Stopnie nadciśnienia (1, 2, 3) i izolowane skurczowe
Autor: Przychodnia Dimedic / weryfikacja medyczna: lek. Magdalena Piwakowska
Rozpoznane nadciśnienie tętnicze dzieli się na trzy stopnie według wysokości ciśnienia. Istnieje także jego odrębna postać, czyli izolowane nadciśnienie skurczowe, o specyficznym układzie wartości. Przypisany przez lekarza stopień zaawansowania choroby mówi pacjentowi o jej ciężkości oraz pilności wdrożenia odpowiednich działań.
Warto jednak wiedzieć, że o docelowym sposobie leczenia lekarz decyduje nie tylko na podstawie samych liczb, ale bierze pod uwagę te odczyty razem z całkowitym ryzykiem obciążającym układ krążenia. Trzeba też pamiętać, że diagnozę oraz stopień choroby zawsze ustala lekarz na podstawie serii potwierdzonych pomiarów, a nie jednorazowego skoku ciśnienia.
Jak dzieli się nadciśnienie na stopnie?
Medyczna klasyfikacja opiera się na ściśle określonych progach liczbowych. Wartości poniżej progu 140/90 mmHg mieszczą się jeszcze poza nadciśnieniem. Zalicza się do nich ciśnienie optymalne, prawidłowe oraz tak zwaną kategorię „podwyższone ciśnienie", która obejmuje wartości rzędu 120–139 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub 70–89 mmHg dla rozkurczowego. Ten ostatni wynik wciąż nie jest nadciśnieniem, stanowi jednak ważny sygnał do wprowadzenia zmian w stylu życia. Jeśli interesuje Cię pełne zestawienie tych niższych odczytów, sprawdź aktualne normy ciśnienia.
Właściwa choroba zaczyna się od wartości 140/90 mmHg w potwierdzonym pomiarze gabinetowym. Samo nadciśnienie dzieli się na trzy stopnie zaawansowania. Przedstawia je poniższa tabela, w której zawarte wartości odnoszą się wyłącznie do pomiarów przeprowadzonych poprawnie w gabinecie lekarskim.
| Stopień nadciśnienia | Ciśnienie skurczowe (mmHg) | Ciśnienie rozkurczowe (mmHg) |
|---|---|---|
| Stopień 1 (łagodne) | 140–159 | 90–99 |
| Stopień 2 (umiarkowane) | 160–179 | 100–109 |
| Stopień 3 (ciężkie) | ≥180 | ≥110 |
| Izolowane nadciśnienie skurczowe | ≥140 | poniżej 90 |
Nadciśnienie 1. stopnia (łagodne)
Wynik wskazujący ciśnienie skurczowe między 140 a 159 mmHg lub rozkurczowe między 90 a 99 mmHg oznacza nadciśnienie 1 stopnia. Należy podkreślić, że określenie „łagodne" w klasyfikacji medycznej odnosi się wyłącznie do przedziału liczbowego, a nie do tego, że choroba jest niegroźna dla organizmu. Taki odczyt, jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas, zmusza mięsień sercowy do cięższej pracy i powoli uszkadza ściany naczyń krwionośnych. To etap, na którym schorzenie potrafi rozwijać się w sposób utajony, nie dając pacjentowi wyraźnych sygnałów ostrzegawczych.
Sposób postępowania na tym etapie zależy w dużej mierze od całkowitego ryzyka zdrowotnego. Jeśli pacjent ma niskie ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych i nie jest obciążony innymi przewlekłymi chorobami, lekarz może rozpocząć leczenie od niefarmakologicznych zmian stylu życia. Obejmują one zazwyczaj redukcję nadmiernej masy ciała, ograniczenie soli kuchennej, regularny wysiłek fizyczny oraz rezygnację z używek. Jeśli natomiast współistnieją inne czynniki podnoszące ogólne ryzyko, lekarz najprawdopodobniej od razu włączy leki obniżające ciśnienie.
Nadciśnienie 2. stopnia (umiarkowane)
Kiedy ciśnienie skurczowe osiąga pułap 160–179 mmHg lub rozkurczowe znajduje się w przedziale 100–109 mmHg, rozpoznaje się nadciśnienie 2 stopnia. Na tym etapie obciążenie układu krążenia jest już znaczne, co przyspiesza ewentualne uszkodzenia kluczowych narządów, w tym nerek, serca czy siatkówki oka. Dlatego umiarkowana postać schorzenia wymaga od pacjenta jeszcze większej uwagi i rzetelnego podejścia do terapii.
Podstawowe zalecenia dotyczące zdrowego żywienia czy redukcji stresu nadal obowiązują, ale przy takich wynikach zwykle okazują się niewystarczające, aby samodzielnie obniżyć odczyty do bezpiecznego poziomu. Z tego powodu nadciśnienie umiarkowane zazwyczaj wymaga leczenia farmakologicznego już od momentu postawienia diagnozy. Lekarz dobiera odpowiednie preparaty, a zadaniem pacjenta jest ich systematyczne, codzienne przyjmowanie, bez samodzielnego robienia przerw czy modyfikowania terapii. W sytuacjach, gdy kończy się zapas leków przyjmowanych na stałe, pomocna bywa recepta online na leki na nadciśnienie, pozwalająca sprawnie i bezpiecznie kontynuować ustaloną z lekarzem kurację.
Nadciśnienie 3. stopnia (ciężkie)
Przypadek, w którym ciśnienie skurczowe wynosi 180 mmHg i więcej lub rozkurczowe osiąga co najmniej 110 mmHg, klasyfikuje się jako nadciśnienie 3 stopnia. Są to wartości bardzo niebezpieczne, które oznaczają ciężkie nadciśnienie i wymagają szybkiej interwencji lekarskiej. Taka sytuacja zwykle wiąże się z koniecznością szybkiego rozpoczęcia leczenia farmakologicznego pod kontrolą lekarza.
Ważne dla pacjenta jest rozróżnienie dwóch pokrewnych, ale odmiennych w skutkach stanów. Same bardzo wysokie wartości u pacjenta, który czuje się relatywnie dobrze i nie ma niepokojących objawów, nie są jeszcze stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Inaczej wygląda sytuacja, gdy mówimy o przełomie nadciśnieniowym. Ten groźny stan występuje wtedy, gdy skokowi ciśnienia do bardzo wysokich wartości towarzyszą nowe objawy kliniczne lub oznaki ostrego uszkodzenia narządów wewnętrznych, na przykład gwałtowny, silny ból głowy, duszność, ból w klatce piersiowej, a także problemy z widzeniem lub mową. Wtedy mamy do czynienia ze stanem nagłym.
Nadciśnienie izolowane skurczowe
Klasyfikacja uwzględnia też specyficzną postać, którą rozpoznaje się na podstawie odmiennych kryteriów: nadciśnienie izolowane skurczowe. Stwierdza się je, gdy ciśnienie skurczowe osiąga 140 mmHg lub więcej, podczas gdy rozkurczowe pozostaje poniżej 90 mmHg. Skok dotyczy zatem wyłącznie pierwszej liczby z pomiaru.
Ta postać jest bardzo typowa dla osób starszych. Z biegiem lat główne tętnice tracą naturalną elastyczność i zaczynają sztywnieć. W efekcie serce musi z większą siłą wyrzucać krew do naczyń, co tłumaczy wysoki odczyt skurczowy, jednak mniejsza sprężystość tkanki sprawia, że wartość rozkurczowa nie rośnie. Warto zaznaczyć, że nie jest to łagodny, fizjologiczny wariant starości. Podobnie jak inne postaci schorzenia, wiąże się ona z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym i podlega leczeniu pod opieką lekarza.
Który wynik decyduje o stopniu?
Ponieważ podczas pojedynczego pomiaru uzyskujemy dwie liczby, naturalnie pojawia się wątpliwość: co w sytuacji, gdy jedna wartość wskazuje na stopień wyższy, a druga na niższy? Odpowiedź jest jednoznaczna: o ostatecznej klasyfikacji i przyznanym stopniu decyduje zawsze wartość wyższa. Dla ułatwienia przyjrzyjmy się przykładom. Jeśli na wyświetlaczu widać 145/95 mmHg, obie wartości plasują się w pierwszej kategorii, mamy więc nadciśnienie 1 stopnia. Jeśli jednak pacjent zobaczy wynik 165/95 mmHg, to choć ciśnienie rozkurczowe (95) nadal jest w przedziale łagodnym, wartość skurczowa (165) wpisuje się już w zakres umiarkowany. Rozpoznany zostanie więc stopień 2, ponieważ wyższa liczba skurczowa przeważyła szalę.
Klasyfikacja opiera się zawsze na zweryfikowanych, wielokrotnych pomiarach gabinetowych. Pojedynczy wysoki odczyt wynikający ze stresu czy zmęczenia to jeszcze nie gotowa diagnoza choroby. Do pełnego obrazu diagnostykę uzupełnia się o staranne pomiary domowe oraz badanie całodobowe (ABPM). Trzeba przy tym pamiętać, że odczyty pozagabinetowe bywają nieco niższe niż te z przychodni. Aby domowe zapiski były miarodajnym źródłem wiedzy dla lekarza, warto wiedzieć, jak prawidłowo zmierzyć ciśnienie, dbając o postawę, pozycję ramienia i wyciszenie przed badaniem.
Co stopień oznacza dla leczenia?
Podział odczytów na stopnie to nie tylko statystyka. Taka kwalifikacja wskazuje lekarzowi ciężkość problemu i pomaga wstępnie ocenić pilność sytuacji. Trzeba jednak jasno zaznaczyć, że ustalony stopień choroby nie determinuje w pełni samej formy leczenia. O doborze i intensywności leków lekarz decyduje łącznie z oceną całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego. Pod tym pojęciem kryją się ewentualne uszkodzenia narządowe, przebyte choroby kardiologiczne, wiek, nałogi czy profil lipidowy pacjenta, a nie wyłącznie konkretny stopień nadciśnienia.
Niezależnie od tego, od jak wysokich wartości rozpoczęła się terapia, głównym celem leczenia pozostaje odciążenie organizmu. Do czasu osiągnięcia przez pacjenta bezpiecznego pułapu, jakim są wartości docelowe leczenia, lekarz na bieżąco kontroluje proces, w razie potrzeby modyfikując zalecenia i zmieniając grupy podawanych leków.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?
Rejestrowanie na domowym ciśnieniomierzu wysokich wartości zawsze budzi niepokój. Wyniki sięgające 180/110 mmHg i wyższe stanowią powód do poszukiwania pomocy lekarskiej w celu zaplanowania terapii. Jeśli same podwyższone odczyty wywołują stres, ale nie towarzyszą im żadne dolegliwości, dogodnym rozwiązaniem bywa konsultacja online z lekarzem, która pozwala zweryfikować stan zdrowia i w razie potrzeby skorygować plan leczenia.
Trzeba jednak mieć świadomość, że istnieją scenariusze krytyczne, w których wezwanie zespołu ratownictwa medycznego jest kluczowe. Jeżeli bardzo wysokim wartościom ciśnienia zaczynają towarzyszyć wyraźne objawy alarmowe:
- uciążliwy, silny ból głowy;
- duszność utrudniająca oddychanie;
- nagły ucisk lub ból w klatce piersiowej;
- niewyraźne widzenie lub problemy z mową;
- postępujące osłabienie albo drętwienie kończyn;
mamy wówczas do czynienia z przełomem nadciśnieniowym. To ewidentny stan nagły, świadczący o ostrym uszkodzeniu narządów, a jedyną słuszną reakcją jest wezwanie pogotowia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jakie są stopnie nadciśnienia?
Rozpoznane i poparte prawidłowymi pomiarami nadciśnienie dzieli się na trzy kategorie ciężkości: stopień 1 (łagodne), stopień 2 (umiarkowane) oraz stopień 3 (ciężkie). Odrębną postacią, o innej specyfice odczytów, jest nadciśnienie izolowane skurczowe. Kryteria dla każdej z nich ustalono na podstawie wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego notowanych podczas pomiarów w gabinecie lekarskim.
160/100 to który stopień nadciśnienia?
Wynik 160/100 mmHg kwalifikuje się jako nadciśnienie 2 stopnia. Zarówno pierwsza wartość (ciśnienie skurczowe w przedziale 160–179), jak i druga (ciśnienie rozkurczowe w przedziale 100–109) mieszczą się w progach wyznaczających umiarkowane zaawansowanie problemu.
Co to jest izolowane nadciśnienie skurczowe?
To sytuacja, w której ciśnienie skurczowe osiąga 140 mmHg lub więcej, podczas gdy rozkurczowe pozostaje poniżej 90 mmHg. Wynika ze zjawisk typowych dla podeszłego wieku, takich jak postępujące sztywnienie tętnic. Wiąże się z istotnym ryzykiem sercowo-naczyniowym, dlatego wymaga leczenia pod opieką lekarza.
Czy nadciśnienie 1. stopnia trzeba leczyć lekami?
Konieczność szybkiego włączenia leków w nadciśnieniu 1 stopnia zależy od całkowitego profilu ryzyka pacjenta. U osoby zdrowej, z niskim ryzykiem, lekarz może rozpocząć od modyfikacji stylu życia, zmian w diecie i obserwacji wyników. U osób z wysokim obciążeniem czynnikami ryzyka leki włącza się zwykle od razu.
Czy nadciśnienie 3. stopnia to stan nagły?
Nadciśnienie 3 stopnia (wartości 180/110 mmHg i wyższe) określa się jako ciężkie i wymaga szybkiej kontroli lekarskiej, ale samo w sobie nie musi od razu oznaczać zagrożenia życia. Stanem nagłym jest przełom nadciśnieniowy, czyli sytuacja, w której bardzo wysokiemu ciśnieniu towarzyszą nowe objawy lub ostre uszkodzenie narządów.
Przychodnia online Dimedic - wybierz konsultację:
Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
Podobne artykuły
