Długowieczność w oczach Polaków: chcemy żyć długo, ale boimy się starości?

Polacy chcą żyć długo, ale nie chcą się starzeć - to jeden z najważniejszych wniosków najnowszego raportu Instytutu Badań Pollster "Spojrzenie Polaków na długowieczność. Między deklaracjami a codziennością", dotyczącego - jak sama nazwa wskazuje - długowieczności w Polsce. Badanie pokazuje, że choć samo pojęcie długiego życia budzi przede wszystkim ciekawość i nadzieję, własna starość nadal kojarzy się wielu osobom z chorobą, utratą sprawności i zależnością od innych. Coraz więcej osób ma świadomość, że zdrowie i długowieczność zależą od codziennych wyborów, takich jak dieta, aktywność czy profilaktyka, jednak wielu z nas wciąż czuje się przemęczonych i zagubionych. Raport daje więc ważny sygnał, że współczesna długowieczność nie polega wyłącznie na wydłużaniu życia, ale przede wszystkim na zachowaniu jego jakości. 

 

Długie życie brzmi dobrze, a starość? 

Raport pokazuje, że aż 71% Polaków reaguje pozytywnie na hasło „długowieczność”. W kontekście tego hasła najczęściej pojawia się ciekawość i nadzieja, jednak problem pojawia się wtedy, gdy to abstrakcyjne pojęcie zaczyna dotyczyć własnego życia i starzenia. 

Myśląc o swojej starości: 

• 65% badanych odczuwa emocje negatywne; 

• 41% deklaruje niepokój; 

• co piąta osoba czuje przytłoczenie. 

Największe obawy dotyczą chorób neurodegeneracyjnych, utraty pamięci, zależności od innych, przewlekłego bólu i nowotworów. To pokazuje, że Polacy nie boją się samego długiego życia, lecz utraty samodzielności i życia w cierpieniu. 

Współczesna nauka rozróżnia długość życia (lifespan) od czasu przeżytego w zdrowiu (healthspan). To właśnie healthspan staje się dziś ważnym celem medycyny długowieczności, ponieważ ta, bez chorób jest dla większości ludzi znacznie ważniejsza niż samo wydłużenie życia. 

 

Polacy chcą żyć długo, ale przede wszystkim zdrowo 

Jednym z najmocniejszych wniosków raportu jest fakt, że Polacy nie chcą wydłużenia życia kosztem jego jakości. Ankietowanym zostało zadane pytanie, czy zgodziliby się na wydłużenie życia o 10 lat, gdyby wiązało się to jednak m.in. z samotnością, brakiem wystarczających środków finansowych, poważnym pogorszeniem zmysłów, np. wzroku czy słuchu, przewlekłą chorobą, niepełnosprawnością ruchową, dużą zależnością od innych w codziennym funkcjonowaniu, brakiem samodzielności w decyzjach, poważnymi zaburzeniami pamięci, stałym bólem, lękami, depresją, brakiem świadomości przez większość czasu oraz utratą zdolności komunikacji z innymi ludźmi. 

Najbardziej odrzucane przez badanych scenariusze to: 

1. Utrata zdolności komunikacji - 85%; 

1. Brak świadomości - 83%; 

1. Stały ból - 79%; 

1. Poważne zaburzenia pamięci - 77%; 

1. Duża zależność od innych - 77%. 

To bardzo wyraźnie pokazuje, że dla Polaków liczy się nie tylko długość życia człowieka, ale jego jakość, sprawność i zachowanie relacji społecznych. 

Sprawdź też: Demencja (otępienie starcze): co to, przyczyny, objawy, leczenie 

 

Długie życie codziennych wyborów: co według nas wpływa na długowieczność? 

Polacy coraz lepiej rozumieją, że codzienne decyzje wpływają na zdrowie i długość życia. Aż 92% badanych uważa, że codzienne wybory mają znaczenie dla zdrowia, a 78% wierzy, że długość życia zależy w dużej mierze od nich samych. Natomiast 63% badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że na ich zdrowie wpływają czynniki zewnętrzne, niezależne od nich.  

Najważniejsze czynniki wpływające na długowieczność według badanych to: 

Czynnik	Ilość wskazań
Styl życia	74%
Genetyka	69%
Dostęp do opieki medycznej	44%
Warunki życia	38%
Nastawienie psychiczne	37%
Przypadek	16%
Relacje	5%

Na długie i zdrowe życie wpływ ma również dostęp do opieki medycznej, który pozwala na wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych, a regularne badania profilaktyczne, kontrola glikemii, lipidogram, ciśnienie krwi czy screening nowotworowy mają ogromne znaczenie dla zdrowej długości życia. 

