Antykoncepcja hormonalna: jak wybrać najlepszą metodę?


Czy antykoncepcja hormonalna będzie odpowiednią dla Ciebie metodą? Jeśli tak, to który z preparatów powinnaś stosować? Ostateczne odpowiedzi na te pytania uzyskamy od lekarza. Jednak wcześniej warto zapoznać się z tematem, aby w sposób przemyślany i odpowiedzialny korzystać z najskuteczniejszej formy antykoncepcji. Poznaj wady, zalety i możliwe skutki uboczne antykoncepcji, by dokonać najlepszego wyboru dla Twojego organizmu. 

Pierwsza wizyta u ginekologa

Pierwsze badanie ginekologiczne jest często odwlekane przez pacjentki. Dla wielu kobiet jest to źródło stresu, wizyta w gabinecie ginekologicznym wymaga bowiem przełamania bariery wstydu. Badanie ginekologiczne to badanie diagnostyczne. Jego podstawowy cel to postawienie diagnozy dotyczącej narządów rodnych kobiety. Wizyta u ginekologa nie powinna się kojarzyć z niepokojem czy strachem. Profilaktyka jest bardzo ważna, nawet kiedy kobieta jest zdrowa i nie odczuwa żadnych dolegliwości, badanie ginekologiczne powinno być wykonywane przynajmniej raz w roku. 

Dołącz do programu Polecam Dimedic i korzystaj z naszych promocji.

Dowiedz się więcej

Ginekolog a tabletki antykoncepcyjne

Jednym z ważniejszych powodów pierwszej wizyty u ginekologa jest dobranie antykoncepcji. Hormonalne preparaty antykoncepcyjne w Polsce są wydawane jedynie z przepisu lekarza. Bezpieczne stosowanie środków antykoncepcyjnych może się odbywać się jedynie po wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

Przed przepisaniem antykoncepcji hormonalnej, lekarz musi się upewnić, czy dana metoda jest dla Ciebie odpowiednia. W tym celu zbierze szczegółowy wywiad chorobowy i rodzinny, aby wykluczyć istnienie poważnych przeciwwskazań. Przede wszystkim spyta o występowanie chorób zakrzepowych i czynników predysponujących do ich wystąpienia, które bezwzględnie dyskwalifikują wybór antykoncepcji hormonalnej dwuskładnikowej. Zmierzy także ciśnienie i masę ciała. Podczas pierwszej wizyty odbędzie się także dyskusja dotycząca wyboru najlepszego dla danej osoby preparatu. Lekarz powinien też zlecić wykonanie szczegółowych badań laboratoryjnych krwi.

Równie istotne jest posiadanie aktualnych badań cytologicznych, lekarz podczas wizyty może też wykonać USG pochwy. Gdy lekarz zdecyduje się wypisać receptę na konkretny środek antykoncepcyjny, wówczas dokładnie wytłumaczy i objaśni jego prawidłowe stosowanie. Nie bójmy się zadawać pytań, gdy czegoś nie rozumiemy – im więcej wiemy na temat używanego preparatu, tym większa szansa, że wybrana metoda będzie skuteczna.

Zobacz także: Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Pilnie potrzebujesz recepty?

Skorzystaj z konsultacji online.

Cytologia - jak często wykonywać?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje wykonywać cytologię nie rzadziej niż co 3 lata (i częściej u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka występowania raka szyjki macicy). Cytologia to jedno z podstawowych badań w ginekologii. Cytologia umożliwia ocenę mikroskopijną komórek nabłonka, które pokrywają część szyjki macicy pod kątem stopnia zagrożenia rozwoju nowotworu. Badanie najlepiej wykonać między 10. a 14. dniem cyklu.

Pigułki antykoncepcyjne – różnice

Pigułki antykoncepcyjne przede wszystkim różnią się od siebie składem i dawką hormonów. Doustne preparaty antykoncepcyjne możemy podzielić na dwuskładnikowe (zawierające połączenie estrogenu i progesteronu) oraz jednoskładnikowe minipigułki (zawierające tylko progesteron). Gdy nie istnieją poważne przeciwwskazania lekarze najczęściej przepisują dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne. Choć w większości znajdziemy ten sam typ estrogenu (etynyloestradiol), to preparaty często różnią się rodzajem progesteronu. To ten drugi składnik powoduje, że poszczególne leki nabywają różne dodatkowe właściwości, zarówno te korzystne, jak i szkodliwe. Przykładem może być niepożądany wzrost poziomu potasu we krwi wywoływany przez jeden z najpopularniejszych progesteronów - drospirenon.

Preparaty mogą zawierać te same składniki, ale w różnych dawkach. Zawartość etynyloestradiolu waha się od 20 do nawet 30 mikrogramów. Pozwala to na dobór maksymalnie bezpiecznej i skutecznej dawki dla konkretnej kobiety. Niższa jest przepisywana, gdy istnieje większe zagrożenie skutkami ubocznymi przyjmowania hormonów; wyższa natomiast, gdy występuje oporność na działanie estrogenu spowodowana np. zaburzonym wchłanianiem lub przyjmowaniem dodatkowych lekarstw.

Zobacz także: Antykoncepcja hormonalna - co warto wiedzieć podczas stosowania?

Skuteczność antykoncepcji

Gdy już zdecydujemy się zastosować antykoncepcję hormonalną, trzeba zastanowić się nad wyborem odpowiedniego preparatu. Należy kierować się tu nie tylko osobistymi preferencjami, ale także stanem własnego zdrowia. Wybór metody antykoncepcyjnej powinien oczywiście odbyć się na drodze konsultacji lekarskiej, ale warto zapoznać się z poszczególnymi preparatami, aby wybór ten był dokonany w sposób odpowiedzialny i w pełni świadomy. 

Ponieważ skuteczność dostępnych metod antykoncepcyjnych jest bardzo zbliżona (więcej niż 99% przy prawidłowym użytkowaniu), pierwszoplanową rolę powinno odgrywać bezpieczeństwo i wygoda stosowania. Aby wybrać odpowiednią dla siebie metodę warto zapoznać się z poniższymi informacjami.

Jak brać tabletki antykoncepcyjne

Skuteczne stosowanie tabletek antykoncepcyjnych wymaga dyscypliny i zorganizowania. Cytowana niemal stuprocentowa skuteczność odnosi się tylko do prawidłowego użytkowania. Należy pamiętać o codziennym zażyciu dawki i o sztywnych regułach postępowania w przypadku pominięcia którejś z tabletek. Jeśli często zdarza Ci się zapominać o ważnych sprawach lub bywasz roztargniona, lepiej wybrać mniej wymagającą metodę np. plastry antykoncepcyjne lub krążki dopochwowe, które są zakładane odpowiednio raz na tydzień i raz na trzy tygodnie. Na rynku dostępne są również wolno uwalniające hormony zastrzyki hormonalne podskórne, o których trzeba pamiętać tylko co trzy miesiące oraz systemy wewnątrzmaciczne działające aż kilka lat.

Zobacz także: Tabletki antykoncepcyjne - jak o nich nie zapomnieć?

Ciąża a tabletki antykoncepcyjne

Wiele kobiet obawia się, że stosowanie antykoncepcji zaburzy ich płodność w przyszłości. Dane z licznych badań obalają tę tezę. W jednym z nich aż 90 procent kobiet urodziło dziecko w ciągu 30 miesięcy od zaprzestania stosowania tabletek antykoncepcyjnych. W innym stwierdzono, że przyjmowanie pigułek wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem opóźnienia zajścia w ciążę. Niezwykle rzadko zdarza się brak miesiączki po odstawieniu hormonów, lecz nawet w takich przypadkach nie oznacza to, że winne są preparaty antykoncepcyjne. Podawanie antykoncepcji może po prostu „maskować” schorzenie, które jest prawdziwą przyczyną problemów z okresem.

Tabletki antykoncepcja a papierosy

Jeśli palisz papierosy, to dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna (z estrogenem i progesteronem) może nie być najlepszym rozwiązaniem. Estrogeny zwiększają krzepliwość krwi, a w związku z tym ryzyko zatorów i udarów niedokrwiennych, szczególnie u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka (do których zalicza się nałogowe palenie). Gdy palisz i masz powyżej 35 lat stanowi to bezwzględne przeciwwskazanie. W takiej sytuacji lekarz może przepisać tabletki zawierające jedynie składnik progesteronowy czyli tzw. minipigułkę. Można również rozważyć zastosowanie preparatów miejscowych (np. systemów wewnątrzmacicznych), które nie narażają całego organizmu na wysokie stężenia estrogenu. 

Pamiętaj, że palenie papierosów obniża skuteczność dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych. Jeśli palisz, ta metoda może nie być ani bezpieczna, ani efektywna.

Tabletki antykoncepcyjne a waga

W przypadku poważnej otyłości stosowanie antykoncepcji hormonalnej nie jest wskazane. W przypadku nadwagi dobrze jest wybrać preparat o jak najniższej zawartości estrogenu. 

Samo stosowanie preparatów antykoncepcyjnych nie powoduje przyrostu masy ciała. To hormony zawarte w pigułkach antykoncepcyjnych mogą sprzyjać wzrostowi apetytu, dlatego warto pamiętać o prowadzeniu zdrowego trybu życia, wówczas problem ten nie będzie nas dotyczył.

