnieje nie tylko rozbieżność co do norm na poziomie poszczególnych laboratoriów, ale też wyróżnia się kilka zupełnie odmiennych sposób wyrażania tego parametru. Wśród nich 3 najczęściej spotykane to:

  • czas wyrażony w sekundach, rozumiany jako różnica między PT osoby badanej i osocza kontrolnego. Najczęściej stosowane zakresy norm czasu protrombinowego to 12-16 oraz 13-17 sekund.
  • tak zwany wskaźnik Quicka, czyli procent normy – prawidłowy wynik mieści się w przedziale 70-130 procent, stosowane są też widełki 75-125 i wiele innych.
  • międzynarodowy współczynnik znormalizowany INR  – norma 0,8-1,2 (także stosowana: 0,9 – 1,3). Uwaga: u pacjentów przyjmujących antykoagulanty prawidłowy zakres terapeutyczny wynosi 2-3 (można się też spotkać z normą 2-4)

Co oznacza za niski czas protrombinowy?

Jeżeli czas protrombinowy jest za niski względem normy, oznacza to zbyt szybkie krzepnięcie krwi. Może to być związane z wieloma schorzeniami, zaburzeniami oraz stanami. Wynik poniżej prawidłowego przedziału najczęściej wskazuje na:

  • zakrzepicę żył głębokich,
  • zatorowość płucną,
  • nadkrzepliwość (trombofilię),
  • oddziaływanie składników zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych,
  • ciążę.

Co oznacza za wysoki czas protrombinowy?

Za wysoki czas protrombinowy jest natomiast świadectwem problemów z krzepnięciem krwi. Także i w tym przypadku nie sposób wskazać jednej konkretnej przyczyny. Potencjalnych powodów jest natomiast mnogość (kluczowe będą więc badania dodatkowe, dokładny wywiad lekarski i analiza objawów). Za wysoki czas protrombinowy może być związany z:

  • niską krzepliwością krwi,
  • rozsianym wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym,
  • zaburzeniami pracy wątroby,
  • niedoborem witaminy K,
  • białaczką,
  • chorobą Addisona-Biermera.

Pamiętać należy, że wysokie parametry PT wychodzą też w badaniach osób przyjmujących leki z grupy antykoagulantów. W tym przypadku prawidłowy wynik badania INR (który dla pozostałych osób powinien mieścić się w przedziale 0,8-1,2) wynosi 2 do 3, a dopiero poziom INR powyżej 5 jest uważany za stan alarmowy.

Czas protrombinowy – ile kosztuje badanie?

Cena za oznaczenie wskaźnika protrombinowego jest niewielka. W większości laboratoriów za tego typu badanie zapłacimy w przedziale 7 – 10 złotych i jest to cena porównywalna z kosztem wykonania rutynowych badań krwi, w tym przede wszystkim morfologii i rozmazu.

Należy jednak pamiętać, że czas protrombinowy zazwyczaj mierzy się w ramach większego pakietu badań na krzepliwość krwi (koagulogramu), co siłą rzeczy przekłada się na większy wydatek. Ceny są zróżnicowane w określonych lokalizacjach i konkretnych laboratoriach, należy jednak w takim przypadku liczyć się z wydatkiem rzędu 40-50 złotych.

Czytaj też:



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia:

  • Andrzeja Szutowicz, Anna Raszei-Specht (red),  Diagnostyka Laboratoryjna, Gdańsk 2011, Gdański Uniwersytet Medyczny
  • Karolina Cieślik, Elżbieta Kołaczkowska, Układ krzepnięcia a reakcja zapalna, Kosmos Problemy Nauk Biologicznych, 2012, Tom 61, nr 3 (296)

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty. W mailu powitalnym otrzymasz e-book na temat menopauzy.

Administratorem Twojego adresu e-mail podanego w formularzu jest DIMEDIC Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, Wielka Brytania. Twój adres e-mail będzie przetwarzany przez administratora w celu wysyłania materiałów informacyjnych oraz promocyjnych z zakresu ochrony zdrowia (Newslettera), na podstawie udzielonej przez Ciebie zgody. Dane te będą przetwarzane tak długo, aż zgoda nie zostanie odwołana, a po odwołaniu zgody - przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń związanych z tą usługą. Powyższą zgodę możesz cofnąć w każdym czasie, za pośrednictwem Panelu Pacjenta. Podanie tych danych jest dobrowolne, ale niezbędne dla wykonania umowy; ich niepodanie uniemożliwi wysyłanie Newslettera. Pozostałe informacje dotyczące przetwarzania Twoich danych osobowych przez Administratora zawarte są w Informacji dostępnej TUTAJ.

Partnerzy i regulatorzy serwisu: