Skutki uboczne HTZ - ryzyko raka sutka. Najnowsze badania

Dodano: 13-05-2019 | Aktualizacja: 04-07-2020
Autor: Piotr Brzózka
capsule E-recepta internal Lek. rodzinny specialist Specjalista

HTZ, czyli hormonalna terapia zastępcza, może zwiększać ryzyko zachorowania na raka sutka. Najnowsze badania naukowe wskazują też na podwyższone ryzyko zakrzepicy, zawału serca i udaru. Jednak tego typu skutki uboczne HTZ nie występują zawsze.

HTZ zagrożeniem dla zdrowia?

Wyniki przeprowadzonych na początku XXI wieku badań  (między innymi: Women’s Health Initiative, Heart and Estrogen/Progestin Replacement Study, Estrogen Replacement and Atherosclerosis Study, Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer, Million Women Study) wskazują, iż hormonalna terapia zastępcza - HTZ wiąże się poważnym skutkami ubocznymi, w tym z podwyższonym ryzykiem zachorowania na:

  • chorobę zakrzepowo-zatorową,
  • chorobę niedokrwienną serca,
  • udar mózgu,
  • raka piersi,
  • zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym.

Hormonalna terapia zastępcza łagodzi skutki zmian zachodzących w wyniku menopauzy. W świetle jednak doniesień naukowych, zaleca się większą ostrożność w jej stosowaniu.  

HTZ a rak sutka

Naukowcy od lat badają skutki przyjmowania hormonalnej terapii zastępczej, w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej. Jednym z podstawowych obszarów zainteresowania jest związek HTZ z zachorowalnością na raka sutka. Jest to najczęściej występujący spośród wszystkich nowotworów dotykających społeczeństwa zachodnie. Badania wykazały, że w przypadku kobiet stosujących HTZ, ryzyko jest dodatkowo podniesione w stosunku do ogółu populacji. Przykładowo, z badań Milion woman study wynika, że:

  • ryzyko zachorowania na raka sutka jest 1,7 razy większe u kobiet stosujących HTZ,
  • ryzyko zgonu z powodu raka sutka jest 1,2 razy większe.

Wykazano przy tym istotne zróżnicowanie, jeśli chodzi o rodzaj stosowanej HTZ. W przypadku przyjmowania jedynie estrogenów, ryzyko było większe o 1,3 w porównaniu z grupą kontrolną, zaś dla leków estrogenowo-progestagenowych wzrastało 2-krotnie.

Inne badania (Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer), dowodzą tego, że ryzyko zachorowalności na raka sutka nie wzrasta wprawdzie w ciągu pierwszych 5 lat stosowania terapii, ale staje się większe, jeśli hormony są przyjmowane dłużej.

HTZ a zakrzepica

Badania prowadzone w latach 90-tych XX wieku wskazywały wręcz na korzystny wpływ hormonalnej terapii zastępczej, jeśli chodzi o choroby układu naczyniowo-sercowego. Zaczęto więc nawet rozważać stosowanie tego typu środków w charakterze leków kardiologicznych o charakterze profilaktycznym.

Jednak już kilka lat później ten wielce korzystny obraz został zburzony. W 2002 roku, w badaniach HERS I i II wykazano, że stosowanie terapii substytucyjnej (w postaci estrogenów), 2-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym jej głównej postaci, czyli zakrzepicy żył głębokich. Dziś, w odniesieniu do rozbieżnych wyników badań, opinie lekarzy są w tej materii podzielone.

Inne skutki uboczne HTZ

Zwiększone ryzyko wystąpienia zakrzepicy potwierdziły także badania Women’s Health Initiative z roku 2002 i 2004. Co więcej, wskazano wówczas, że stosowanie hormonalnej terapii zastępczej powoduje także wzrost ryzyka innych chorób związanych z układem sercowo-naczyniowym.

W głównej mierze chodziło o chorobę niedokrwienną serca (chorobę wieńcową), z jej skrajną postacią, czyli zawałem. Kolejnym potencjalnie śmiertelnym skutkiem ubocznym HTZ, był udar mózgu. Czy to wszystko oznacza, że kobiety w wieku menopauzalnym nie powinny stosować tego typu wspomagania hormonalnego?

HTZ – opinie za i przeciw

Niewątpliwie mnogość niepokojących doniesień naukowych na temat negatywnych konsekwencji przyjmowania HTZ może odstraszać. Z drugiej jednak strony, wyniki badań, opinie i interpretacje naukowców nie są w tej materii do końca jednoznaczne.

Dodatkowo należy zauważyć, że naukowo dowiedziono również pozytywnego oddziaływania hormonalnej terapii zastępczej w kontekście zmniejszania ryzyka określonych schorzeń – na przykład raka jelita grubego. Pamiętać należy, że ewentualne powikłania HTZ w dużej mierze zależą od tego, w jakiej formie jest ona przyjmowana, przez ile lat, a także – jak wcześniej zostaje wdrożona. Reasumując:

  • HTZ powoduje wzrost zagrożenia rakiem sutka, zakrzepicą, zawałem i udarem, ale nie w każdej sytuacji;
  • mniejsze ryzyko stwarza przyjmowanie środków wyłącznie estrogenowych, niż estrogenowo-progestagenowych;
  • mniejsze ryzyko powoduje stosowanie HTZ przezskórnej, niż przyjmowanej drogą pokarmową;
  • odpowiednio wczesne rozpoczęcie HTZ (nie później, niż 10 lat po menopauzie), może w niektórych przypadkach wręcz zmniejszać ryzyko raka piersi, zawału serca i zakrzepicy, pozostając względnie neutralnym, jeśli chodzi o ryzyko udaru mózgu;
  • ryzyko wystąpienia powikłań jest tym mniejsze, im krótszy jest czas stosowania HTZ;
  • ryzyko wystąpienia wspomnianych chorób powraca do poziomu typowego dla danej populacji w krótkim czasie po zaprzestaniu stosowania HTZ.

Autor: Piotr Brzózka

Czytaj też:



Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Bibliografia do artykułu

  • Romuald Dębski, Hormonalna terapia zastępcza a rak sutka, Postępy Nauk Medycznych 4/2008
  • Maciej Lesiak, Mariola Ropacka-Lesiak, Hormonalna terapia zastępcza a choroby układu sercowo-naczyniowego
  • V. Beral, Breast cancer and hormone-replacement therapy in the Million Women Study, Lancet. 2003 Oct 4
  • GL. Anderson, M. Limacher, AR Assaf, Effects of conjugated equine estrogen in postmenopausal women with hysterectomy: the Women’s Health Initiative randomized controlled trial. JAMA. 2004, 291
  • D. Grady, D. Herrington, V. Bittner,  Cardiovascular disease outcomes during 6.8 years of hormone therapy: Heart and Estrogen/progestin Replacement Study follow-up (HERS II). JAMA. 2002, 288
  • DM. Herrington, DM. Reboussin, KP. Klein,  The estrogen replacement and atherosclerosis (ERA) study: study design and baseline characteristics of the cohort. Control Clin Trials. 2000, 21
Zobacz więcej
Przedłuż swoje leki online! Potrzebujesz HTZ?
Rozpocznij konsultację