Otyłość brzuszna zwana również otyłością trzewną, centralną, androidalną lub otyłością typu jabłko, częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. Nie stanowi ona jedynie problemu estetycznego, bowiem może wiązać się z ryzykiem wielu chorób. Tkanka tłuszczowa, która w nadmiarze odkłada się na brzuchu stanowi większe zagrożenie dla zdrowia, niż chociażby ta, która gromadzi się na udach, czy pośladkach.
Otyłość
Z roku na rok liczba osób zmagających się z nadwagą i otyłością rośnie, a w ciągu ostatnich dwudziestu lat potroiła się. W Polsce już ponad 60% mężczyzn i niemalże 50% kobiet boryka się z problemem nadmiernego nagromadzenia tkanki tłuszczowej w organizmie. Z tego, 30% osób cierpi na otyłość androidalną.
Otyłość brzuszna – jak ją rozpoznać?
Do rozpoznania, badania i klasyfikowania otyłości służą różne wskaźniki i pomiary. Są to między innymi:
- wskaźnik masy ciała - BMI (Body Mass Index),
- wskaźnik WHR (waist-hip ratio) – wskaźnik obwodu talia – biodro,
- antropometria - pomiar grubości fałdu skórnego,
- pomiar bioimpendancji elektrycznej ciała – inaczej analiza składu ciała.
Z otyłością brzuszną mamy do czynienia wówczas, gdy obwód pasa u kobiet jest równy lub przekracza 88 cm, a u mężczyzn 94 cm. Do określenia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej wykorzystuje się również wymieniony wyżej wskaźnik WHR (waist-hip ratio), którego wartość otrzymamy w wyniku podzielenia obwodu zmierzonego w okolicy pasa, przez obwód bioder. W przypadku osób otyłych, WHR powyżej 1,0 u mężczyzn i powyżej 0,8 u kobiet, będzie wskazywał na otyłość brzuszną.
Najbardziej rozpowszechniony wskaźnik - wskaźnik BMI, czyli body mass index, który służy do określania, czy masa ciała jest prawidłowa w stosunku do wzrostu i pozwala rozróżnić różne stopnie otyłości, nie jest miarodajny w przypadku diagnozowania otyłości brzusznej. Nie jest to bowiem wskaźnik, który określa lokalizację tkanki tłuszczowej w organizmie.
Otyłość brzuszna – przyczyny
Za jedną z najważniejszych przyczyn otyłości brzusznej uznaje się niezdrowy tryb życia, na który składają się nieodpowiednia dieta oraz brak aktywności fizycznej. Jednak zbyt kaloryczne posiłki i brak ruchu to nie jedyne powody, dla których tkanka tłuszczowa odkłada się akurat na brzuchu.
Do głownych przyczyn otyłości brzusznej należą:
- hormony – otyłość brzuszna dotyczy głównie mężczyzn, a za jej umiejscowienie odpowiedzialne są przede wszystkim męskie hormony oraz rozłożenie i struktura tkanki tłuszczowej. U kobiet hormony sprzyjają przeważnie otyłości gynoidalnej (pośladkowo-udowej), ale w okresie klimakterium oraz w przypadku różnych zaburzeń hormonalnych, tłuszcz może pojawić się również na brzuchu;
- stres – życie w permanentnym stresie ma wpływ na uwalnianie się w mózgu hormonu (neuropeptydu Y) odpowiedzialnego za gromadzenie się tłuszczu w komórkach. Wraz z kortyzolem, który nie tylko wyzwala apetyt, ale ma znaczący wpływ na tkankę tłuszczową w okolicy brzucha, przyczyniają się do powstawania otyłości typu jabłko. Stres sprzyja również spożywaniu większej ilości pokarmów oraz podjadaniu pomiędzy posiłkami;
- leki – odkładaniu się tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha sprzyja przyjmowanie niektórych leków, szczególnie hormonalnych.
Otyłość brzuszna – powikłania i choroby
Otyłość brzuszna może stanowić większe zagrożenie dla organizmu, ponieważ tkanka tłuszczowa odkłada się blisko ważnych narządów wewnętrznych. Może to w konsekwencji prowadzić do:
- chorób metabolicznych,
- chorób układu krążenia,
- upośledzenia pracy serca,
- miażdżycy,
- cukrzycy typu 2,
- nadciśnienia tętniczego,
- choroby niedokrwiennej serca,
- zawału,
- udaru,
- chorób narządów ruchu,
- nowotworu trzustki,
- nowotworu jelita grubego.
Otyłość androidalna nie jest więc tylko kwestią estetyczną i w żadnym stopniu nie należy jej lekceważyć.
Otyłość brzuszna – leczenie
Dobór metod leczenia otyłości brzusznej będzie uzależniony od przyczyn jej występowania. Jednak niezależnie od czynników wpływających na nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej, podstawą kuracji będzie zmiana nawyków żywieniowych i trybu życia. Przede wszystkim odpowiednio zbilansowana dieta redukcyjna oraz aktywność fizyczna mogą przynieść efekt w terapii odchudzającej i zminimalizować ryzyko powikłań związanych z otyłością.
W określonych przypadkach lekarz może dodatkowo zalecić leki na otyłość na receptę (w postaci tabletek lub zastrzyków na odchudzanie). Z jednej strony, może się to wiązać z koniecznością przyjmowania tabletek na odchudzanie (przy bardzo dużej otyłości i występowaniu związanych z nią powikłań), z drugiej zaś z zażywaniem leków na dolegliwości będące konsekwencją otyłości brzusznej.
Zobacz artykuł:
Błonnik w tabletkach – działanie błonnika na odchudzanieNależy pamiętać o tym, że wszelkiego rodzaju preparaty na otyłość będą tylko wspomagały terapię, ale bez zalecanej diety oraz ćwiczeń nie przyniosą efektu.
W walce z otyłością brzuszną, jak i z każdym innym rodzajem otyłości, niezbędne może okazać się również wsparcie psychologiczne. Dotarcie do przyczyn „zajadania” emocji, podniesienie umiejętności radzenia sobie ze stresem, czy odzyskanie równowagi psychicznej mogą się okazać bezcenne w walce z otyłością.
Zobacz też: Zespół metaboliczny - objawy, przyczyny, leczenie, dieta
Otyłość brzuszna – dieta
Dieta odchudzająca w przypadku otyłości brzusznej powinna być prawidłowo zbilansowana i dostarczać odpowiednich składników odżywczych. W jadłospisie nie powinno zabraknąć:
- pełnoziarnistych produktów zbożowych, razowego pieczywa, brązowego ryżu etc.;
- warzyw – ze szczególnym uwzględnieniem warzyw strączkowych;
- owoców – świeżych i suszonych, przede wszystkim tych o niskim indeksie glikemicznym;
- ryb - źródła cennych kwasów omega-3 i omega-6;
- chudego nabiału;
- oliwy z oliwek i innych zdrowych tłuszczów;
- błonnika pokarmowego;
- białego mięsa;
- świeżych ziół i przypraw;
- dużej ilości wody i odpowiednich mieszanek herbat ziołowych.
Należy pamiętać o tym, że w przypadku leczenia otyłości zdrowa dieta nigdy będzie chwilowa, a będzie to zmiana nawyków żywieniowych, która powinna pozostać na stałe.
Otyłość brzuszna – ćwiczenia
W leczeniu otyłości brzusznej wsparciem dla diety o obniżonej wartości energetycznej powinna być aktywność fizyczna. W zależności od stopnia zaawansowania otyłości i ogólnej kondycji fizycznej treningi dostosowuje się indywidualnie. Na samym początku zaleca się umiarkowany wysiłek fizyczny, którego poziom intensywności, urozmaicenia i zaawansowania wzrasta z czasem. Można rozpocząć od spacerów i pływania, sukcesywnie włączając inne ćwiczenia aerobowe, rozciągające, czy siłowe.
Czytaj:
- Leki GLP-1: na odchudzanie, cukrzycę i choroby powiązane z otyłością
- Farmakologiczne leczenie otyłości w Polsce: możliwości, przebieg terapii
Przychodnia online Dimedic - wybierz konsultację:
