Tabletka dzień po - jak działa i czy jest bezpieczna?


Tabletka "dzień po" (ang. morning after pill lub EC - emergency contraception) jest formą awaryjnej antykoncepcji, która ma zapobiec powstaniu ciąży po stosunku bez zabezpieczenia. Działanie tabletki opiera się na opóźnieniu owulacji i utrudnieniu zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej w błonie śluzowej ściany macicy. Preparat nie przerywa wcześniejszej już ciąży, co więcej dotychczasowe badania nie wykazały by ta tabletka miała negatywny wpływ na istniejącą ciążę. Nie jest tabletką wczesnoporonną, która jest w Polsce zakazana.

Tzw. antykoncepcja awaryjna powstała po to, żeby w sytuacjach nagłych i nieprzewidzianych móc uniknąć niechcianej ciąży. Kobiety najczęściej sięgają po ten rodzaj antykoncepcji, gdy inna forma zabezpieczenia się przed niechcianą ciążą zawiodła, bo np. podczas stosunku pękła prezerwatywa, gdy kobieta padła ofiarą gwałtu lub gdy będąc np. pod wpływem alkoholu nie kontrolowała swoich poczynań lub gdy pomyliła się w obliczeniach dni płodnych. Tzw. tabletka „po” jest formą antykoncepcji doraźnej, bo przyjmuje się ją jednorazowo po odbytym stosunku i jest zalecana niezależnie od dnia cyklu, w momencie kiedy miał miejsce stosunek bez zabezpieczenia lub istnieje ryzyko ciąży związane z błędem przy aktualnie przyjmowanej antykoncepcji.

W polskich aptekach można kupić dwa rodzaje tzw. tabletek „po” (od pewnego czasu obie są na receptę), które opierają się na podobnym mechanizmie działania, a różnią się głównie aktywnym składnikiem i czasem skuteczności. Preparat zwany Escapelle (inaczej Levonelle) zawiera lewonorgestrel i powinien być zażyty maksymalnie w ciągu 72 godzin od stosunku.  Tabletki ellaOne zawierają octan uliprystalu i powinny być połknięte najpóźniej w ciągu 120 godzin od współżycia.

Sprawdź też: Kalendarzyk małżeński - jak prowadzić?

Tabletka dzień po – jak ona działa?

Skuteczność działanie tabletki dzień po zależy od tego, w jakim fazie cyklu znajduje się kobieta w trakcie przyjmowania preparatu. Jeśli jest tuż przed owulacją środki aktywne w preparatach hamują wystąpienie owulacji, uniemożliwiając jednocześnie zajście w ciążę. Plemnik obumiera zanim zapłodni komórkę jajową, której owulacja jest opóźniona. Jeśli ta tabletka jest przyjęta po owulacji to powoduje tylko zmiany w błonie śluzowej macicy, które utrudniają zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej w macicy i dlatego skuteczność “tabletki po” jest znacznie zmniejszona lub czasami zupełnie nieskuteczna. Tabletka “dzień po” nie powoduje przerwania ciąży, gdy do niej już dojdzie, lek nie ma większego wpływu na rozwój ciąży. Substancja aktywna występująca np. w EllaOne, w dużo większych dawkach jest stosowana w leczeniu mięśniaków macicy i nie powoduje zagrożenia dla ciąży.

Tabletka 72 po – skuteczność

Skuteczność pigułki dzień po zależy od tego, jak szybko się ją przyjmie. Każda godzina się tu liczy. W pierwszej dobie po ryzykownym stosunku jej skuteczność jest najwyższa i według różnych szacunków sięga 97-99 procent. W przypadku kobiet z nadwagą ryzyko zajścia w ciążę jest znacznie większe, jednak największe znaczenie dla skuteczności “tabletki po” ma fakt czy do owulacji już doszło czy nie.

Dla porównania ryzyko zajścia w ciążę po stosunku bez zabezpieczenia wynosi 5,5 proc., a w przypadku stosowania tradycyjnej hormonalnej antykoncepcji tylko 0,1-02 proc.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że tabletka EllaOne obniża skuteczność dotychczasowej antykoncepcji hormonalnej, dlatego po jej zażyciu, nie należy przyjmować aktualnej antykoncepcji hormonalnej do pięciu dni od zastosowania ElleOne, ze względu na interakcje EllaOne z dotychczasowa antykoncepcją hormonalną. Dlatego też zaleca się u Pań stosujących regularnie antykoncepcję hormonalną w momencie zapomnianej tabletki przyjąć jednorazowo Levonelle, a nie EllaOne. Stosowanie Levonelle zaleca się również u kobiet, które są w trakcie laktacji, gdy:

  • kobieta nie karmi już piersią regularnie co 3 godziny
  • zostało wprowadzone mleko zastępcze, dodatkowo przy karmieniu piersią
  • mamy do czynienia z błędem metody podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej (np. zapomnienie przyjęcia tabletki antykoncepcyjnej).

Należy przyjąć Levonelle najszybciej jak jest to możliwe, a na drugi dzień wrócić do aktualnie przyjmowanej antykoncepcji hormonalnej.

Tabletka „po” - skutki uboczne

Tabletki 72 godziny i 120 godzin nie powinny być wykorzystywane jako forma stałej antykoncepcji. Ze względu na skutki uboczne i duży wpływ na rozregulowanie cyklu miesięcznego, zaleca się przyjmowanie jednej takiej tabletki w czasie jednego cyklu. Jeśli będzie ich więcej trzeba się liczyć z nieregularnymi miesiączkami, dlatego najlepiej skonsultować to z ginekologiem.

Zobacz: Brak okresu po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych – przyczyny

Do możliwych skutków ubocznych tabletki dzień po można zaliczyć:

      nudności

      wymioty

      ból głowy

      zawroty głowy

      uczucie zmęczenia

      tkliwość piersi

      zaburzenia cyklu miesiączkowego

      ból brzucha w czasie cyklu miesiączkowego

      krwawienia śródmiesiączkowe

      zmiany na skórze/reakcje alergiczne – pokrzywka, świąd, obrzęk twarzy (bardzo rzadkie powikłania)

Tabletka EllaOne nie zwiększa natomiast ryzyka wystąpienia zakrzepicy, ale może zaostrzyć ataki astmy, dlatego nie powinny jej przyjmować pacjentki z zaawansowaną astmą. Lekarze nie zalecają także przyjmowanial ewonorgestrelu przez kobiety, u których występuje zapalenie jajowodów i istnieje ryzyko ciąży pozamacicznej. Preparatu tego nie powinny przyjmować także kobiety z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i ciężkimi zespołami złego wchłaniania (np. przy chorobie Leśniowskiego-Crohna), bo antykoncepcja może się okazać nieskuteczna.   

Zobacz też: Krążek dopochwowy antykoncepcyjny - stosowanie i skuteczność

Tabletka po bez recepty, czy na receptę?

W polskich aptekach od kwietnia 2015 roku każda osoba powyżej 15. roku życia mogła kupić tabletkę ellaOne bez recepty (zarejestrowana Escapelle zawsze była na receptę). Było to możliwe po tym, jak Komisja Europejską w 2014 roku uznała, że tabletki te mogą być „stosowane bezpiecznie i skutecznie bez potrzeby uzyskania recepty”. 

Jednak 23 lutego 2017 roku minister zdrowia Konstanty Radziwiłł uznał, że skoro w Polsce wszystkie inne hormonalne środki antykoncepcyjne były dotychczas dostępne na receptę, to nie ma powodu, by pigułkę dzień po, sprzedawać bez recepty. 25 maja 2017 roku posłowie przegłosowali rządowy projekt ustawy, która wprowadza receptę na tzw. pigułkę dzień po i od 22 lipca nie ma już wolnej sprzedaży żadnej antykoncepcji awaryjnej. Oprócz Polski recepty na tabletki dzień po obowiązują także w Bośni i Hercegowinie, Rosji, na Ukrainie i na Węgrzech.

Tabletki wczesnoporonne – w Polsce są nielegalne

Tabletki po dostępne w polskich aptekach nie są, zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, tabletkami wczesnoporonnymi, bo choć działają już po zapłodnieniu, to nie dopuszczają do implantacji zarodka, czyli tzw. nidacji. Dopiero od tego momentu według WHO można mówić o poronieniu, choć istnieje też pogląd, że już samo powstanie zarodka jest początkiem życia.

Tymczasem tabletka wczesnoporonna to taka, która działa już po implantacji, czyli usuwa zagnieżdżony w błonie śluzowej zarodek. Najbardziej kontrowersyjnym takim środkiem jest niedopuszczona do sprzedaży w Polsce francuska tabletka Mifegyne, kiedyś zwana RU 486. To lek sterydowy, który ma w składzie prostaglandyny wywołujące skurcze mięśnia miednicy, prowadzące do poronienia. Ta tabletka poronna ma wielu przeciwników nie tylko dlatego, że jest formą aborcji, ale także dlatego, że było wiele przypadków, kiedy nie doszło do poronienia, a dzieci rodziły się z licznymi deformacjami.

Zobacz artykuł:

Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych - objawy i skutki


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: