Alergeny pokarmowe, krzyżowe, wziewne - rodzaje i lista


Alergenami nazywa się substancje, które wywołują u człowieka reakcje alergiczne. Alergeny kryją się wszędzie – w powietrzu, jedzeniu, substancjach chemicznych i metalach. Sprawdź, jakie są rodzaje alergenów oraz jakie substancje znajdują się na liście alergenów, które najczęściej wywołują uczulenie.   

Alergeny

Alergia jest nieprawidłową i nadmierną reakcją obronną organizmu na różnorodne czynniki zewnętrzne nazywane alergenami lub antygenami. Alergenami są wszelkie substancje, które wywołują reakcje uczuleniową u człowieka. Do najczęściej uczulających alergenów zaliczają się:

  • roztocza i kurz domowy,
  • zarodniki grzybów pleśniowych,
  • alergeny zwierząt (zwykle kotów i psów) takie jak wydzielina gruczołów łojowych lub potowych, mocz, ślina, naskórek lub sierść,
  • pyłki roślin,
  • alergeny pokarmowe takie jak białko mleka krowiego, białko jaja kurzego, ryby, skorupiaki, orzeszki arachidowe, pomidory, soja i pszenica,,
  • metale,
  • toksyny środowiskowe,
  • barwniki i konserwanty,
  • promieniowanie UV.

Ze względu na drogę, jaką przedostają się do organizmu, alergeny dzieli się na wziewne, pokarmowe, kontaktowe oraz krzyżowe.

Alergeny pokarmowe

Szacuje się, że na alergie pokarmowe cierpi 7 proc. populacji. Dotyczą ludzi w każdym wieku, niemniej najczęściej reakcje alergiczne na pokarm występują u dzieci. Na liście alergenów pokarmowych wymienia się:

  • ziarna zbóż,
  • skorupiaki,
  • jaja,
  • ryby,
  • orzeszki ziemne,
  • ziarno sojowe oraz produkty przygotowane na jego bazie,
  • mleko,
  • orzechy,
  • seler,
  • gorczyca,
  • ziarno sezamowe,
  • dwutlenek siarki i siarczany,
  • łubiny,
  • mięczaki,
  • miód,
  • cytrusy,
  • brzoskwinie,
  • pomidory,
  • czekolada,
  • drób,
  • kawa,
  • wino.

Alergeny wziewne

Alergeny wziewne są obecne w powietrzu. Uczulenie na ten rodzaj alergenów ma ponad 25 procent populacji. Do najczęstszych alergenów wziewnych zaliczają się:

  • roztocza i kurz domowy,
  • zarodniki grzybów pleśniowych,
  • alergeny zwierząt – kota, psa, bydła, królika oraz drobnych gryzoni,
  • alergeny karaluchów,
  • pyłki roślin – traw, chwastów i drzew przenoszone przez wiatr lub owady.

Alergeny kontaktowe

Alergia kontaktowa jest nadwrażliwością organizmu na substancje chemiczne o małej masie cząsteczkowej lub proteiny indukowane przez bezpośredni kontakt substancji ze skórą. Ten rodzaj alergii może dotyczyć nawet 40 proc. dorosłych i 20-30 proc. dzieci i młodzieży.

Do substancji chemicznych wywołujących reakcje alergiczne u człowieka zaliczają się:

  • chrom,
  • tiuramy,
  • neomycyna,
  • kobalt,
  • nikiel,
  • benzokaina,
  • kalafonia,
  • formaldehyd,
  • parabeny,
  • balsam peruwiański,
  • alkohole wełny,
  • substancje zapachowe,
  • żywica.

Alergeny krzyżowe

O alergii krzyżowej mówi się wtedy, gdy u pacjenta uczulonego na jeden alergen występują objawy chorobowe po kontakcie z innym alergenem, który pozornie nie ma nic wspólnego z alergenem pierwotnym. Przykładowo pacjent uczulony na pyłki roślin może mieć objawy alergii po zjedzeniu owoców.  Dzieje się tak dlatego, że białka obecne w pyłkach roślin są niemal identyczne pod względem chemicznym jak białka występujące w pożywieniu. Klasyczne alergie krzyżowe występują pomiędzy pyłkami roślin a owocami i warzywami. Objawy alergii krzyżowej mogą dotyczyć także:

  • pyłków roślin (np. brzozy lub buku), lateksu i owoców (banan, kiwi, awokado),
  • roztocza kurzu domowego i skorupiaków,
  • wieprzowiny i sierści kota,
  • mleka krowiego i mleka innych ssaków,
  • jajka kurzego i jaj innych ptaków hodowlanych,
  • spokrewnionych owoców i warzyw.

Alergeny pokarmowe – lista

13 grudnia 2014 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie UE, dotyczące informowania konsumentów o alergenach znajdujących się w żywności. W Rozporządzeniu podano 14 alergenów, które wymagają uwzględnienia na liście składników podawanych przez producentów żywności.

Rozporządzenie dotyczy też produktów sprzedawanych luzem (niepaczkowanych). Informacje o alergenach w żywności muszą podawać szpitale, szkoły i przedszkola, restauracje, kawiarnie, piekarnie etc. W liście składników oraz menu muszą znaleźć się informacje dotyczące następujących alergenów:

  • ziarna zbóż,
  • skorupiaki,
  • jaja,
  • ryby,
  • orzeszki ziemne,
  • ziarno sojowe oraz produkty przygotowane na jego bazie,
  • mleko,
  • orzechy,
  • seler,
  • gorczyca,
  • ziarno sezamowe,
  • dwutlenek siarki i siarczany,
  • łubiny,
  • mięczaki.

Autor: Joanna Woźniak

Czytaj też:

Bibliografia:

  • Jędrychowski L., Alergeny pokarmowe jako czynnika ryzyka zdrowotnego, Żywność. Nauka, technologia, jakość, 4(29) Supl., 2011.
  • Dadas-Stasiak E., Kalicki B., Jung A., Najczęściej występujące przyczyny i rodzaje alergii u dzieci w świetle aktualnej epidemiologii, Pediatria i Medycyna Rodzinna 2010, 6 (2), p. 92-99.

 


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: