Lidokaina

Ta podstrona zbiera leki zawierające lidokainę jako jedyną substancję czynną, w postaci żelu, aerozolu na skórę i błony śluzowe, roztworu do wstrzykiwań oraz plastra leczniczego. Wszystkie wydawane są na receptę. Warto wiedzieć od razu, że większość z nich to preparaty zabiegowe: stosuje je personel medyczny podczas badań i zabiegów, a nie pacjent samodzielnie w domu. Wyjątkiem jest plaster, który pacjent nakleja sam. Lidokaina należy do grupy amidów w kategorii środków do znieczulenia miejscowego.

 

Lidokaina - co to jest?

Lidokaina jest środkiem miejscowo znieczulającym o budowie amidowej. Działa na włókna nerwowe: blokuje kanały sodowe w błonach komórek nerwowych, przez co odwracalnie hamuje powstawanie i przewodzenie bodźca. W praktyce oznacza to, że w znieczulonym miejscu przestaje docierać informacja o bólu, choć sama przyczyna bólu pozostaje nietknięta.

Dwie rzeczy z ulotek warto zapamiętać. Pierwsza: lidokaina łatwo wchłania się z błon śluzowych i uszkodzonej skóry, a słabo ze skóry niezmienionej - dlatego ulotka żelu zaleca, by nie przekraczać 3 mg na kilogram masy ciała. Druga: działanie jest krótkie. Po żelu zaczyna się po 2-3 minutach i utrzymuje około 30-60 minut, a po aerozolu rozpoczyna się w ciągu minuty i trwa tylko kilka minut.

Lidokaina jest metabolizowana głównie w wątrobie. U osób z niewydolnością wątroby lub serca oraz u noworodków czas jej usuwania z organizmu wydłuża się kilkukrotnie - stąd mniejsze dawki w tych grupach.

 

Lidokaina - w jakich postaciach występuje?

• Żel - w urologii do znieczulenia cewki moczowej przed cewnikowaniem i cystoskopią, w anestezjologii i laryngologii do pokrywania rurek intubacyjnych, sond i zgłębników. Dzięki dużej lepkości żel zmniejsza tarcie między błoną śluzową a narzędziem, co jest tu równie ważne jak samo znieczulenie.
• Aerozol na skórę i błony śluzowe - najszersze zastosowanie zabiegowe: stomatologia i chirurgia szczękowa, laryngologia, zabiegi endoskopowe, położnictwo i ginekologia. Jedno rozpylenie uwalnia odmierzoną dawkę, co pozwala kontrolować ilość podanej substancji.
• Roztwór do wstrzykiwań - do znieczulenia nasiękowego, blokad nerwów i znieczulenia nadtwardówkowego. Ulotka stawia tu jednoznaczny warunek: preparat może być podawany tylko przez lekarza doświadczonego w znieczulaniu miejscowym lub pod jego nadzorem.
• Plaster leczniczy - jedyna postać przeznaczona do samodzielnego stosowania przez pacjenta, w jednym konkretnym wskazaniu, opisanym poniżej.

 

Lidokaina - na co się stosuje?

Zakres wskazań jest tu szeroki, ale podzielony według postaci.

Znieczulenie przed zabiegami i badaniami. Ulotki wymieniają między innymi: znieczulenie miejsca wstrzyknięcia przed podaniem środka znieczulającego, usuwanie ruszających się zębów mlecznych i kamienia nazębnego, hamowanie odruchu gardłowego przy wyciskach stomatologicznych, zabiegi na przegrodzie nosa i polipach, punkcję zatoki szczękowej, wprowadzanie rurek i zgłębników, znieczulenie krocza przy porodzie oraz znieczulenie cewki moczowej przed zabiegami urologicznymi.

Znieczulenie w zabiegach chirurgicznych. Postać do wstrzykiwań służy do znieczulenia nasiękowego, blokad nerwów oraz znieczulenia nadtwardówkowego, w tym w położnictwie.

Neuralgia popółpaścowa. To wskazanie plastra leczniczego - bolesnej choroby skóry po przebytym półpaścu, której głównymi objawami są miejscowe pieczenie oraz ból przeszywający lub kłujący. Plaster stosuje się na skórę po wygojeniu zmian półpaścowych, nigdy na skórę uszkodzoną ani otwarte rany.

 

Lidokaina - przeciwwskazania

• Nadwrażliwość na lidokainę, na inne miejscowo znieczulające leki o budowie amidowej lub na którykolwiek składnik preparatu. Ulotka plastra wymienia tu konkretnie bupiwakainę, etydokainę, mepiwakainę i prylokainę.
• Uszkodzona skóra i otwarte rany - przeciwwskazanie dla plastra.
• Znaczne niedociśnienie oraz wstrząs kardiogenny lub hipowolemiczny - przeciwwskazanie do znieczulenia nadtwardówkowego postacią do wstrzykiwań.
• Gips jako materiał wyciskowy - ulotka aerozolu wyklucza jego użycie w tej sytuacji z powodu ryzyka zachłyśnięcia.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z ciężką chorobą wątroby oraz poważnymi problemami z sercem lub nerkami - przed zastosowaniem plastra ulotka zaleca w tych przypadkach konsultację z lekarzem. Plastra nie bada się u osób poniżej 18 lat, więc nie jest w tej grupie zalecany. W ciąży lidokainę stosuje się po rozważeniu korzyści i ryzyka; przy dawkach leczniczych przenika do mleka kobiecego w ilościach tak małych, że według ulotek nie ma potrzeby przerywania karmienia piersią.

 

Lidokaina - skutki uboczne

Działania niepożądane dzielą się na dwie grupy i zależy to od tego, ile substancji trafi do krążenia.

Reakcje miejscowe. Przy plastrze są najczęstsze: bardzo często, czyli u więcej niż 1 na 10 osób, pojawiają się zaczerwienienie, wysypka, swędzenie, pieczenie, zapalenie skóry i małe pęcherze w miejscu naklejenia. Jeśli pojawi się podrażnienie, plaster należy zdjąć i nie naklejać go na podrażnione miejsce do czasu ustąpienia objawów. Po aerozolu opisywano przemijający rumień, obrzęk i zaburzenia czucia oraz łagodne uczucie kłucia w momencie rozpylania, które mija w ciągu minuty.

Reakcje ogólnoustrojowe. Zależą od stężenia lidokainy we krwi, a także od stanu ogólnego, wydolności wątroby, wieku i masy ciała. Przy postaci do wstrzykiwań bardzo często występują niedociśnienie i nudności, a często parestezje, zawroty głowy, bradykardia, nadciśnienie i wymioty. Niezbyt często pojawiają się objawy toksyczności układu nerwowego: drgawki, drętwienie języka i okolicy ust, zaburzenia widzenia i mowy, szumy uszne, drżenie mięśniowe, senność, utrata przytomności. Rzadko opisywano reakcje nadwrażliwości aż do wstrząsu anafilaktycznego, uszkodzenie nerwów obwodowych, zatrzymanie akcji serca i zahamowanie oddechu.

Jedna wskazówka z ulotki żelu jest praktyczna: senność po podaniu lidokainy jest zwykle wczesnym objawem jej dużego stężenia we krwi, na przykład po bardzo szybkim wchłonięciu. Nie należy jej lekceważyć.

 

Lidokaina - interakcje

• Leki przeciwarytmiczne klasy IB, na przykład tokainid, oraz klasy III, na przykład amiodaron - działanie toksyczne obu leków sumuje się, dlatego wymagana jest ostrożność.
• Inne leki miejscowo znieczulające - ta sama zasada sumowania działania.
• Leki spowalniające metabolizm lidokainy, na przykład cymetydyna - przy szybkim podaniu dużych dawek przez dłuższy czas mogą doprowadzić do potencjalnie toksycznego stężenia lidokainy. Ulotka zaznacza, że przy krótkim podaniu dawek zalecanych nie ma to znaczenia klinicznego.
• Leki zwiotczające mięśnie - lidokaina nasila ich działanie. Osłabia natomiast działanie sulfonamidów.

 

Lidokaina - w jakich lekach występuje?

Zestawienie poniżej obejmuje preparaty z lidokainą wraz z dawkami i postaciami. Wszystkie wydawane są wyłącznie na receptę. Podstrona należy do kategorii leków znieczulających.

 

Lidokaina - recepta online

Przy większości postaci lidokainy pytanie o receptę online w praktyce nie powstaje: żel, aerozol i roztwór do wstrzykiwań są stosowane w gabinecie lub na bloku operacyjnym, a nie w domu. Inaczej jest z plastrem na neuralgię popółpaścową - to leczenie prowadzone samodzielnie, w schemacie 12 godzin z plastrem i 12 godzin przerwy, które po ustaleniu przez lekarza bywa kontynuowane miesiącami.

Jeśli masz już ustalone takie leczenie i potrzebujesz jego kontynuacji, w Dimedic ocena odbywa się online: wybierasz lek, wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz sprawdza, czy przedłużenie recepty jest uzasadnione. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.