Badanie mocno ukazuje fakt, iż osoby gorzej sytuowane rzadziej robią badania, częściej doświadczają samotności, ogólnie gorzej oceniają swoje zdrowie i mają o nim mniejszą wiedzę.  

Na ten stan rzeczy wpływ ma również status socjoekonomiczny, w tym stabilna praca i wykształcenie - te aspekty również korelują z długością i jakością życia. 

 

Nic nie zastąpi aktywności fizycznej i regeneracji 

Raport pokazuje, że Polacy coraz częściej postrzegają długowieczność jako efekt codziennych decyzji, a nie wyłącznie genów czy przypadku. Jak już wspomniano, 74% badanych wskazuje styl życia - obejmujący m.in. aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie i sen - jako jeden z najważniejszych czynników wpływających na długość życia. 

Jednocześnie badanie pokazuje, że sama świadomość nie zawsze przekłada się na działanie. Najczęściej wskazywaną trudnością w dbaniu o zdrowie jest problem z utrzymywaniem zdrowych nawyków. Polacy deklarują również, że regenerację najbardziej wspierają ruch, kontakt z naturą i przyjemności dnia codziennego, jednak w praktyce często wybierają bierne formy odpoczynku związane z internetem czy oglądaniem seriali. 

Wnioski z raportu pokazują więc, że współczesna długowieczność coraz mocniej wiąże się nie z jednorazowymi działaniami, ale z regularnością i jakością codziennego funkcjonowania - obejmującą ruch, odpoczynek, profilaktykę i równowagę między zdrowiem fizycznym a psychicznym. 

 

Sama wiedza nie wystarczy. Podstawą styl życia 

Raport pokazuje, że problemem nie jest brak motywacji, lecz chaos informacyjny, ponieważ spośród badanych, aż:  

• 62% nie ma wystarczającej wiedzy o profilaktyce: 

• 59% źle ocenia swoje kompetencje w rozpoznawaniu wiarygodnych informacji zdrowotnych. 

Raport pokazuje, że Polacy mają świadomość wpływu stylu życia na zdrowie i długowieczność, jednak największym problemem pozostaje utrzymanie zdrowych nawyków. Jako główne bariery badani wskazują trudność w regularnym dbaniu o zdrowie (34%), brak środków finansowych (29%) oraz przemęczenie utrudniające działania prozdrowotne (21%). Co piąta osoba przyznaje również, że odkłada dbanie o zdrowie „na później” lub ma utrudniony dostęp do specjalistów, a 15% czuje się przytłoczonych nadmiarem informacji zdrowotnych. 

Jak się więc okazuje, żadna tabletka na długowieczność nie zastąpi zdrowego stylu życia. Podobnie jest z biohackingiem czy monitorowaniem biomarkerów. Choć nauka bada dziś takie substancje jak metformina, rapamycyna czy senolityki, większość terapii przeciwstarzeniowych nadal pozostaje eksperymentalna. 

 

Kondycja młodych dorosłych: zmęczeni i pesymistyczni? 

Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków raportu jest kondycja młodych dorosłych. Co piąty młody człowiek uważa, że nie dożyje 60. roku życia, natomiast aż prawie jedna trzecia badanych stwierdza, że nie widzi sensu życia, a 28% odczuwa samotność.  

Jednocześnie: 

• 69% chciałoby żyć ponad 80 lat; 

• ale tylko 46% wierzy, że to możliwe. 

Około 70% młodych ludzi odczuwa zmęczenie mimo odpoczynku, a 58% stwierdza, że ma problem z relaksem lub znalezieniem chwili na odpoczynek.  

Raport wiąże ten problem z: 

• przeciążeniem cyfrowym; 

• presją ekonomiczną; 

• wpływem social mediów; 

• pogorszeniem zdrowia psychicznego. 

Wynik ten pokazuje znaczne pogorszenie się kondycji psychicznej u młodych ludzi. Do niedawna deklarowali oni relatywnie wysoką satysfakcję z życia, natomiast spadała w wieku 40-50 lat, następnie rosła ponownie wraz z wiekiem. Dziś zauważalna jest duża zmiana - dobrostan młodych dorosłych obecnie jest niższy, a różnice między poszczególnymi grupami wiekowymi są mniej regularne niż wcześniej.  

Sprawdź też: Choroby cywilizacyjne: co MUSISZ o nich wiedzieć 

 

Im starsi, tym szczęśliwsi? 

