Kortykosteroidy

Ta podstrona zbiera okulistyczne kortykosteroidy, czyli krople do oczu i maść do oczu ze sterydem. Wszystkie wydawane są na receptę. Podstrona należy do okulistycznych leków przeciwzapalnych w obrębie leków na oczy. Drugą grupą leków przeciwzapalnych do oczu są niesteroidowe leki przeciwzapalne.

 

Krople do oczu ze sterydem - jakie substancje tu znajdziesz?

W tej podkategorii jest pięć substancji czynnych, a różnią się one siłą i - co ważniejsze - zakresem wskazań:

• deksametazon - najszerzej stosowany, z najdłuższą listą wskazań,
• fluorometolon - do niezakaźnych stanów zapalnych oczu,
• loteprednol - o bardzo wąskim, jednym wskazaniu, o czym niżej,
• hydrokortyzon - najsłabszy, do łagodnych stanów,
• fludrokortyzon - jedyny w tej podkategorii w postaci maści do oczu.

Siedem preparatów to krople - roztwory albo zawiesiny - a jeden jest maścią do oczu. Jedna z postaci kropli występuje w pojemnikach jednodawkowych, co ma znaczenie przy wrażliwości na konserwanty.

 

Czym różnią się między sobą te pięć substancji?

To główna wartość tej strony, bo ulotki dają tu bardzo konkretne różnice, a nazwy handlowe niczego nie podpowiadają.

Deksametazon ma najszerszy zakres. Ulotka wymienia zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, alergiczne i wiosenne zapalenie spojówek, półpaścowe zapalenie rogówki, powierzchowne punkcikowe i nieswoiste zapalenie rogówki, a także uszkodzenia rogówki po oparzeniach chemicznych, radiacyjnych i cieplnych oraz po wbiciu ciał obcych i - osobno - zapobieganie odrzuceniu przeszczepu. Ulotka zaznacza przy tym, że podanie do oka może skutkować wchłanianiem wystarczającym do wystąpienia działania ogólnego.

Loteprednol jest przeciwieństwem deksametazonu pod względem zakresu: ulotka podaje jedno wskazanie - leczenie zapalenia pooperacyjnego po zabiegach w chirurgii okulistycznej - i dodaje, że absorpcja ogólnoustrojowa jest bardzo ograniczona lub nie występuje wcale. Dawkowanie jest przypisane do kalendarza operacji: 1-2 krople 4 razy na dobę, począwszy od 24 godzin po zabiegu, nie dłużej niż 2 tygodnie. Buteleczką trzeba przed użyciem energicznie wstrząsnąć.

Hydrokortyzon to najsłabsza opcja - ulotka przypisuje mu łagodne stany alergiczne i zapalne powierzchni oka. Dawkowanie: 2 krople 2-4 razy na dobę, leczenie od kilku dni do maksymalnie 14 dni, a dawkę zaleca się zmniejszać stopniowo, żeby uniknąć nawrotu.

Fluorometolon stosuje się w niezakaźnych stanach zapalnych oczu: 1 kropla 2-4 razy na dobę, a w pierwszych 24-48 godzinach lekarz może zalecić kroplę co 4 godziny.

Fludrokortyzon w maści ma wskazania pośrednie: zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie rogówki oraz alergiczne zapalenie spojówek i brzegów powiek. Maść wyciska się do worka spojówkowego 2-3 razy na dobę, nie dłużej niż 2 tygodnie. Jej ulotka zawiera osobną informację, której nie ma przy kroplach: fludrokortyzon osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych.

 

Czerwone oko o nieznanej przyczynie - najważniejsze ostrzeżenie

Jeśli z tej strony warto zapamiętać jedno zdanie, to właśnie to. Ulotki wymieniają wśród przeciwwskazań „zaczerwienienie oka o nieznanym rozpoznaniu” - wprost, jako osobną pozycję.

Powód jest konkretny: steryd wycisza stan zapalny, ale osłabia miejscową odporność i może maskować oraz zaostrzać zakażenie. Dlatego ulotki wyliczają jako przeciwwskazania:

• choroby wirusowe rogówki i spojówek - w tym opryszczkowe (drzewkowate) zapalenie rogówki, ospa krowia i ospa wietrzna,
• grzybicze choroby struktur ocznych,
• zakażenia mykobakteryjne, w tym gruźlicze,
• nieleczone ostre zakażenia ropne - bakteryjne zapalenie spojówek, zapalenie powiek, jęczmień,
• zapalenie spojówek z owrzodzeniem rogówki, nawet na początkowym etapie,
• zakażenie wywołane przez ameby,
• jaskrę oraz podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Czyli zakropienie sterydu do zaczerwienionego oka „na wszelki wypadek” może pogorszyć sytuację - zwłaszcza przy opryszczce, gdzie ulotka dopuszcza steryd tylko przy jednoczesnym leczeniu przeciwwirusowym i pod ścisłą kontrolą.

Osobne ostrzeżenie dotyczy ścieńczenia rogówki i twardówki: przy takich chorobach istnieje większe ryzyko perforacji. A jeśli u osoby długo leczonej sterydem pojawi się owrzodzenie rogówki, ulotka każe podejrzewać zakażenie grzybicze.

 

Ciśnienie w oku, jaskra i zaćma

To najważniejsze następstwo dłuższego stosowania sterydu do oka i ulotki opisują je bardzo konkretnie.

Długotrwałe miejscowe stosowanie kortykosteroidu może spowodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, pogorszeniem ostrości wzroku i ubytkami w polu widzenia, czyli jaskrę, a także zaćmę podtorebkową tylną. Jedna z ulotek podaje, że odwracalny wzrost ciśnienia może pojawić się już po kilku tygodniach.

Dwie grupy są narażone bardziej i to warto zgłosić lekarzowi:

• dzieci - ulotka zapisuje wprost, że ryzyko wywołanego kortykosteroidami wzrostu ciśnienia w oku jest u dzieci większe i może wystąpić szybciej niż u dorosłych; dlatego przy stosowaniu u dzieci trzeba zwrócić się do lekarza po poradę, a jeden z preparatów nie ma określonego bezpieczeństwa poniżej 3 lat, a inny nie jest zalecany u dzieci i młodzieży wcale,
• osoby z innymi chorobami, na przykład z cukrzycą - u nich ryzyko nadciśnienia ocznego i zaćmy jest również większe.

Pozostałe działania niepożądane są w większości miejscowe: przemijające pieczenie i kłucie po zakropleniu, nieostre widzenie, uczucie ciała obcego, podrażnienie i zaczerwienienie oka, łzawienie oraz - przy jednym z preparatów często - uszkodzenie rogówki i wydzielina z oka. Ulotki wymieniają też opóźnione gojenie ran, rozszerzenie źrenicy, opadanie powieki i zakażenia oportunistyczne.

 

Interakcje, o których trzeba wiedzieć

Przy kroplach do oczu łatwo założyć, że interakcje nie dotyczą, bo lek działa miejscowo. Ulotki wymieniają jednak kilka konkretnych sytuacji:

• steryd razem z niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym do oka - jednoczesne miejscowe stosowanie obu grup może zwiększać ryzyko problemów z gojeniem się rogówki. O tym, kiedy takie połączenie ma sens, mówi strona okulistycznych leków przeciwzapalnych,
• leki rozszerzające źrenicę, na przykład atropina - mogą podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe, a razem ze sterydem efekt się nasila,
• leki obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe - dodanie sterydu może osłabić ich działanie,
• leki przeciwcholinergiczne podawane ogólnie oraz leki porażające akomodację,
• inhibitory CYP3A, w tym rytonawir i kobicystat - zwiększają ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych sterydu i ulotki zalecają unikanie takich połączeń, chyba że korzyść przewyższa ryzyko.

 

Roztwór, zawiesina czy maść - co to zmienia?

Postać nie jest tu kosmetyczną różnicą i warto ją sprawdzić na opakowaniu.

• Zawiesina wymaga wstrząśnięcia buteleczką przed każdym użyciem - przy jednym z preparatów ulotka każe zrobić to „energicznie”. Bez tego dawka substancji czynnej w kropli jest nierówna, więc pominięcie tego kroku realnie wpływa na leczenie.
• Roztwór wstrząsania nie wymaga.
• Pojemniki jednodawkowe, w których występuje jeden z preparatów, nie zawierają środków konserwujących - to rozwiązanie dla osób, które źle znoszą konserwanty w kroplach, zwłaszcza przy częstym zakraplaniu lub zespole suchego oka. Po otwarciu saszetki warto zapisać datę pierwszego otwarcia.
• Maść do oczu wyciska się bezpośrednio z tuby do worka spojówkowego. Działa dłużej, ale na pewien czas zamazuje widzenie, dlatego zwykle stosuje się ją na noc.

O kolejności podawania kilku leków do oka i o samej technice zakraplania mówi strona okulistycznych leków przeciwzapalnych.

 

Krople do oczu ze sterydem - nazwy leków

Preparaty w tej podkategorii występują jako krople do oczu w postaci roztworu lub zawiesiny - w tym jeden w pojemnikach jednodawkowych - oraz jedna maść do oczu. Pełna lista z substancjami czynnymi i podmiotami odpowiedzialnymi jest pod tym tekstem.

Przy porównywaniu preparatów decyduje substancja czynna i jej wskazanie, nie nazwa handlowa: jeden z tych leków jest przeznaczony wyłącznie do okresu po operacji oka, inny obejmuje oparzenia rogówki i profilaktykę odrzucenia przeszczepu, a jeszcze inny tylko łagodne stany alergiczne. Nie są wobec siebie wymienne.

Pokrewną podkategorią w tej samej gałęzi są połączenia leków przeciwzapalnych z przeciwzakaźnymi, czyli preparaty, w których steryd występuje razem z antybiotykiem.

 

Krople do oczu ze sterydem - recepta online

W Dimedic możesz skonsultować się online: wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz ocenia, czy leczenie jest w Twoim przypadku zasadne, biorąc pod uwagę rozpoznanie, jaskrę, przebyte zakażenia oka i wiek. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.

Są jednak sytuacje, w których właściwa jest bezpośrednia wizyta: ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, światłowstręt, uraz oka, ropna wydzielina albo zaczerwienienie o nieznanej przyczynie. Przy oku rozpoznanie wymaga obejrzenia, a nie opisu objawów.