Kortykosteroidy

Ta podstrona zbiera kortykosteroidy do nosa, czyli sterydy donosowe - aerozole i krople do nosa stosowane w alergicznym i niealergicznym katarze oraz w polipach nosa. Wszystkie wydawane są na receptę. Podstrona należy do leków do nosa, obok leków udrożniających nos.

 

Sterydy do nosa nie działają od razu - i to jest najważniejsze

Od tego warto zacząć, bo to najczęstsza przyczyna rozczarowania tymi lekami. Sterydy donosowe nie odblokowują nosa w kilka minut, tak jak krople obkurczające naczynia dostępne bez recepty. Działają inaczej: wyciszają stan zapalny błony śluzowej, a to wymaga czasu.

Ulotki podają to wprost:

• jedna zapisuje, że „lek nie spowoduje natychmiastowej ulgi, gdyż jego działanie może rozpocząć się po kilku dniach” i że trzeba go stosować regularnie,
• druga podaje liczby: pełne działanie lecznicze w alergicznym katarze występuje po 3-4 dniach regularnego stosowania, a w leczeniu polipów nosa - po kilku tygodniach.

Wniosek praktyczny: podstawowym warunkiem skuteczności jest regularne stosowanie, a nie sięganie po lek wtedy, gdy nos jest akurat zatkany. Ulotka dodaje też, że przed odstawieniem leku warto zasięgnąć porady lekarza.

 

Sterydy do nosa - na co się je stosuje?

Wskazania są węższe, niż sugeruje słowo „katar”, i obejmują trzy sytuacje:

• sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, czyli katar sienny - wywołany na przykład pyłkami traw i drzew,
• całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa - najczęściej wywołane roztoczami kurzu domowego, sierścią zwierząt lub pleśniami,
• polipy nosa, czyli rozrost błony śluzowej - u dorosłych i, przy jednym z preparatów, u dzieci powyżej 6 lat.

Jedna ulotka dodaje czwarte wskazanie, tylko dla dorosłych: niealergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, wywołane na przykład czynnikami drażniącymi w powietrzu, zakażeniem albo pokarmem i napojami.

Czego na tej liście nie ma? Zwykłego przeziębienia i zapalenia zatok. Jeśli szukasz leczenia zatok, to osobna ścieżka - a przy katarze alergicznym warto też zajrzeć do leków przeciwhistaminowych.

 

Jakie substancje znajdziesz w tej podkategorii?

Preparaty dzielą się na dwie grupy i to podział, który warto rozpoznać na recepcie.

Preparaty jednoskładnikowe - zawierają sam kortykosteroid:

• budezonid,
• flutykazon - w dwóch różnych postaciach chemicznych, jako propionian i jako furoinian,
• mometazon - najliczniej reprezentowany, z własną podstroną w bazie.

Preparaty złożone - kortykosteroid razem z lekiem przeciwhistaminowym. W tej podkategorii jest ich sporo i mają osobną podstronę. Ulotka jednego z nich wyjaśnia sens takiego połączenia: kortykosteroid zmniejsza stan zapalny, a lek przeciwhistaminowy blokuje działanie histaminy, czyli substancji wytwarzanej podczas reakcji alergicznej. Preparaty złożone mają też węższe wskazanie - ulotka przypisuje je objawom o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, u dorosłych i młodzieży od 12 lat.

 

Dawkowanie i wiek - różnice między preparatami

Schematy wyglądają podobnie, ale granice wiekowe i dawki różnią się istotnie, więc nie przenosi się ich z jednego preparatu na drugi.

• Budezonid: dorośli i dzieci powyżej 6 lat - na początku 2 dawki do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę; po poprawie dawka podtrzymująca to zwykle 1 dawka do każdego otworu dwa razy na dobę albo 2 dawki raz na dobę, rano. Nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 6 lat.
• Flutykazonu propionian: dorośli i dzieci powyżej 12 lat - 2 dawki do każdego otworu nosowego raz na dobę, najlepiej rano; w niektórych sytuacjach dwa razy na dobę, ale nie więcej niż 4 dawki do każdego otworu na dobę.
• Preparat złożony z lekiem przeciwhistaminowym: od 12 lat - 2 rozpylenia do każdego otworu nosowego rano i wieczorem.

Wspólna zasada ze wszystkich ulotek: lekarz zaleca najmniejszą dawkę zapewniającą kontrolę objawów.

Dwie rzeczy techniczne, które wpływają na skuteczność. Pierwsza: przed pierwszym użyciem butelki trzeba wypuścić nieco aerozolu w powietrze, aż pojawi się drobna mgiełka - i powtórzyć to, jeśli lek nie był używany przez kilka dni. Druga: przed podaniem warto ostrożnie wyczyścić przewody nosowe, najlepiej roztworem soli fizjologicznej, a butelką wstrząsnąć. I zasada obowiązująca przy wszystkich tych preparatach: unikać kontaktu leku z oczami.

 

Kiedy sterydu do nosa nie wolno zastosować

Przeciwwskazania są krótkie, ale dwa z nich łatwo przeoczyć:

• nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu,
• niewyleczone zakażenie błony śluzowej nosa - ulotka podaje przykład opryszczki i ostrzega, że steryd może nasilić objawy zakażenia; z aerozolem trzeba poczekać do wyleczenia,
• niedawny zabieg chirurgiczny lub uraz nosa - aerozolu nie stosuje się do czasu wygojenia ran.

Przed rozpoczęciem leczenia ulotki każą powiedzieć lekarzowi o: przebytej lub obecnej gruźlicy, każdym innym zakażeniu - także grzybiczym i wirusowym dróg oddechowych, owrzodzeniu błony śluzowej nosa, ciężkiej chorobie wątroby, niedoczynności nadnerczy oraz o przyjmowaniu kortykosteroidów doustnych lub w zastrzykach.

Dwie sytuacje wymagają osobnej uwagi. Pierwsza: osoby z osłabioną odpornością powinny unikać kontaktu z chorymi na odrę i ospę wietrzną. Druga: przy zamianie sterydu doustnego na donosowy pacjent powinien pozostawać pod szczególną opieką lekarza, a czynność kory nadnerczy - być monitorowana; u osób z astmą szybkie zmniejszenie dawek sterydu ogólnego może wywołać ciężkie zaostrzenie choroby.

 

Czego się spodziewać w nosie i gardle?

Większość działań niepożądanych dotyczy samego nosa i gardła.

Bardzo często lub często ulotki wymieniają: krwawienie z nosa - przy jednym z preparatów jest to działanie bardzo częste, czyli u więcej niż 1 na 10 osób - wydzielinę z nosa podbarwioną krwią, kichanie, suchość i kłucie w nosie, suchość w jamie ustnej i gardle, kaszel, ból głowy oraz, przy preparacie złożonym, gorzki smak w ustach.

Niezbyt często: pokrzywka, wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, skurcze mięśni, zawroty i bóle głowy, senność, nudności i zmęczenie.

Rzadko lub o nieznanej częstości: owrzodzenie błony śluzowej nosa, uszkodzenie przegrody nosowej, zespół suchego oka i niewyraźne widzenie, wzrost ciśnienia w oku, a przy długotrwałym leczeniu - osteoporoza i inne objawy ogólnego działania kortykosteroidów.

Objawy, przy których trzeba przerwać lek i natychmiast szukać pomocy: obrzęk twarzy, języka lub gardła, trudności w przełykaniu lub oddychaniu, pokrzywka, świszczący oddech oraz nagłe osłabienie i zawroty głowy. Osobno ulotki wymieniają objawy wchłonięcia leku do organizmu przy dużych dawkach stosowanych długo: utrata masy ciała, zmęczenie, osłabienie mięśni, niskie stężenie cukru we krwi, pragnienie zjedzenia czegoś słonego, bóle stawów, depresja i ciemnienie skóry.

Dwie grupy wymagają kontroli: u dzieci przyjmujących duże dawki długotrwale lekarz regularnie kontroluje wzrost, a przy niewyraźnym widzeniu lub innych zaburzeniach wzroku trzeba zgłosić się do lekarza.

 

Sterydy do nosa - nazwy leków

Preparaty w tej podkategorii występują niemal wyłącznie jako aerozole do nosa w postaci zawiesiny; jeden preparat ma postać kropli do nosa. Pełna lista z substancjami czynnymi i podmiotami odpowiedzialnymi jest pod tym tekstem.

Przy porównywaniu preparatów liczą się trzy rzeczy: substancja czynna, obecność dodatkowego leku przeciwhistaminowego oraz granica wieku - bo jeden preparat jest dopuszczony od 6 lat, a inne od 12. Nazwa handlowa nie mówi o tym nic.

 

Sterydy do nosa a inne leki na katar

Warto wiedzieć, czym te preparaty różnią się od tego, co najczęściej kupuje się na katar bez recepty.

• Krople i aerozole obkurczające naczynia - działają w kilka minut, ale tylko objawowo i nie wolno ich stosować długo, bo grozi to katarem z odbicia. Zbiera je podkategoria leków udrożniających nos. Steryd donosowy działa odwrotnie: wolniej, ale na przyczynę stanu zapalnego i w leczeniu przewlekłym.
• Leki przeciwhistaminowe - doustne tabletki na alergię; w bazie mają własną kategorię leków przeciwhistaminowych. W tej podkategorii część preparatów łączy oba mechanizmy w jednym aerozolu.
• Sterydy wziewne do płuc - to inna grupa leków, mimo podobnej nazwy i tych samych substancji czynnych: podaje się je do oskrzeli w astmie i POChP, a nie do nosa. Zbiera je podkategoria glikokortykosteroidów wziewnych.

Jeśli używasz sterydu donosowego i jednocześnie wziewnego albo doustnego, powiedz o tym lekarzowi - dawki z różnych źródeł sumują się i razem mogą dać działanie ogólne.

W Dimedic możesz skonsultować się online: wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz ocenia, czy leczenie jest w Twoim przypadku zasadne, biorąc pod uwagę rodzaj kataru, czas trwania objawów, przebyte zabiegi nosa, przyjmowane sterydy i wiek. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem.

Jeśli katarowi towarzyszy wysoka gorączka, silny ból twarzy lub głowy, obrzęk wokół oka albo objawy utrzymują się mimo leczenia, nie czekaj na konsultację online - to sytuacja wymagająca badania przez lekarza.