Raport obala stereotyp nieszczęśliwego seniora, ponieważ wraz z wiekiem: 

• rośnie poczucie sensu życia; 

• zwiększa się satysfakcja z życia; 

• maleje samotność; 

• rośnie akceptacja własnego ciała. 

Badania wykazują znaczącą różnicę poziomu poczucia sensu życia ze względu na wiek badanych, a dane na ten temat przedstawia poniższa tabela. 

Obszar	18–29 lat	70+
Poczucie sensu życia	61%	90%
Satysfakcja ze sposobu życia	55%	89%
Samotność (często lub zawsze)	28%	10–12%
„Lubię życie i chcę się nim cieszyć jak najdłużej”	24%	45%
Akceptacja własnego wyglądu	65%	92%
Skrępowanie i dyskomfort w ciele	52%	14%

Seniorzy częściej podkreślają, że po prostu lubią życie i chcą się nim cieszyć jak najdłużej, co jest bardzo ważnym wnioskiem dla współczesnej nauki o zdrowym starzeniu. 

 

Dieta a długowieczność: czego uczą Okinawa, Sardynia i Ikaria? 

Tego w raporcie nie znajdziemy, jednak kwestia mieszkańców Okinawy, Sardynii czy Ikarii od lat fascynuje naukowców, właśnie w kontekście trybu życia i idącymi za tym zdrowiem oraz długowiecznością. Tak zwane blue zones pokazują, że istotą zdrowego starzenia nie jest jedna „tabletka na długowieczność”, lecz właśnie podkreślany w badaniach styl życia. 

Dieta śródziemnomorska, bogata w owoce, warzywa, orzechy i oliwę z oliwek, jest uznawana za zdrową dietę, która może obniżać wiek biologiczny i wspierać długowieczność. 

Dieta roślinna bogata w warzywa, owoce i zdrowe tłuszcze również sprzyja długowieczności, a regularne spożywanie produktów pełnoziarnistych, błonnika, fermentowanych produktów i antyoksydantów wspiera mikrobiom jelitowy oraz ogranicza przewlekły stan zapalny. 

W kontekście longevity coraz częściej mówi się także o: 

• restrykcji kalorycznej; 

• poście przerywanym; 

• autofagii; 

• diecie SIRTFOOD; 

• wpływie polifenoli i resweratrolu. 

Warto jednak pamiętać, że nie istnieje jeden uniwersalny przepis na długowieczność, a naukowe sposoby na długie i zdrowe życie opierają się przede wszystkim na regularności i konsekwencji. 

Wnioski z raportu również pokazują, że Polacy coraz mocniej postrzegają dietę, aktywność fizyczną i sen jako elementy realnie wpływające na zdrowie i długość życia. Aż 74% badanych wskazuje styl życia -obejmujący m.in. zdrowe odżywianie - jako jeden z najważniejszych czynników wpływających na długowieczność. Jednocześnie raport podkreśla, że problemem nie jest dziś brak świadomości znaczenia zdrowych nawyków, ale trudność w ich regularnym utrzymywaniu oraz zagubienie w natłoku informacji dotyczących zdrowia i profilaktyki. 

Zobacz też: Dieta oczyszczająca organizm. Czy jest zdrowa i ma sens 

 

Co najbardziej motywuje Polaków do długiego życia? 

Polacy zapytani o powody, dla których chcieliby długo żyć, odpowiadali w następujący sposób:  

Powód	Wynik
Chęć spędzenia jak najwięcej czasu z bliskimi	44%
Chęć zobaczenia rozwoju dzieci i wnuków	38%
Chęć obserwacji jak zmienia się świat	38%
Chęć dawania wsparcia i obecności członkom rodziny	36%
„Lubię swoje życie i chcę się nim cieszyć jak najdłużej”	36%
Ciekawość, co przyniesie przyszłość	31%
Chęć zdobycia wielu doświadczeń	30%
Chęć realizacji i spełnienia	30%
„Nie chcę, żeby moje życie skończyło się zbyt wcześnie”	28%
Traktowanie życia jako ogromną wartość	23%
Strach przed śmiercią	19%
Inne powody	1%

Zaobserwowano również, że młodzi dorośli w wieku 18-29 lat częściej podkreślają ciekawość dotyczącą przyszłości czy potrzebę nowych doświadczeń, lecz z wraz wiekiem zauważyć u nich można rosnące znaczenie przyjemności z życia.  

Dowodem na to są udzielane odpowiedzi „lubię swoje życie i chcę się nim cieszyć jak najdłużej”, ponieważ tę opcję wybrało 24% młodych i aż 45% osób 70+. Wówczas to wśród młodszej części próby badawczej zauważyć można lęk przed śmiercią - jest to 26%. Optymistycznie jednak raport dowodzi, że ten strach przemija wraz z wiekiem - w grupie osób 70+ lęk przed śmiercią zadeklarowało zaledwie 11% badanych. 