Zobacz także: Antykoncepcja hormonalna - czy od hormonów się tyje?

Antykoncepcja hormonalna a choroba zakrzepowa

Jeśli u kogoś w rodzinie występowała choroba zakrzepowa, jeśli masz:

  • lekkie nadciśnienie,

  • podwyższony cholesterol

  • lub inne czynniki mogące zwiększyć ryzyko zatorów warto wiedzieć, które preparaty są najbezpieczniejsze dla układu krążenia.

Według dostępnych badań epidemiologicznych progesterony nowej generacji (gestoden, drospirenon) w połączeniu z wyższymi dawkami estrogenu niosą ze sobą największe ryzyko zakrzepicy żylnej. Wielu lekarzy jako antykoncepcję pierwszego wyboru zaleca preparaty z lewonorgestrelem lub noretysteronem ze względu na najlepszy profil bezpieczeństwa. Jest to motywowane tym, że nawet wśród kobiet całkowicie zdrowych może znaleźć się mały odsetek, który będzie bardziej podatny na prozakrzepowe działanie antykoncepcji hormonalnej.

Brak okresu przy tabletkach antykoncepcyjnych

Środki antykoncepcyjne ze względu na specyfikę działania ingerują w normalny cykl miesiączkowy, blokując owulację. Krwawienie może następować w wyniku odstawienia hormonów lub w trakcie kilkudniowej przerwy gdy zamiast aktywnych tabletek zażywane jest placebo. Miesiączki zazwyczaj stają się mniej obfite i występują rzadziej (nie w każdej przerwa na placebo występuje krwawienie). Efekt ten jest zauważalny szczególnie w przypadku progesteronów nowej generacji np. gestodenu i drospirenonu. Niekiedy preparaty antykoncepcyjne mogą wywoływać drobne krwawienia podczas przyjmowania aktywnych tabletek.

Zobacz także: Brak okresu po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych

Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych

Istnieją schorzenia bądź towarzyszące czynniki zdrowotne, przy których stosowanie standardowych dwuskładnikowych preparatów antykoncepcyjnych jest absolutnie przeciwwskazane. Należą do nich:

  • wiek powyżej 35 lat przy jednoczesnym paleniu papierosów,

  • rak piersi lub szyjki macicy w wywiadzie chorobowym,

  • niekontrolowane nadciśnienie,

  • choroba sercowo-naczyniowa: przebyty udar lub zawał serca,

  • przebyta bądź aktywna choroba zakrzepowo-zatorowa naczyń,

  • niewydolność wątroby lub podwyższone enzymy wątrobowe,

  • ciężka depresja,

  • krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie,

  • padaczka,

  • karmienie piersią,

  • ciężka migrena (światłowstręt, nadwrażliwość na zapachy/ hałas, bóle jednostronne oka itp.), 

  • BMI > 34 kg/m2.

Wiele z tych przeciwwskazań wynika z obecności w preparacie składnika estrogennego. Dla tabletek zawierających tylko progesteron, czyli tzw. minipigułek, bezwzględnymi przeciwwskazaniami są rak piersi oraz niewyjaśnione krwawienie z dróg rodnych.

Zobacz także: Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych - objawy i skutki

Antykoncepcja wskazania

Oprócz zapobiegania ciąży istnieją również inne wskazania do stosowania preparatów hormonalnych. Należą do nich: 

  • zespół napięcia przedmiesiączkowego,

  • nieregularny okres,

  • bolesne menstruacja,

  • trądzik,

  • hirsutyzm.

Obecność tych dodatkowych schorzeń może skłonić lekarza do przepisania większej dawki bądź użycia antykoncepcji hormonalnej. Decyzja o zastosowaniu konkretnego preparatu może być podyktowana chęcią wyleczenia towarzyszących dolegliwości. Przykładowo środki takie, jak cyproteron albo drospirenon mają potencjalnie większą skuteczność w leczeniu hirsutyzmu (nadmiernego owłosienia typu męskiego) lub trądziku młodzieńczego. 

Tabletki antykoncepcyjne cena

W zależności od składu i postaci leku, środki antykoncepcyjne różnią się pod względem ceny. Najbardziej opłacalne są preparaty doustne zawierające substancje dostępne na rynku od wielu lat. Koszt takiej terapii może być niższy niż 20 złotych miesięcznie (np. preparaty zawierające lewonorgestrel). O wiele droższe są systemy transdermalne i pierścienie dopochwowe, których cena sięga niemal 50 złotych na miesiąc.

