Metotreksat

Ta podstrona zbiera leki zawierające metotreksat jako jedyną substancję czynną, w postaci tabletek oraz roztworu do wstrzykiwań, w tym we wstrzykiwaczach półautomatycznych. Wszystkie wydawane są na receptę. Metotreksat należy do leków immunosupresyjnych. Zaczynamy od ostrzeżenia, które ulotki umieszczają przed wszystkim innym.

 

Metotreksat przyjmuje się raz w tygodniu, nie codziennie

W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów metotreksat przyjmuje się tylko raz na tydzień. Ulotka Trexan Neo formułuje konsekwencję pomyłki bez żadnego złagodzenia: przyjęcie zbyt dużej dawki metotreksatu może prowadzić do zgonu.

Z tego wynikają dwie zasady praktyczne, które warto znać, zanim się ich potrzebuje.

• Pominięta dawka. Jeśli przypomnisz sobie o niej w ciągu dwóch dni, przyjmij ją jak najszybciej. Jeśli minęło więcej niż dwa dni, skontaktuj się z lekarzem. Nigdy nie przyjmuj dawki podwójnej, żeby uzupełnić pominiętą.
• Przedawkowanie. Objawy to skłonność do zasinień lub krwawień, nietypowe osłabienie, owrzodzenie jamy ustnej, nudności i wymioty, czarne lub krwiste stolce oraz zmniejszenie ilości moczu. Jadąc do lekarza lub na oddział ratunkowy, zabierz opakowanie leku. Istnieje odtrutka - folinian wapnia - którą pacjent otrzyma, by złagodzić działanie metotreksatu.

 

Metotreksat - co to jest?

Ulotki opisują działanie metotreksatu w dwóch punktach: hamuje wzrost komórek, które szybko się namnażają, oraz zmniejsza aktywność układu immunologicznego, czyli mechanizmu obronnego organizmu. Pierwsza właściwość tłumaczy jego zastosowanie w chorobach nowotworowych, druga - w chorobach autoimmunologicznych, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki.

To jeden lek w dwóch różnych rolach: w chorobach reumatycznych i w łuszczycy stosuje się małe dawki raz w tygodniu, w onkologii schematy są inne. Ulotki podkreślają, że nawet po małych dawkach mogą wystąpić ciężkie działania niepożądane - dlatego leczenie wymaga regularnych badań kontrolnych.

 

Metotreksat - na co się stosuje?

• Czynna postać reumatoidalnego zapalenia stawów u dorosłych.
• Ciężka, oporna na leczenie łuszczyca, która nie reaguje odpowiednio na inne rodzaje leczenia, takie jak fototerapia, PUVA i retinoidy - u dorosłych.
• Ciężkie łuszczycowe zapalenie stawów u dorosłych.
• Leczenie podtrzymujące ostrej białaczki limfoblastycznej u dorosłych, młodzieży i dzieci od 3 lat.

Zwróć uwagę na słowa „ciężka” i „oporna na leczenie” przy łuszczycy - to nie jest lek pierwszego wyboru w tej chorobie, lecz opcja po niepowodzeniu innych metod.

 

Metotreksat - przeciwwskazania

Lista jest długa i konkretna. Metotreksatu nie stosuje się przy:

• nadwrażliwości na metotreksat lub składniki preparatu,
• karmieniu piersią, a także w ciąży, jeśli lek miałby być stosowany we wskazaniu nieonkologicznym,
• ciężkiej chorobie wątroby lub nerek,
• chorobach szpiku kostnego lub ciężkich chorobach krwi, obecnych albo przebytych,
• ciężkich zakażeniach - ostrych lub przewlekłych - oraz zespole niedoboru odporności,
• zapaleniu lub owrzodzeniu błony śluzowej jamy ustnej oraz owrzodzeniu żołądka lub jelit,
• chorobie alkoholowej,
• szczepieniu szczepionką zawierającą żywe drobnoustroje - niedawno przyjętym lub planowanym.

Osobny i ważny obszar to płodność i ciąża. Metotreksat przemijająco wpływa na wytwarzanie plemników i komórek jajowych, a także może spowodować poronienie i ciężkie wady wrodzone. Ulotki podają konkretne okresy: kobiety powinny unikać poczęcia w czasie leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, a mężczyźni unikać ojcostwa oraz oddawania nasienia w czasie leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po nim.

 

Metotreksat - badania kontrolne

Ulotki traktują badania nie jako formalność, lecz jako sposób wczesnego wykrycia ciężkich działań niepożądanych - a większość z nich jest odwracalna, o ile zostanie wykryta wcześnie.

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz zleca badania krwi: morfologię, czynność wątroby wraz z oceną, czy nie ma jej zapalenia, stężenie albumin oraz czynność nerek. Może też zlecić badania obrazowe wątroby, sprawdzenie w kierunku gruźlicy, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub badania czynnościowe płuc.

W trakcie leczenia kontroluje się jamę ustną i gardło pod kątem zmian na błonie śluzowej, morfologię krwi, czynność wątroby i nerek, a w razie potrzeby stężenie metotreksatu w surowicy.

Przed rozpoczęciem trzeba też powiedzieć lekarzowi o przebytej chorobie wątroby lub nerek, utajonym przewlekłym zakażeniu - gruźlicy, wirusowym zapaleniu wątroby typu B lub C, półpaścu - bo mogą się reaktywować, zaburzeniach czynności płuc, dużej nadwadze, cukrzycy leczonej insuliną oraz o odwodnieniu lub stanach, które do niego prowadzą.

 

Metotreksat - skutki uboczne

Ulotki stawiają na początku listę objawów, przy których trzeba natychmiast powiedzieć lekarzowi, bo mogą wskazywać na działanie zagrażające życiu:

• suchy kaszel, ból lub trudności w oddychaniu, duszność, ból w klatce piersiowej albo gorączka,
• krwioplucie - odkrztuszanie wydzieliny z krwią,
• nietypowe krwawienie, w tym krwiste wymioty, zasinienia lub krwawienie z nosa,
• nudności, wymioty, dyskomfort w brzuchu lub ciężka biegunka - biegunka wymaga przerwania leczenia,
• owrzodzenie jamy ustnej oraz czarne lub smoliste stolce,
• objawy zakażenia: gorączka ze znacznym pogorszeniem stanu ogólnego albo gorączka z bólem gardła, zapaleniem jamy ustnej lub problemami z oddawaniem moczu - metotreksat zmniejsza liczbę białych krwinek i tym samym odporność,
• zażółcenie skóry, ból lub utrudnione oddawanie moczu, wzmożone pragnienie z częstym oddawaniem moczu, pogorszenie widzenia,
• ciężkie reakcje alergiczne i skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.

Częstość i nasilenie tych działań zależą od dawki i częstości podawania. Osobno ulotki wymieniają, że radioterapia w czasie leczenia metotreksatem może zwiększać ryzyko martwicy tkanek miękkich lub kości, a promieniowanie UV może nasilić łuszczycowe zmiany skórne.

 

Metotreksat - a alkohol

Tu ulotki nie pozostawiają wątpliwości: w trakcie leczenia metotreksatem należy unikać alkoholu. Choroba alkoholowa jest przy tym osobnym przeciwwskazaniem do stosowania leku. Powód jest wspólny dla obu zapisów - metotreksat obciąża wątrobę, a leczenie wymaga regularnej kontroli jej czynności.

Ulotki dodają dwa zalecenia żywieniowe, rzadziej znane: w trakcie leczenia należy unikać dużych ilości kawy, napojów z kofeiną i czarnej herbaty oraz pić dużo płynów, ponieważ odwodnienie nasila działania niepożądane metotreksatu.

 

Metotreksat - w jakich lekach występuje?

Zestawienie poniżej obejmuje preparaty z metotreksatem wraz z dawkami i postaciami. Wszystkie wydawane są wyłącznie na receptę. Podstrona należy do grupy innych leków immunosupresyjnych w kategorii leków immunosupresyjnych.

 

Metotreksat - recepta online

Metotreksat prowadzi specjalista - reumatolog, dermatolog lub onkolog - a leczenie opiera się na regularnych badaniach krwi oraz ocenie czynności wątroby i nerek. Rozpoczęcie takiego leczenia nie jest sprawą konsultacji online.

Jeśli masz już ustalone leczenie, aktualne wyniki badań kontrolnych i potrzebujesz kontynuacji recepty, w Dimedic ocena odbywa się online: wybierasz lek, wypełniasz ankietę medyczną, a lekarz sprawdza, czy przedłużenie jest uzasadnione. Przy pozytywnej ocenie e-recepta trafia do Ciebie SMS-em lub e-mailem. Jeśli pojawią się objawy z listy wymagającej natychmiastowego kontaktu, właściwym krokiem jest pilny kontakt z lekarzem, a nie przedłużenie recepty.