Nystatyna

Ta podstrona zbiera leki zawierające nystatynę stosowane w zakażeniach przewodu pokarmowego. Wszystkie wydawane są na receptę. Zakres tej podkategorii jest ściśle określony - obejmuje postacie doustne, działające w jamie ustnej, gardle i przewodzie pokarmowym. Jeśli szukasz nystatyny w postaci dopochwowej, znajdziesz ją na osobnej karcie leku Nystatyna VP.

 

Nystatyna - co to jest?

Nystatyna jest antybiotykiem przeciwgrzybiczym o budowie polienowej. Wiąże się ze składnikami sterolowymi, głównie ergosterolem, w błonie komórkowej grzyba. Powoduje to powstanie porów i kanalików, przez które wydostaje się zawartość komórki - błona traci funkcję ochronną, procesy metaboliczne zostają przerwane, a komórka grzyba obumiera. Nystatyna działa więc zarówno grzybostatycznie, jak i grzybobójczo.

Spektrum jest wąskie i warto je znać: nystatyna działa przede wszystkim na drożdżaki z rodzaju Candida, w tym Candida albicans. Nie działa na dermatofity ani bakterie, czyli nie pomoże w grzybicy skóry czy paznokci wywołanej dermatofitami.

Najważniejsza cecha farmakologiczna jest zarazem największym ograniczeniem. Nystatyna po podaniu doustnym praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego i wydala się z kałem, niemal w całości w postaci niezmienionej. Działa wyłącznie w miejscu kontaktu. Dlatego ulotki stwierdzają jednoznacznie, że doustnych postaci nystatyny nie stosuje się w leczeniu grzybic układowych - lek nie dotrze tam, gdzie takie zakażenie przebiega.

 

Nystatyna - na co się stosuje?

• Grzybice przewodu pokarmowego - zakażenia drożdżakowe jamy ustnej, w tym pleśniawki błon śluzowych dziąseł, języka i czerwieni wargowej, a także gardła i przełyku.
• Profilaktycznie u osób leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów - leczenie takie niszczy fizjologiczną florę jelit i sprzyja rozwojowi drożdżaków.
• Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, poniżej 1500 g - wskazanie postaci zawiesiny, i tylko w przypadkach, gdy nie jest możliwe zastosowanie flukonazolu.

 

Nystatyna - jak się ją stosuje?

Dawkę i czas leczenia ustala lekarz, ale sposób podania ma tu nietypowo duże znaczenie i ulotki poświęcają mu osobne akapity.

Zawiesinę przed połknięciem należy trzymać w ustach tak długo, jak to możliwe. Ulotki uzasadniają to wprost: im dłużej zawiesina pozostaje w jamie ustnej w kontakcie z zakażonym miejscem, tym skuteczność leku jest większa. Wynika to bezpośrednio z tego, że lek działa miejscowo - nie wchłania się i nie zadziała „od środka”. Preparat Nystatyna Teva może być też stosowany zewnętrznie, do pędzlowania jamy ustnej 2 do 3 razy na dobę.

Na efekt trzeba poczekać. Ulotka tabletek podaje, że działanie terapeutyczne występuje po 24 do 72 godzin od podania. Brak poprawy po pierwszej dobie nie oznacza więc, że lek nie działa.

Leczenia nie przerywa się z chwilą ustąpienia objawów. Ulotka tabletek wskazuje, że podawanie kontynuuje się jeszcze przez 48 godzin po ustąpieniu objawów klinicznych, a całe leczenie może trwać do 3 tygodni.

Jedno pytanie pojawia się bardzo często i uczciwa odpowiedź brzmi: ulotki go nie rozstrzygają. Przy preparatach Nystatyna Teva i Nystatin TZF zapisano, że nie określono, czy lek można stosować razem z posiłkami i napojami. Jeśli lekarz nie zalecił inaczej, warto trzymać się reguły, która z ulotek wynika - maksymalnie długiego kontaktu leku z błoną śluzową, a więc unikania popijania i jedzenia bezpośrednio po przyjęciu dawki.

Zawiesinę przygotowuje się z granulatu lub proszku, dolewając przegotowanej i ostudzonej wody do oznaczonej kreski. Butelką należy wstrząsnąć przed każdym użyciem; trwałość przygotowanej zawiesiny preparatu Nystatyna Teva wynosi 7 dni. U dzieci stosuje się właśnie zawiesinę - tabletki nie są zalecane u małych dzieci.

 

Nystatyna - przeciwwskazania

Lista przeciwwskazań jest wyjątkowo krótka i sprowadza się do jednego punktu: nadwrażliwości na nystatynę lub którykolwiek ze składników preparatu. Ulotka Nystatyny Teva dodaje, że u osób wrażliwych na kwas benzoesowy i jego pochodne lek może wywołać reakcje alergiczne, ponieważ zawiera taką substancję pomocniczą. U osób z niewydolnością nerek nystatyna może wyjątkowo pojawić się w niewielkich stężeniach we krwi - to jedyne odstępstwo od zasady, że lek nie przechodzi do krążenia.

W ciąży lek stosuje się tylko wtedy, gdy w ocenie lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu. Ulotki zaznaczają, że nie wiadomo, czy nystatyna przenika do mleka kobiecego, dlatego u karmiących zaleca się ostrożność.

 

Nystatyna - skutki uboczne

Ulotki zgodnie podają, że nystatyna jest dobrze tolerowana, nawet podczas przedłużonego podawania. Rzadko, czyli u 1 do 10 osób na 10 000, występują nudności, wymioty, biegunka oraz reakcje alergiczne w postaci wysypki lub pokrzywki. Bardzo rzadko opisywano zespół Stevensa-Johnsona - ostre, rozległe zmiany skórne z nadżerkami i spełzaniem naskórka, które wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem.

Ponieważ nystatyna nie wchłania się z przewodu pokarmowego, przedawkowanie lub przypadkowe przyjęcie leku nie powoduje toksycznych działań ogólnych. Po podaniu doustnym działania niepożądane o charakterze ogólnoustrojowym obserwowano jedynie sporadycznie.

 

Nystatyna - interakcje

Ulotki stwierdzają, że brak danych dotyczących oddziaływania nystatyny z innymi lekami. Wynika to z tej samej właściwości, która ogranicza jej zastosowanie: substancja nie przechodzi do krwi, więc nie wchodzi w klasyczne interakcje metaboliczne, a enzymy trawienne nie wpływają na jej aktywność. Nie zwalnia to z obowiązku poinformowania lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach - także dlatego, że nystatyna bywa podawana właśnie z powodu innego leczenia, na przykład antybiotykoterapii.

 

Nystatyna - w jakich lekach występuje?

Zestawienie poniżej obejmuje preparaty z nystatyną wraz z dawkami i postaciami. Wszystkie wydawane są wyłącznie na receptę. Podstrona należy do grupy antybiotyków stosowanych w zakażeniach przewodu pokarmowego, w szerszej kategorii leków na biegunkę, zakażenia i zapalenia jelit.

 

Nystatyna - recepta online

Nystatyna wymaga recepty, a wybór postaci zależy od tego, gdzie przebiega zakażenie i kto ma lek przyjmować - u dzieci stosuje się zawiesinę, u dorosłych możliwe są także tabletki. Rozpoznanie grzybicy jamy ustnej lub przewodu pokarmowego należy przy tym do lekarza: objawy takie jak białe nalot na języku czy pieczenie w ustach mogą mieć też inne przyczyny, a nystatyna działa tylko na drożdżaki.

Jeśli masz już ustalone leczenie i potrzebujesz jego kontynuacji, w Dimedic ocena odbywa się online: wybierasz lek, wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz sprawdza, czy przedłużenie recepty jest uzasadnione. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.