Leki przeciwzapalne

Ta podstrona zbiera okulistyczne leki przeciwzapalne, czyli preparaty podawane bezpośrednio do oka. Wszystkie wydawane są na receptę. Dzielą się na dwie grupy, które odpowiadają na zupełnie różne sytuacje: kortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Osobno znajdziesz tu też deksametazon w połączeniu z lekami przeciwzakaźnymi. Ta strona należy do leków na oczy.

 

Okulistyczne leki przeciwzapalne - co to jest?

Pod jedną nazwą kryją się dwie grupy o różnym mechanizmie.

• Kortykosteroidy, czyli krople ze sterydem. Ulotka deksametazonu opisuje ich działanie najszerzej: wpływają na wszystkie fazy procesu zapalnego - zmniejszają przepuszczalność naczyń, hamują migrację leukocytów, fagocytozę, uwalnianie kinin i wytwarzanie przeciwciał. Działają więc przeciwzapalnie, przeciwuczuleniowo i przeciwświądowo.
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Te hamują jeden konkretny enzym - cyklooksygenazę - i przez to wytwarzanie prostaglandyn. Zakres ich działania jest węższy, ale za to nie mają typowych dla sterydów skutków ubocznych.

Różnica w szerokości działania przekłada się bezpośrednio na to, w czym każda grupa jest stosowana - i to jest w praktyce najważniejsza rzecz do rozróżnienia.

W tej podkategorii niemal wszystkie preparaty to krople do oczu. Jeden występuje jako maść do oczu.

 

Krople do oczu ze sterydem - na co się stosuje?

Wskazania sterydów są szerokie. Ulotka deksametazonu wymienia stany zapalne spojówki, rogówki i przedniego odcinka oka, w tym:

• zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, tęczówki i ciała rzęskowego,
• alergiczne i wiosenne zapalenie spojówek,
• półpaścowe zapalenie rogówki oraz powierzchowne punkcikowe i nieswoiste zapalenie rogówki,
• uszkodzenia rogówki po oparzeniach chemicznych, radiacyjnych i cieplnych oraz po wbiciu ciała obcego,
• zmniejszenie reakcji zapalnych po zabiegach i zapobieganie odrzuceniu przeszczepu.

Preparaty o słabszym działaniu mają wskazania węższe - ulotka hydrokortyzonu ogranicza się do łagodnych stanów alergicznych lub zapalnych powierzchni oka i podaje, że leczenie trwa zwykle od kilku dni do maksymalnie 14 dni, ze stopniowym zmniejszaniem dawki, żeby uniknąć nawrotu.

W ostrym stanie zapalnym schemat jest intensywny: ulotka deksametazonu podaje 1-2 krople co 30-60 minut do uzyskania poprawy, a po poprawie zmniejszenie do 1 kropli co 4 godziny.

 

Niesteroidowe krople do oczu - głównie po operacji

Tu wskazania są zupełnie inne i warto to wiedzieć, zanim ktoś sięgnie po „krople przeciwzapalne bez sterydu” na zwykłe zapalenie spojówek. Ulotki NLPZ do oczu mówią niemal wyłącznie o okresie pooperacyjnym:

• zapobieganie i leczenie bólu oraz stanu zapalnego po operacji zaćmy,
• zmniejszanie ryzyka pooperacyjnego obrzęku plamki żółtej po usunięciu zaćmy, w tym u osób z cukrzycą,
• hamowanie zwężenia źrenicy w czasie operacji zaćmy,
• pourazowe stany zapalne - ale tylko przy urazach bez perforacji gałki ocznej,
• przeciwdziałanie bólowi i światłowstrętowi.

Innymi słowy: jeśli ktoś szuka kropli przeciwzapalnych do oczu na podrażnienie czy alergię, trafia w grupę sterydową, a nie niesteroidową. NLPZ do oczu to w praktyce leki okołooperacyjne.

Jedna z ulotek dodaje istotne ostrzeżenie: okulistyczne NLPZ mogą maskować ujawnienie się lub rozwój zakażenia, dlatego przy zakażeniu albo ryzyku zakażenia lekarz wprowadza jednocześnie lek przeciwbakteryjny.

 

Kiedy sterydu do oka nie wolno zastosować?

To najważniejszy fragment tej strony. Krople ze sterydem są przeciwwskazane przy zakażeniach oka - a objawy zakażenia bywają do zapalenia podobne. Ulotki wymieniają:

• opryszczkowe zapalenie rogówki oraz choroby wirusowe rogówki i spojówek, w tym ospa wietrzna (wyjątkiem jest zapalenie półpaścowe),
• zakażenia grzybicze oczu,
• zakażenia wywołane przez prątki, w tym gruźlicę oczną,
• nieleczone ostre ropne zakażenia bakteryjne, zapalenie powiek i jęczmień,
• zapalenie spojówek z owrzodzeniem rogówki, nawet na początkowym etapie,
• podwyższone ciśnienie wewnątrz gałki ocznej.

Ulotka hydrokortyzonu dodaje zalecenie, które warto zapamiętać: przy niezdiagnozowanym zaczerwienieniu oka leku nie należy stosować. Powód jest prosty - sterydy zmniejszają odporność na zakażenia, a dodatkowo mogą pobudzać, pogłębiać lub maskować objawy zakażeń oportunistycznych. Steryd zastosowany na nierozpoznane zakażenie może je pogorszyć.

Dlatego to leki na receptę i dlatego lekarz chce obejrzeć oko, zamiast dobierać kropli po opisie objawów.

 

Czy można łączyć krople sterydowe i NLPZ?

Ulotki obu grup wypowiadają się tu zgodnie i ostrożnie. Ulotka deksametazonu: jednoczesne stosowanie miejscowych sterydów i NLPZ może nasilać zaburzenia gojenia rogówki. Ulotka diklofenaku do oczu: przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ z miejscowo działającymi sterydami należy zachować ostrożność.

To nie jest zakaz, bo po niektórych zabiegach stosuje się oba rodzaje kropli. Jest to natomiast powód, dla którego takiego połączenia nie składa się samodzielnie z dwóch preparatów, które ktoś ma w domu.

 

Okulistyczne leki przeciwzapalne - skutki uboczne

Dla sterydów najczęstsze są miejscowe: dyskomfort w oku, pieczenie i kłucie po zakropleniu, podrażnienie, przekrwienie, niewyraźne widzenie, zwiększone łzawienie. Osobno ulotki ostrzegają przed następstwami długotrwałego stosowania:

• wzrost ciśnienia śródgałkowego z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, pogorszeniem ostrości i zaburzeniami pola widzenia, aż do jaskry,
• zaćma podtorebkowa tylna - zwłaszcza u dzieci i osób w podeszłym wieku,
• większe ryzyko perforacji przy ścieńczeniu rogówki lub twardówki,
• zakażenia oportunistyczne i opóźnione gojenie ran.

Ulotki podają też, że podanie do oka może skutkować wchłonięciem wystarczającym do działania ogólnego - stąd w rzadkich przypadkach zespół Cushinga i zahamowanie czynności nadnerczy. Ryzyko to rośnie przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4, w tym rytonawiru i kobicystatu z leczenia HIV.

Dla NLPZ profil jest inny i dotyczy przede wszystkim rogówki: zapalenie i punktowe zapalenie rogówki, wady nabłonka rogówki, a w nieznanej częstości perforacja, ścieńczenie, zmętnienie i zbliznowacenie rogówki oraz zaburzenia gojenia. Jedna z ulotek zaznacza, że zgłoszone ubytki nabłonka rogówki miały różne nasilenie - od łagodnego po wymagające zabiegu chirurgicznego.

Osobna uwaga: u osób z ciężkim uszkodzeniem rogówki krople zawierające fosforany mogą bardzo rzadko powodować zmętnienie rogówki z odkładania się wapnia.

 

Jak prawidłowo zakraplać leki do oczu?

Ulotki podają trzy zasady, które realnie zmieniają skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

• Po zakropleniu uciśnij wewnętrzny kącik oka u nasady nosa albo delikatnie zamknij powiekę i przytrzymaj około minuty. Zmniejsza to wchłanianie leku do organizmu, a więc i ryzyko działań ogólnych.
• Między różnymi kroplami zachowaj 5 minut odstępu, jeśli stosujesz więcej niż jeden preparat do worka spojówkowego.
• Maść do oczu zawsze na końcu - po wszystkich kroplach.

Końcówki pojemnika nie należy dotykać ani przykładać do powierzchni oka.

 

Okulistyczne leki przeciwzapalne - recepta online

Wszystkie preparaty w tej podkategorii wymagają recepty, a przy oku ma to szczególne uzasadnienie: dobór zależy od tego, czy stan zapalny nie jest w rzeczywistości zakażeniem, bo wtedy steryd może zaszkodzić.

W Dimedic możesz skonsultować się online: wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz ocenia, czy leczenie jest w Twoim przypadku zasadne. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.

Są jednak sytuacje, w których właściwa jest bezpośrednia wizyta, a nie konsultacja online: ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, światłowstręt, uraz oka, ropna wydzielina lub zaczerwienienie, którego przyczyny nie znasz. Oko wymaga wtedy obejrzenia przez lekarza. Pokrewne podkategorie w bazie to leki stosowane w zakażeniach oczu, leki zmniejszające przekrwienie oraz przeciwalergiczne i leki stosowane w jaskrze.