Agomelatyna

Ta podstrona zbiera leki zawierające agomelatynę. Wszystkie wydawane są na receptę i wszystkie występują w jednej postaci - tabletek powlekanych. Agomelatyna należy do leków na depresję, ale działa inaczej niż większość leków z tej kategorii - i właśnie od tego warto zacząć.

 

Agomelatyna - co to jest?

Agomelatyna jest lekiem przeciwdepresyjnym stosowanym u osób dorosłych w leczeniu depresji. Pod względem mechanizmu nie należy do żadnej z popularnych grup - nie jest ani lekiem z grupy SSRI, ani SNRI, ani trójpierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym.

Jest dostępna w jednej dawce podstawowej i w jednej postaci, co odróżnia ją od większości leków przeciwdepresyjnych w tej bazie - nie ma tu kropli, zawiesin ani tabletek o przedłużonym uwalnianiu.

 

Jak działa agomelatyna?

Ulotki opisują ją jako agonistę melatonergicznego - receptorów MT1 i MT2 - oraz antagonistę receptorów 5-HT2C. Z tego wynika cecha, której nie ma żaden inny lek przeciwdepresyjny w tej bazie: agomelatyna przywraca rytm okołodobowy. U ludzi wywołuje przyspieszoną fazę snu, spadek temperatury ciała i rozpoczęcie działania melatoniny.

 

Czym agomelatyna różni się od leków z grupy SSRI?

Różnica jest w ulotkach opisana wyjątkowo precyzyjnie i warto ją znać, bo tłumaczy, dlaczego profil działań niepożądanych jest inny.

Agomelatyna:

• nie ma wpływu na wychwyt monoamin - a to właśnie on jest mechanizmem leków z grupy SSRI i SNRI,
• nie ma wpływu na zewnątrzkomórkowe stężenia serotoniny,
• nie ma powinowactwa do receptorów alfa- i beta-adrenergicznych, histaminergicznych, cholinergicznych, dopaminergicznych ani benzodiazepinowych,
• zwiększa uwalnianie noradrenaliny i dopaminy, szczególnie w korze czołowej.

Dla porządku: leki z grupy SSRI mają w bazie własne podstrony - escitalopram, citalopram i sertralinę. 

Jedna liczba z ulotki warto zapamiętać przy porównywaniu: agomelatyna wchłania się z przewodu pokarmowego szybko i dobrze, w co najmniej 80%, ale jej całkowita dostępność biologiczna jest mała - poniżej 5% dawki doustnej - przy znacznej zmienności międzyosobniczej. Jest przy tym większa u kobiet niż u mężczyzn i zwiększają ją doustne środki antykoncepcyjne.

 

Agomelatyna - na co się stosuje?

Wskazanie jest jedno: leczenie depresji u osób dorosłych. Ulotki nie wymieniają ani zaburzeń lękowych, ani bezsenności jako samodzielnego wskazania - mimo że lek wpływa na rytm snu.

Dwie informacje o czasie, które w ulotkach pojawiają się wprost:

• lek zaczyna działać na objawy depresji u większości pacjentów w ciągu dwóch tygodni od rozpoczęcia leczenia,
• depresję należy leczyć wystarczająco długo, nie krócej niż 6 miesięcy, aby upewnić się, że objawy ustąpiły - a lekarz może zalecić kontynuowanie leczenia także wtedy, gdy pacjent czuje się już lepiej, żeby zapobiec nawrotowi.

Osobna uwaga o wieku: ulotki nie zalecają stosowania agomelatyny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, bo nie ustalono dla nich bezpieczeństwa ani skuteczności.

 

Agomelatyna - dawkowanie i badania wątroby

Dawkowanie jest proste: 25 mg raz na dobę, wieczorem przed snem. Jeśli po 2 tygodniach nie ma poprawy, lekarz może zwiększyć dawkę do 50 mg, czyli dwóch tabletek przyjmowanych jednocześnie przed snem. Tabletkę połyka się popijając wodą, niezależnie od posiłku.

Najważniejsza jest jednak druga część - kontrola wątroby, która przy tym leku nie jest zaleceniem ogólnym, a konkretnym harmonogramem. Ulotki zapisują go tak:

• badania czynności wątroby u wszystkich pacjentów przed rozpoczęciem leczenia,
• następnie po około 3 tygodniach, po 6 tygodniach (koniec fazy ostrej), po 12 tygodniach i po 24 tygodniach leczenia (koniec fazy podtrzymującej), a później, gdy jest to klinicznie wskazane,
• nie wolno rozpoczynać leczenia, jeśli aktywność aminotransferaz w surowicy trzykrotnie przekracza górną granicę normy,
• leczenie należy przerwać, jeśli aktywność aminotransferaz przekroczy trzykrotnie górną granicę normy w trakcie terapii,
• przy zwiększaniu dawki do 50 mg badania powtarza się z tą samą częstością, jak przy rozpoczynaniu leczenia - bo większa dawka wiąże się z wyższym ryzykiem.

Ulotka wymienia też sytuacje, w których lekarz zachowa dodatkową ostrożność: przyjmowanie innych leków działających na wątrobę, otyłość lub nadwaga, cukrzyca, podwyższone enzymy wątrobowe jeszcze przed leczeniem, choroba afektywna dwubiegunowa lub objawy manii oraz otępienie.

 

Agomelatyna - przeciwwskazania i cyprofloksacyna

Przeciwwskazań jest trzy i jedno z nich jest nietypowe - dotyczy konkretnego antybiotyku.

