Olanzapina

Ta podstrona zbiera leki zawierające olanzapinę. Wszystkie wydawane są na receptę. Olanzapina należy do leków przeciwpsychotycznych, w podgrupie innych leków przeciwpsychotycznych - razem z kwetiapiną. Szersze omówienie całej grupy znajdziesz w artykule o neuroleptykach.

 

Olanzapina - co to jest?

Olanzapina jest lekiem przeciwpsychotycznym, przeciwmaniakalnym i stabilizującym nastrój. Działa na wiele układów receptorowych naraz: serotoninowe, dopaminowe, cholinergiczne muskarynowe, alfa-1-adrenergiczne i histaminowe.

Ulotka opisuje jedną cechę tego działania, która ma praktyczne znaczenie: olanzapina wybiórczo zmniejsza aktywność neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego, mając przy tym niewielki wpływ na drogi w prążkowiu, które odpowiadają za czynności motoryczne. Ma też większe powinowactwo do receptora serotoninowego 5-HT2 niż do dopaminowego D2.

Po podaniu doustnym maksymalne stężenie w osoczu występuje po 5-8 godzinach, a obecność pokarmu nie wpływa na wchłanianie. Lek jest metabolizowany w wątrobie przy udziale enzymów CYP1A2 i CYP2D6 - i z tego wynika rzecz, która zaskakuje: ulotka wymienia niepalenie tytoniu obok płci żeńskiej i podeszłego wieku jako czynnik spowalniający metabolizm leku. Przy kilku takich czynnikach naraz lekarz rozważa mniejszą dawkę początkową.

 

Olanzapina - na co się stosuje?

Ulotki wymieniają trzy sytuacje:

• Schizofrenia - choroba objawiająca się tym, że pacjent słyszy, widzi lub odczuwa rzeczy nieistniejące, ma przekonania sprzeczne z rzeczywistością, jest nadmiernie podejrzliwy i wycofuje się z kontaktów z innymi. Ulotka zaznacza, że olanzapina jest skuteczna w długoterminowym leczeniu podtrzymującym u osób, które dobrze odpowiedziały na leczenie w fazie początkowej.
• Średnio nasilone i ciężkie epizody manii - stany, których objawami są pobudzenie lub euforia.
• Zapobieganie nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej - ale tylko u pacjentów, u których olanzapina zadziałała w leczeniu epizodu manii.

Warto zwrócić uwagę na to, czego na tej liście nie ma, bo to główna różnica wobec kwetiapiny, leku z tej samej podgrupy. W ulotkach olanzapiny nie ma wskazania w epizodach depresyjnych - ani w przebiegu choroby dwubiegunowej, ani w dużej depresji. Kwetiapina te wskazania ma. Oba leki bywają stosowane w chorobie dwubiegunowej, ale w innych jej fazach.

Bezsenność również nie jest wskazaniem olanzapiny - podobnie jak przy kwetiapinie, senność jest tu działaniem niepożądanym, a nie efektem, po który lek się przepisuje.

 

Olanzapina - dawkowanie i postacie

Dawka dobowa mieści się w zakresie 5-20 mg, a dawka początkowa zależy od wskazania. Ulotka podaje ją konkretnie:

• schizofrenia - zalecana dawka początkowa 10 mg na dobę,
• epizod manii - 15 mg na dobę w monoterapii albo 10 mg w leczeniu skojarzonym,
• zapobieganie nawrotom - 10 mg na dobę; u pacjentów leczonych wcześniej z powodu manii leczenie kontynuuje się tą samą dawką.

Zwiększanie dawki powyżej dawki początkowej jest zalecane tylko po ponownej ocenie stanu klinicznego i nie częściej niż co 24 godziny. Przy kończeniu leczenia ulotka zaleca stopniowe zmniejszanie dawki. Lek przyjmuje się raz na dobę, najlepiej codziennie o tej samej porze, niezależnie od posiłków. Nie jest przeznaczony dla osób poniżej 18 lat.

Ponad połowa preparatów w tej podkategorii występuje w postaci ulegającej rozpadowi w jamie ustnej, więc warto znać jej zasady:

• tabletkę umieszcza się w jamie ustnej, gdzie szybko rozpada się w ślinie i daje się łatwo przełknąć,
• usunięcie jej z jamy ustnej w całości jest trudne - to cecha, nie wada, i bywa powodem wyboru tej postaci,
• tabletka jest delikatna, więc trzeba ją zażyć natychmiast po otwarciu opakowania; można ją też rozpuścić w pełnej szklance wody tuż przed przyjęciem,
• jest biorównoważna wobec zwykłych tabletek - to samo dawkowanie i ta sama częstość podawania.

W bazie znajdziesz też jeden preparat olanzapiny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.

 

Olanzapina - przeciwwskazania

Lista przeciwwskazań jest nietypowo krótka i zawiera jedną pozycję, która zaskakuje:

• uczulenie na olanzapinę lub składniki preparatu - objawiające się wysypką, świądem, obrzękiem twarzy, opuchnięciem warg lub dusznością,
• niektóre rodzaje jaskry, czyli zwiększonego ciśnienia w oku.

Osobno ulotki zapisują ostrzeżenie, które nie jest formalnym przeciwwskazaniem, ale ma tę samą wagę: stosowanie olanzapiny nie jest zalecane u osób w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia, ponieważ może powodować bardzo poważne działania niepożądane.

Przed rozpoczęciem leczenia trzeba powiedzieć lekarzowi o zakrzepach w przeszłości u pacjenta lub w jego rodzinie - leki z tej grupy były powiązane z ich tworzeniem.

 

Olanzapina - masa ciała, cukier i cholesterol

To działania niepożądane najbardziej charakterystyczne dla tego leku i ulotki traktują je nie jako ostrzeżenie, a jako plan monitorowania.

• Przyrost masy ciała - ulotka zaleca systematyczne sprawdzanie masy ciała, a w razie potrzeby rozważenie pomocy dietetyka w ustaleniu diety.
• Wysokie stężenie cukru we krwi oraz wysokie stężenie lipidów - triglicerydów i cholesterolu. Tu zalecenie jest jeszcze konkretniejsze: lekarz powinien przeprowadzać badania krwi w celu oznaczenia stężenia glukozy i lipidów przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie.

Jeśli zaczynasz leczenie olanzapiną, warto wiedzieć o tym zawczasu i spytać lekarza o te badania, zamiast dowiadywać się o problemie po kilku miesiącach.

 

Olanzapina - pozostałe skutki uboczne i alkohol

Ulotki wymieniają objawy wymagające pilnej reakcji:

• Nieprawidłowe ruchy, zwłaszcza w obrębie twarzy lub języka - leki z tej grupy mogą je powodować. Ulotka prosi o powiadomienie lekarza.
• Gorączka z przyspieszonym oddechem, poceniem się, sztywnością mięśni i sennością - zespół objawów, który leki tego typu wywołują bardzo rzadko. Tu ulotka zaleca natychmiastowy kontakt z lekarzem.

Objawy przedawnienia, które ulotka opisuje osobno, warto znać osobom opiekującym się chorym: przyspieszone bicie serca, pobudzenie lub agresywne zachowanie, trudności w mówieniu, mimowolne ruchy, ograniczenie świadomości, splątanie, drgawki, zmniejszenie częstości oddechów i zaburzenia rytmu serca. W takiej sytuacji ulotka zaleca natychmiastowy kontakt z lekarzem lub zgłoszenie się do szpitala z opakowaniem leku.

Przy alkoholu zalecenie jest jednoznaczne: nie należy go pić po przyjęciu leku, ponieważ olanzapina w skojarzeniu z alkoholem może wywoływać senność.

 

Olanzapina - w jakich lekach występuje?

Olanzapina występuje w bazie pod ponad dwudziestoma nazwami handlowymi - w tabletkach powlekanych, tabletkach zwykłych, kapsułkach, tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej i w postaci do wstrzykiwań. Pełna lista z postaciami i podmiotami odpowiedzialnymi jest pod tym tekstem.

Postać ma tu znaczenie praktyczne, ale nie farmakologiczne: tabletka rozpadająca się w jamie ustnej jest biorównoważna wobec zwykłej, więc wybór między nimi dotyczy wygody i nadzoru nad przyjmowaniem leku, a nie siły działania. Z pokrewnych substancji w bazie znajdziesz arypiprazol i risperidon. 

Olanzapina - recepta online

Olanzapina wymaga recepty i leczenia pod kontrolą lekarza: dawkę zwiększa się nie częściej niż co 24 godziny, odstawianie jest stopniowe, a w trakcie leczenia potrzebne są badania masy ciała, glukozy i lipidów. W Dimedic możesz skonsultować się online: wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz ocenia, czy leczenie jest w Twoim przypadku zasadne, biorąc pod uwagę objawy, choroby oczu, przebyte zakrzepy, pozostałe leki i dotychczasowe leczenie. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.

Jeśli stan pogarsza się szybko albo pojawiają się myśli o samookaleczeniu, nie czekaj na konsultację online - skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem lub skorzystaj z pomocy doraźnej.