Co ciekawe, to w większości mężczyźni twierdzą, że ich motywacją do długiego życia jest chęć obserwacji, jak zmienia się świat - ten wynik wynosi 44%, natomiast wśród kobiet taką odpowiedź zadeklarowało 32% ankietowanych.  

 

Relacje społeczne motywacją do długiego życia? 

Jednym z najciekawszych wniosków raportu jest fakt, że Polacy żyją dla relacji, ale nie postrzegają ich jako elementu zdrowia. Większość spośród ankietowanych deklaruje, że otacza się osobami, przy których może być sobą - jest to aż 86%, a także na których może polegać - 85%, i z którymi może się wszystkim podzielić - 80%. Tym samym relacje są motywacją do długiego życia dla 44% badanych, jednocześnie zaledwie 5% twierdzi, że relacje stanowią czynnik wpływający na długość życia.  

W raporcie możemy zatem przeczytać jeden konkretny wniosek: "Polacy żyją w relacjach i czerpią z nich sens, ale nie myślą o nich w kategoriach zdrowia czy długowieczności", co jednak nie zmienia faktu, że są one ważnym elementem dobrostanu i mają wpływ na długowieczność bez względu na to, czy istnieje pod tym względem społeczna świadomość. 

Warto podkreślić, że silne relacje społeczne obniżają poziom stresu, wspierają odporność psychiczną i zmniejszają ryzyko depresji, a unikanie toksycznych osób i budowanie pozytywnych relacji społecznych jest bardzo ważne dla dobrostanu psychicznego i może przyczynić się do długowieczności. 

 

Seksualność: najbardziej zaniedbany obszar dobrostanu 

Raport zwraca uwagę także na temat rzadko obecny w dyskusji o zdrowym starzeniu, czyli seksualność. 

To właśnie satysfakcja seksualna została oceniona najniżej spośród wszystkich obszarów życia - na 5,64 w skali 1-10 i jednocześnie: 

• 64% badanych ma niewystarczającą wiedzę o dobrostanie seksualnym; 

• seksualność bardzo rzadko jest traktowana jako priorytetowy element zdrowia - zaledwie przez 9% badanych. 

Tymczasem seks a długowieczność to temat coraz częściej analizowany przez naukowców i uznawany za bardzo ważny aspekt, mający wpływ na zdrowie o ogólne samopoczucie. 

Zdrowe życie seksualne wpływa natomiast na: 

• jakość relacji; 

• samopoczucie; 

• zdrowie psychiczne; 

• poziom stresu; 

• ogólny dobrostan. 

Zobacz też: Seksualność Polaków 2017 - wyniki raportu 

 

Podsumowanie: co naprawdę wydłuża życie? 

Raport pokazuje, że współczesna długowieczność coraz rzadziej jest postrzegana jako kwestia przypadku, genów czy futurystycznych terapii anti-aging, a coraz częściej jako efekt codziennych wyborów i jakości życia. Polacy chcą żyć długo, ale nie kosztem samodzielności, zdrowia psychicznego czy relacji z bliskimi - dlatego w centrum rozmowy o długowieczności coraz mocniej pojawia się nie sam lifespan, lecz healthspan, czyli życie przeżyte w zdrowiu i sprawności.  

Jednocześnie badanie pokazuje, że samo posiadanie wiedzy nie wystarcza, ponieważ na zdrowe starzenie wpływają również przemęczenie, stres, nierówności społeczne czy trudność w budowaniu regularnych nawyków. To ważny sygnał, że długowieczność nie powinna być dziś traktowana wyłącznie jako medyczny czy technologiczny trend, ale jako szeroko rozumiany dobrostan - obejmujący zdrowie fizyczne, psychiczne, relacje społeczne i codzienne funkcjonowanie. Ostatecznie raport przypomina, że to, co realnie wspiera długie życie, często okazuje się najbardziej „zwyczajne”: odpoczynek, profilaktyka, ruch, bliskość i poczucie sensu życia. 

Instytut Badań Pollster zrealizował badanie ilościowe metodą CAWI na próbie reprezentatywnej liczącej 1018 osób.  

Zapraszamy do zapoznania się z pełnym raportem: raport dlugowiecznosc_2. 

---

Przychodnia online Dimedic - wybierz konsultację:

Lekarz rodzinny

Lekarz internista

E-recepta online

---

Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.