• Nadwrażliwość na agomelatynę lub substancje pomocnicze.
• Zaburzenia czynności wątroby - marskość lub czynna choroba wątroby, a także aktywność aminotransferaz trzykrotnie przekraczająca górną granicę normy.
• Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP1A2, czyli fluwoksaminy (innego leku przeciwdepresyjnego) oraz cyprofloksacyny - antybiotyku z grupy fluorochinolonów.

Mechanizm jest konkretny: agomelatyna jest metabolizowana głównie przez CYP1A2 - w 90% - i w mniejszym stopniu przez CYP2C9 i CYP2C19. Lek hamujący ten enzym powoduje więc, że agomelatyna nie jest rozkładana. Ulotka podaje skalę zjawiska na przykładzie fluwoksaminy: zwiększa ona ekspozycję na agomelatynę 60-krotnie, w zakresie od 12 do 412 razy.

Z tego samego mechanizmu wynikają dalsze ostrzeżenia, już nie bezwzględne:

• estrogeny, w tym w doustnej antykoncepcji, to umiarkowane inhibitory CYP1A2 - powodują kilkakrotne zwiększenie ekspozycji na agomelatynę; ulotka zaleca ostrożność, mimo że u 800 leczonych pacjentek nie odnotowano szczególnych sygnałów bezpieczeństwa,
• ostrożność dotyczy też propranololu i enoksacyny,
• palenie tytoniu działa odwrotnie: indukuje CYP1A2 i zmniejsza dostępność biologiczną agomelatyny, zwłaszcza przy 15 i więcej papierosach na dobę. Dlatego ulotka każe powiedzieć o tym lekarzowi. Tak samo działa ryfampicyna.

Alkoholu podczas leczenia agomelatyną nie zaleca się. Karmienie piersią należy przerwać, a stosowania w ciąży ulotka zaleca unikać.

 

Agomelatyna - skutki uboczne

Ulotki zaznaczają, że większość działań niepożądanych jest łagodna lub umiarkowana, występuje w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia i zazwyczaj przemija.

• Bardzo często (częściej niż u 1 na 10 osób): ból głowy.
• Często (do 1 na 10): zawroty głowy, senność, bezsenność, nudności, biegunka, zaparcie, ból brzucha, wymioty, ból pleców, zmęczenie, lęk, nietypowe sny, zwiększenie masy ciała oraz zwiększona aktywność enzymów wątrobowych.
• Niezbyt często (do 1 na 100): migrena, parestezje, niewyraźne widzenie, zespół niespokojnych nóg, szumy uszne, nadmierne pocenie, wyprysk, świąd, pokrzywka, pobudzenie i drażliwość, agresywne zachowanie, koszmary senne, stan splątania, mania lub hipomania, zmniejszenie masy ciała.
• Rzadko: omamy, akatyzja, zapalenie wątroby, żółtaczka oraz niewydolność wątroby - ulotka podaje, że zgłoszono kilka przypadków zakończonych zgonem lub wymagających przeszczepienia wątroby, u pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby.

Jedna liczba pokazuje, dlaczego przy większej dawce badania powtarza się częściej: aktywność AlAT lub AspAT przekraczającą trzykrotnie górną granicę normy stwierdzono u 1,2% pacjentów przy dawce 25 mg na dobę, u 2,6% przy dawce 50 mg i u 0,5% po placebo.

Objawy, przy których trzeba niezwłocznie zgłosić się do lekarza, bo mogą oznaczać uszkodzenie wątroby: nietypowo ciemny mocz, jasno zabarwiony kał, zażółcenie skóry lub oczu, ból w prawej górnej części brzucha i nietypowe zmęczenie.

Osobno ulotki ostrzegają o czymś, co dotyczy wszystkich leków przeciwdepresyjnych. Na początku leczenia myśli o samookaleczeniu lub o samobójstwie mogą się nasilić, ponieważ leki te zaczynają działać dopiero po pewnym czasie, zwykle po około dwóch tygodniach. Badania kliniczne wykazały zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u młodych dorosłych poniżej 25 lat. Jeśli takie myśli się pojawią, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem albo zgłosić do szpitala i warto powiedzieć o nich osobie bliskiej, prosząc ją o pomoc w obserwowaniu zmian.

 

Agomelatyna - w jakich lekach występuje i recepta online

Agomelatyna występuje w bazie pod kilkoma nazwami handlowymi, wszystkie w postaci tabletek powlekanych. Pełna lista z dawkami i podmiotami odpowiedzialnymi jest pod tym tekstem.

Jeszcze jedna rzecz, przydatna przy zmianie leczenia. Ulotka opisuje, co się dzieje przy przejściu z leku z grupy SSRI lub SNRI na agomelatynę: lekarz doradza, jak odstawić poprzedni lek, a przez kilka tygodni mogą występować objawy z odstawienia tego poprzedniego leku - nie nowego. Warto o tym wiedzieć, żeby nie przypisać ich agomelatynie.

W Dimedic możesz skonsultować się online: wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz ocenia, czy leczenie jest w Twoim przypadku zasadne, biorąc pod uwagę stan wątroby, przyjmowane leki - szczególnie fluwoksaminę i cyprofloksacynę - oraz palenie papierosów. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.

Leczenia agomelatyną nie rozpoczyna się bez badań wątroby i nie przerywa się go samodzielnie. Jeśli objawy depresji są bardzo silne albo pojawiają się myśli o samobójstwie, nie czekaj na konsultację online - to sytuacja wymagająca natychmiastowej pomocy.