Antykoncepcja przeciwwskazania

Kiedy wystąpią jakiekolwiek skutki uboczne antykoncepcji podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej niezwłocznie powinniśmy się skontaktować z lekarzem. Lekarz podejmie decyzję o zaprzestaniu stosowania preparatu, zmianie preparatu lub kontynuacji. 

Antykoncepcja po 40

Około 80 procent kobiet w wieku 40-45 lat wciąż może zajść w ciążę. Tabletki antykoncepcyjne mogą być i są stosowane w celu zapobiegania ciąży u kobiet po czterdziestce pod warunkiem, że:

  • nie palą,

  • mają prawidłowe ciśnienie,

  • nie mają innych problemów zdrowotnych będących przeciwwskazaniem dla przepisania hormonów.

Jeśli jednak występują, wtedy trzeba rozważyć inne metody antykoncepcyjne. Choć antykoncepcja hormonalna nie jest przeciwwskazana to należy pamiętać, że wraz z wiekiem mogą częściej ujawniać się poważne działania niepożądane związane ze stosowaniem hormonów. Dlatego wraz z upływem lat należy coraz intensywniej się badać i monitorować swój stan zdrowia.

Zobacz także: Najlepsza antykoncepcja - skuteczność i rodzaje

Jak długo można brać tabletki antykoncepcyjne

Dla większości kobiet antykoncepcja hormonalna będzie bezpieczna. Bezpieczeństwo można zwiększyć poprzez częste wizyty kontrolne u lekarza i stałe monitorowanie stanu zdrowia. Gdy pojawią się skutki uboczne związane ze stosowaniem antykoncepcji należy bezzwłocznie poinformować o nich lekarza prowadzącego (nawet jeśli są to typowe działania niepożądane hormonów np. nieregularne krwawienie). W niektórych przypadkach mogą one oznaczać, że ta metoda na dłuższą metę nie będzie dla Ciebie najlepszym rozwiązaniem.

Antykoncepcja dla karmiących

Preparaty antykoncepcyjne zawierające estrogeny są stanowczo odradzane w przypadku karmienia piersią. Po pierwsze, ustalono, że zmniejszają one produkcję mleka przez gruczoły piersiowe. Po drugie, w okresie poporodowym istnieje wyższe ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej, które może zostać jeszcze bardziej zwiększone przez przyjmowanie estrogenów.

Karmienie piersią nie jest jednak przeciwwskazaniem do stosowania minipigułek (zawierających wyłącznie progesteron). Te preparaty mogą być z powodzeniem przyjmowane już od 6 tygodnia po porodzie. Progesterony przenikają w niewielkiej ilości do mleka matki, są absorbowane tylko częściowo przez noworodka, a nawet gdy znajdą się w krążeniu są szybko metabolizowane.

Czytaj także: Karmienie piersią a antykoncepcja

 

Bibliografia:

1. NHS Choices Contraception Guide. Which method suits me? http://www.nhs.uk/Conditions/contraception-guide/Pages/which-method-suits-me.aspx

2. Guillebaud, John, and Mariusz Michalewicz. Antykoncepcja-pytania i odpowiedzi. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005.

3. Seasonique. Charakterystyka produktu leczniczego.

4. Evra. Charakterystyka produktu leczniczego.

5. NuvaRing. Charakterystyka produktu leczniczego.

6. https://www.verywell.com/birth-control-as-a-hirsutism-treatment-906492

7. http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/acne/birth-control-for-acne-treatment#2

8. Mutschler „Farmakologia i toksykologia” MedPharm Polska 2015.


Treści z działu "Wiedza o zdrowiu" z serwisu dimedic.eu mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.
 

Dowiedz się więcej na temat zdrowia

Subskrybuj newsletter Dimedic i otrzymuj najciekawsze informacje oraz aktualne oferty.

Administratorem danych osobowych jest Dimedic Ltd. z siedzibą w Newcastle upon Tyne, 104 Close, Quayside, NE1 3RF, United Kingdom, e-mail: office@dimedic.eu. Z Administratorem możesz skontaktować się za pośrednictwem powołanego przez niego inspektora ochrony danych pod adresem: dpo@dimedic.eu. Dane będą przetwarzane w celu wysyłki Newslettera. Przetwarzanie jest niezbędne w celu realizacji umowy o świadczenie usługi. Podanie danych jest warunkiem udzielenia subskrypcji Newslettera, a ich niepodanie uniemożliwi jej udzielenie. Dane będą przechowywane do chwili zakończenia przez użytkownika subskrypcji Newslettera. Każdej osobie przysługuje prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz ich przenoszenia. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, a także sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych na potrzeby marketingu.
Partnerzy i regulatorzy serwisu: