Hydroksyzyna

Hydroksyzyna to lek o trzech jednoczesnych działaniach: przeciwlękowym, uspokajającym i przeciwhistaminowym. 

 

Hydroksyzyna - co to jest?

Hydroksyzyna jest pochodną piperazyny. Jej działanie przeciwlękowe wynika z hamowania aktywności warstw podkorowych mózgu, a nie z pobudzania receptorów benzodiazepinowych - dlatego nie jest lekiem z grupy benzodiazepin. Równolegle blokuje receptory histaminowe, co odpowiada za działanie przeciwświądowe, oraz receptory cholinergiczne, co tłumaczy część działań niepożądanych, takich jak suchość w jamie ustnej.

Ulotki podają trzy fakty istotne dla praktyki. Hydroksyzyna przenika przez barierę krew-mózg, więc działa na układ nerwowy ośrodkowo. Okres półtrwania wynosi u dorosłych około 20 godzin, a u dzieci jest krótszy o 33-41 procent. W wątrobie jest metabolizowana do cetyryzyny, czyli aktywnego leku przeciwhistaminowego stosowanego osobno w alergii - stąd nadwrażliwość na cetyryzynę jest przeciwwskazaniem do stosowania hydroksyzyny.

 

Hydroksyzyna - na co się stosuje?

Ulotki wymieniają trzy obszary zastosowania:

• lęk - objawowe leczenie lęku u dorosłych, zaburzenia lękowe uogólnione oraz niepokój i pobudzenie psychoruchowe, zarówno w przebiegu zaburzeń nerwicowych, jak i chorób organicznych,
• świąd - objawowe leczenie świądu, niezależnie od jego przyczyny,
• premedykacja - leczenie wspomagające przed zabiegami chirurgicznymi oraz w okresie pooperacyjnym.

Postać decyduje o sytuacji, w której lek się stosuje. Tabletki i syrop służą do leczenia planowego, a roztwór do wstrzykiwań jest zarezerwowany dla nagłych, ciężkich przypadków oraz dla sytuacji, w których podanie doustne jest utrudnione.

 

Hydroksyzyna - przeciwwskazania

Najważniejsza część listy dotyczy serca, co odróżnia hydroksyzynę od większości leków przeciwlękowych. Nie stosuje się jej:

• przy wydłużeniu odstępu QT w zapisie EKG, wrodzonym lub nabytym,
• przy czynnikach ryzyka wydłużenia QT: chorobie układu krążenia obecnej lub przebytej, znaczącej bradykardii, małym stężeniu potasu lub magnezu, nagłym zgonie sercowym w rodzinie oraz jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na rytm serca,
• przy nadwrażliwości na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę,
• przy porfirii,
• w ciąży i w okresie karmienia piersią oraz u noworodków. Hydroksyzyna przenika przez łożysko, a u noworodków matek leczonych nią w późnym okresie ciąży lub podczas porodu obserwowano hipotonię, zaburzenia ruchowe, ruchy kloniczne, zahamowanie czynności układu nerwowego, niedotlenienie i zatrzymanie moczu.

Osobnej ostrożności wymagają: skłonność do drgawek, astma, jaskra z wąskim kątem przesączania, utrudniony odpływ moczu z pęcherza, osłabiona perystaltyka, nużliwość mięśni i otępienie. Przy zaburzeniach czynności wątroby i nerek dawkę zmniejsza się. U osób w podeszłym wieku stosowania hydroksyzyny nie zaleca się, a u dzieci drgawki zgłaszano częściej niż u dorosłych. Ulotki zalecają najmniejszą skuteczną dawkę i możliwie najkrótszy czas leczenia.

 

Hydroksyzyna - skutki uboczne

Dominuje działanie uspokajające: senność występuje bardzo często, czyli częściej niż u 1 na 10 osób. Często, u nie więcej niż 1 na 10 osób, pojawiają się suchość w jamie ustnej, zmęczenie, ból głowy i wyraźne uspokojenie.

• niezbyt często, u nie więcej niż 1 na 100 osób - nudności, złe samopoczucie, gorączka, zawroty głowy, bezsenność, drżenie, pobudzenie i splątanie,
• rzadko, u nie więcej niż 1 na 1000 osób - przyspieszenie czynności serca, zaburzenia akomodacji i niewyraźne widzenie, zaparcia, wymioty, reakcje nadwrażliwości, nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby, drgawki, nieskoordynowane ruchy mimowolne, dezorientacja, omamy, zatrzymanie moczu, świąd i wysypki oraz niedociśnienie tętnicze,
• bardzo rzadko, u mniej niż 1 na 10 000 osób - wstrząs anafilaktyczny.

Natychmiastowego przerwania leczenia i kontaktu z lekarzem wymagają objawy ze strony serca: kołatanie serca, trudności z oddychaniem i utrata przytomności. Ulotki wymieniają też komorowe zaburzenia rytmu typu torsade de pointes jako reakcję o nieznanej częstości.

Jedna informacja praktyczna: hydroksyzyna wpływa na wyniki testów alergicznych i testu prowokacji oskrzelowej z metacholiną, dlatego przed takimi badaniami odstawia się ją na co najmniej 5 dni.

 

Hydroksyzyna - a alkohol

Tu ulotka nie zostawia wątpliwości: alkohol nasila działanie hydroksyzyny. Połączenie zwiększa senność i spowolnienie reakcji, a hydroksyzyna sama w sobie jest lekiem, po którym nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Alkoholu w trakcie leczenia należy więc unikać.

 

Hydroksyzyna - interakcje

Profil interakcji ma dwie części. Pierwsza wynika z działania na układ nerwowy, druga z wpływu na rytm serca.

• Hydroksyzyna nasila działanie leków hamujących czynność układu nerwowego, w tym barbituranów, leków uspokajających, przeciwlękowych, przeciwdepresyjnych, przeciwdrgawkowych i nasennych, a także leków o właściwościach cholinolitycznych.
• Połączenia przeciwwskazane - leki wydłużające odstęp QT lub wywołujące zaburzenia rytmu typu torsade de pointes: leki przeciwarytmiczne klasy IA, na przykład chinidyna i dyzopiramid, oraz klasy III, na przykład amiodaron i sotalol, niektóre leki przeciwpsychotyczne takie jak haloperydol, niektóre leki przeciwdepresyjne takie jak cytalopram i escytalopram, meflochina, antybiotyki takie jak erytromycyna, lewofloksacyna i moksyfloksacyna, pentamidyna, prukalopryd, toremifen, wandetanib oraz metadon.
• Działanie przeciwstawne - hydroksyzyna znosi działanie betahistyny stosowanej w chorobie Ménière'a oraz inhibitorów cholinoesterazy, a także adrenaliny stosowanej w ciężkich reakcjach alergicznych.
• Wymagają zgłoszenia lekarzowi - fenytoina, cymetydyna i inhibitory monoaminooksydazy.

 

Hydroksyzyna - w jakich lekach występuje?

Zestawienie poniżej obejmuje preparaty z hydroksyzyną wraz z dawkami i postaciami: tabletki powlekane, syropy dla dzieci i dorosłych oraz roztwory do wstrzykiwań. Wszystkie wydawane są wyłącznie na receptę. Podstrona należy do kategorii leków nasennych, uspokajających i przeciwpsychotycznych, a w jej obrębie do podkategorii anksjolityków.

 

Hydroksyzyna - recepta online

Hydroksyzyna wymaga oceny lekarskiej z dwóch powodów: ze względu na ryzyko sercowe trzeba wykluczyć wydłużenie odstępu QT i leki wpływające na rytm serca, a ze względu na działanie uspokajające ustalić najmniejszą skuteczną dawkę i czas leczenia.

W Dimedic ocena odbywa się online: wybierasz lek, wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz sprawdza, czy leczenie jest w Twoim przypadku uzasadnione, biorąc pod uwagę między innymi choroby serca i pozostałe przyjmowane leki. Jeśli tak, e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem. Przy utrzymującym się lęku warto pamiętać, że hydroksyzyna leczy objawy, a nie przyczynę - rozpoznanie i plan dalszego postępowania omawia się na konsultacji online z lekarzem.